Alle berichten van matiss@

Spinoza Centrum voor vernieuwing van de democratie

Spinoza Centrum een broedplaats voor de nieuwe democratie

Een maatschappelijk debat en dialoog is nodig om de vernieuwing van de (lokale) democratie te organiseren.  Daarbij kunnen we de filosofie van Spinoza als uitgangspunt nemen en de politiek denker Spinoza als een voorbeeld van iemand die het in zijn tijd heeft aangedurfd om de gevestigde orde te trotseren met zijn verlichte denkbeelden.

Baruch Spinoza - wild projects

Neem de filosofie van Spinoza als uitgangspunt om de democratie een nieuwe impuls te geven

Een dialoog over de democratie kan zowel binnen als buiten het parlement en de raadzalen plaatsvinden. Wel wordt het tijd om aan de slag te gaan in plaats van te praten door voor de zoveelste keer het expliciteren van standpunten, meningen en stellingnames. Onze democratie (en de modernisering daarvan) is te belangrijk om dat zonder regie te laten plaatsvinden. Daarom is het nodig om een centrale plek te creëren om vrijuit, creatieve en haalbare maatregelen, ideeën, ontwerpen en voorstellen te presenteren en te toetsen. Een centrum van de nieuwe democratie kan dan een broedplaats, stadslab en campus worden om de democratie aan te passen aan de wensen en behoeften van burgers en de wijze waarop zij willen participeren.

Spinoza centrum aan het IJ - wild projects
impressie van het centrum voor nieuwe democratie aan het IJ met groot standbeeld van Baruch Spinoza (10 meter hoog)

In het centrum kunnen burgertoppen worden georganiseerd en jaarlijkse burgerdagen. Verder kunnen er colleges worden gegeven over maatschappelijke thema’s. Omdat de scheiding tussen kerk en staat door bepaalde politieke partijen en stromingen opnieuw ter discussie wordt gesteld, ligt het voor de hand om dit centrum van de nieuwe democratie het Spinoza Centrum te noemen. Bovendien wordt het tijd om de filosoof Spinoza een belangrijke plaats in onze samenleving te geven. Het centrum kan ook een Spinoza Museum en een School voor Filosofie huisvesten.

Een broedplaats en laboratorium voor de democratie

Het Spinoza Centrum kan helpen met het realiseren van een omslag naar een door burgers gedragen democratie die zich bovendien kan aanpassen aan de snelle veranderingen van de samenleving van de 21ste eeuw.

campus_wild_projects
Spinoza Centrum als laboratorium van de democratie

Het centrum kan een regierol nemen in de democratische vernieuwing. In de broedplaats kunnen nieuwe ideeën uit het hele land worden gepresenteerd en getoetst op uitvoerbaarheid en haalbaarheid. In laboratorium bijeenkomsten kunnen democratische instrumenten worden getest. Neem bijvoorbeeld de buurtbegroting. Testvragen kunnen zijn: hoe kun je zorgen voor voldoende draagvlak; hoe meet je de democratische impact; hoe zorg je voor verbinding met de gemeenteraad; is het een optie om  buurtvoorstellen met een grote impact in de gemeenteraad te behandelen waarbij de gemeenteraad toetst of het past binnen de gemeenschappelijke kaders voor de ontwikkeling van wijken en voldoet aan criteria zoals inclusiviteit? hoe zorg je voor de balans tussen bottom up burgerinitiatieven en het (top down) beleid van de gemeente?

Spinoza Centrum voor 750 JAAR AMSTERDAM

In 2025 bestaat Amsterdam 750 jaar. Dit is een prachtige aanleiding om het Spinoza Centrum in dat jaar te openen aan het IJ.

Republiek Amsterdam - wild projects
locatie van het Spinoza centrum aan het IJ
Baruch Spinoza filosoof van de vrijheid

Baruch (Benedictus de) Spinoza (Amsterdam 1632 – Den Haag 1677) was een Nederlands filosoof, wiskundige, politiek denker en lenzenslijper uit de vroege Verlichting. Hij was van Sefardisch-Joodse afkomst. Hij accepteerde geen verklaring dan die is gebaseerd op de rede. Hij stelde dat de Bijbelse profeten gewone mensen waren met een verbeeldingskracht die niet namens God spraken.

wild projects - standbeeld voor Spinoza als een vrijheidsbeeld voor Nederland

In het Theologisch-Politiek Traktaat pleitte Spinoza voor volledige vrijheid van meningsuiting en tolerantie. Als politiek denker vond hij dat de macht van de staat nooit aan een enkeling toevertrouwd mocht worden, omdat daar misbruik van gemaakt zou worden. Zijn opvattingen zijn actueel door de opstelling van de Amerikaanse president Trump en de opkomst van populistische en extreem-rechtse partijen in Europa. De democratie is voor Spinoza een instrument hoe we het beste de samenleving kunnen inrichten.

Spinoza Kring Amsterdam wil ook centrum

De Amsterdamse Spinoza Kring stelt voor dat Spinoza (1632-1677) een boegbeeld van Amsterdam wordt en dat het stadsbestuur een plaats inruimt voor Spinoza om daarmee één van ‘s werelds grootste denkers de eer te betonen die hem toekomt. Spinoza’s wijsbegeerte heeft in de 17e eeuw de kiem gelegd voor de inrichting van de open en vrijzinnige stad Amsterdam. Lees verder over het plan van de Spinoza Kring.

Achtergrond van deze blog

  • kloof tussen burgers en politiek; politieke partijen zijn vooral gericht op de volgende verkiezingen en te weinig met de toekomst
  • veel mensen stemmen nog wel maar met tegenzin
  • kabinet, colleges en ambtenaren behartigen vooral belangen van bedrijven, banken en boeren
  • burgers moeten naar de rechter om de overheid te dwingen om bijvoorbeeld te voldoen aan de normen voor luchtvervuiling
  • de denkbeelden van Spinoza zou iedereen moeten kennen
  • de aanleiding voor deze blog was het onderstaande artikel in het Parool.

In Het Parool van 4 februari pleitte de D66-wethouder Simone Kukenheim voor de oprichting van de republiek Amsterdam als PVV-leider Geert Wilders na de verkiezingen premier wordt.

Kukenheim sprak over zo’n staatsvorm op de nieuwjaarsreceptie van het slavernij-instituut Ninsee. Zij wil een activistische opstelling van de stad tegen racisme en onverdraagzaamheid. “Rebellie past onze stad als een handschoen,” zei Kukenheim en Amsterdam, als diverse en tolerante stad, moet niet aarzelen om tegen de landelijke trend in te gaan.

De wethouder is trots op de Amsterdammers die dagelijks tegen racisme strijden. Amsterdammers mogen niet tegen elkaar worden opgezet en uitgespeeld. Als we dat niet duidelijk maken dan worden we onderdeel van hetzelfde klimaat. Collega wethouder Kajsa Ollongren legde een jaar eerder al een verband tussen de komst van Wilders als premier of minister en de oprichting van de Republiek Amsterdam. Bron: Het Parool

In het huidige gepolariseerde klimaat is een pleidooi voor een Amsterdamse republiek een stevig signaal naar politici die de grenzen willen sluiten en zich terug willen trekken achter de dijken. Maar het oprichten van een Republiek Amsterdam helpt niet om de kloof tussen politiek en burgers te overbruggen.

Daarom hadden de D66 wethouders beter een pleidooi kunnen houden voor de vernieuwing van de lokale democratie. Dit kan door stapsgewijs een stelsel te ontwikkelen waarin het perspectief van burgers en de invloed van burgers centraal komen te staan. Als we de denkbeelden van Spinoza in onze 21ste eeuw toepassen dan zouden we kunnen stellen dat we de macht ook niet aan een paar politieke partijen mogen toe vertrouwen als zij de belangen van burgers te vaak ondergeschikt maken aan de belangen van bedrijven, banken en boeren (q-koorts, bankfraude, belastingontwijking, luchtvervuiling in steden, Schiphol en recent Lelystad).

Andere ideeën over de rol van burgers

De Piratenpartij wil een schaduwraad van burgers die de gemeenteraad gevraagd en ongevraagd van advies dient en de mogelijkheid voor burgers lokaal en stedelijk besluitvormende burgerfora bijeen te roepen. Meer lezen in Het Parool.

Op 24 oktober j.l. is Code Oranje gelanceerd door burgemeesters, wethouders, ondernemers, raadsleden, wetenschappers en actieve burgers. Code Oranje gaat over de staat van onze huidige politieke democratie. Die verdient een grondig herontwerp en dit vraagstuk is urgent. De landelijke verkiezingen in 2017 en de gemeentelijke verkiezingen in 2018 moeten het kantelpunt vormen om de nieuwe democratie te realiseren. Meer lezen op website democratic challenge.

Burgers nemen het heft zelf in handen om hun leefomgeving te verbeteren. Op de websites www.stedenintransitie.nl en www.citiesintransition.eu staan honderden voorbeelden van projecten die burgers samen organiseren in hun buurten.

In de huidige democratie zijn het college, de politieke partijen en ambtenaren het middelpunt van de stad. Maar in de bottom-up democratie willen burgers zelf invloed uitoefenen op de leefbaarheid in de buurt, het bestrijden van luchtvervuiling en klimaatverandering en het realiseren van publieke functies.

Achtergrond Spinoza

De vraag is in hoeverre de vlucht van de voorouders van Spinoza van invloed is geweest voor zijn denkbeelden.

Wikipedia schrijft: Sefardische Joden of Sefardim zijn Joden wier voorouders in Spanje en Portugal leefden. In 1492 (toen Columbus Amerika ontdekte) werden zij als gevolg van het verdrijvingsedict gedwongen Spanje te verlaten, dan wel zich tot het christendom te bekeren. In 1497 werden de Sefardim in Portugal voor dezelfde keuze gesteld. Hiermee kwam een einde aan een periode van openlijke Joodse aanwezigheid op het Iberisch Schiereiland, die in ieder geval teruggaat tot vóór de Romeinse verovering van Iberië.

De term Sefardim is afgeleid van het Hebreeuwse woord “Sefaràd”, dat Spanje betekent. De taal van de Sefardim is het Ladino, een aan het Spaans verwante taal met veel Hebreeuwse woorden. In de video ‘El Otro Camino’ de geschiedenis van de Sefardische Joden met een korte liedjes in het Ladino. Deze taal is bijna uitgestorven, maar Noam Vazana zingt in het Ladino met haar project Nani.

Spinoza CentrumRené Cuperus: wat gebeurt er met een samenleving die de toekomst afwijst, terwijl ze wel in de machtigste stroomversnelling van de geschiedenis terechtkomt? Wat gebeurt er in een democratie als te veel mensen gewoon geen zin hebben in verandering?  Lees zijn column in de Volkskrant.

Democratie is stemmen op meer partijen

Share

Pendelmetro in tunnel onder het IJ de beste optie?

Een pendelmetro in een tunnel onder het IJ tussen Amsterdam Centraal Station en Noord. Geen wachttijden en in een paar minuten comfortabel aan de overkant. De pendelmetro is een snelle en efficiënte verbinding tussen het centrum en Noord. Groot voordeel: een extra metrostation Sixhaven is niet meer nodig. Het is geen loop- en fietstunnel, dus niet ‘eng’, want je zit samen veilig en gezellig in de pendelmetro.

pendelmetro wild projects
Station Overhoeks van de pendelmetro

Amsterdam Noord wordt steeds meer een onderdeel van het centrum van Amsterdam. Publiekstrekkers als het Filmmuseum EYE en A’dam Toren nodigen toeristen uit om met de pont het IJ over te steken. Dagelijks maken ruim 40.000 fietsers en voetgangers de oversteek van Amsterdam Noord naar het centrum en andersom. De laatste jaren is de groei circa zes procent per jaar geweest. De komende jaren wordt nog een aantal hoge torens opgeleverd waaronder een groot hotel met congrescentrum. Het is dus de vraag of het groeiende verkeersaanbod van voetgangers en fietsers met de veren kan worden verwerkt.  

Wethouder Ruimtelijke Ordening, Eric van der Burg: ‘Noord bruist, steeds meer Amsterdammers wonen, werken en recreëren aan de noordelijke kant van het IJ. Dit levert extra druk op de veren op. Met goede vaste verbindingen wordt Noord toegankelijker’. Op de middellange termijn wil de gemeente vaste verbindingen voor langzaam verkeer tussen de noord- en de zuidoever realiseren.

Pendelmetro in een tunnel tussen CS en NOORD

Het ontwerp bestaat uit een tunnel tussen het Centraal Station (CS) en de Badhuiskade aan het Buiksloterkanaal. In de tunnel pendelt een metrovoertuig heen en weer tussen CS en Noord. De pendelmetro brengt voetgangers, toeristen met rolkoffers en fietsers in een paar minuten naar de overkant. De tunnel op de perrons zijn afgesloten met behulp van schuifdeuren. Als de metro arriveert gaan de deuren aan één kant open en verlaten alle reizigers de metro. Als de metro leeg is gaan de deuren van de tunnel en de metro dicht. Dan worden de deuren aan de andere kant geopend en kunnen de reizigers instappen. De perrons zijn met roltrappen en liften snel te bereiken. Voordeel is dat er weinig ruimte op de kades nodig is. De ingaande en uitgaande reizigers zijn van elkaar gescheiden. Eén van de dubbele roltrappen is voor voetgangers en de andere voor fietsers. Als er voldoende ruimte is op de kade is een loopband handiger voor fietsers. In de onderstaande figuur 2 is de ingang en uitgang aan de kant van het CS schematisch uitgebeeld.

pendelmetro wild projects
FIGUUR 1: ontwerp pendelmetro station bij Amsterdam CS

Pendelmetro Station Overhoeks

In figuur 2 is te zien dat het station Overhoeks is gepositioneerd langs de Badhuiskade dicht bij EYE, Tolhuistuin en de A’dam Toren. Groot voordeel van de pendelmetro en het station Overhoeks is dat het metrostation Sixhaven niet meer nodig is. Reizigers van de Noord/Zuidlijn kunnen via de verdeelhal onder het CS naar het station van de pendelmetro lopen. De bouwkosten voor de geplande metrostation Sixhaven kunnen worden gebruikt voor de pendelmetro.

Een pendelmetro in een tunnel heeft veel voordelen

De pendelmetro heeft de volgende voordelen:

  • In 2 minuten aan de overkant; korte wachttijden
  • directe dag/nacht verbinding met Noord voor voetgangers en fietsers
  • de NoordZuid lijn is via de verdeelhal van het station CS en de pendelmetro direct verbonden met overkant van het IJ
  • Metrostation SIX haven is niet nodig
  • de Oost-lijn is ook verbonden met de overkant van het IJ
  • In de nacht kan de toegang tot de verdeelhal worden afgesloten als de metro’s niet meer rijden; vanaf de beide kade’s op de IJ-oevers blijft de pendelmetro gewoon open
  • er zijn geen lange dalende en stijgende toeritten nodig voor fietsers die veel ruimte gebruiken; met roltrappen en liften is het ruimtegebruik van de pendelmetro op de kades minimaal
  • de pendelmetro kan zonder bestuurder heen en weer rijden en heeft een relatief korte tunnel nodig voor de oeververbinding
  • de pendelmetro is niet alleen een snelle en effectieve verbinding maar kan ook wat betreft kosten gunstig uitpakken. Er is geen metrostation Sixhaven nodig en de tunnelbuis is relatief kort.
  • als de Noord/Zuidlijn in de toekomst vanaf Schiphol gaat rijden is de luchthaven direct verbonden met Overhoeks.

pendelmetro wild projects

Figuur 2: positie tunnel CS en Overhoeks (gele stippen zijn de stations van de pendelmetro

Bovengronds bouwen en afzinken van tunnel en stations

De tunnel en de beide stations kunnen bovengronds worden gebouwd. Deze elementen kunnen aan de kade achter het CS en in het Buiksloterkanaal aan de Badhuiskade worden afgezonken en gekoppeld.

pendelmetro wild projects

Horizontale lift als alternatief voor pendelmetro

Het staalconcern Thyssen Krupp heeft een horizontale lift ontwikkeld die kan worden gebruikt in wolkenkrabbers maar ook als alternatief voor de pendelmetro. De liften (cabines) kunnen achter elkaar door de tunnel heen en weer onder het IJ ‘rijden’.  Een relatief goedkope variant is een horizontale lift in een staalconstructie hoog over het IJ.  Een spectaculair ritje over het IJ met uitzicht over de beide oevers. De video geeft een beeld van een horizontale lift in een gebouw.

Sprong over het IJ: kabelbanen, bruggen en tunnels

De toenemende druk op de veren en de ontwikkeling van de IJ-oevers zijn redenen voor de gemeente Amsterdam om alternatieven voor de oversteek te bestuderen. Dit heeft geleid tot een stroom van creatieve ideeën voor het realiseren van kabelbanen, bruggen en tunnels. Enkele voorbeelden volgen hieronder.

pendelmetro - kabelbaan
kabelbaan hoog over het IJ
bruggen bij CS over het IJ
bruggen bij CS over het IJ
pendelmetro-bruggen-1
brug boven bij CS en rode brug met bomen bij Houthavens

Spectaculaire bouwwerken over het IJ

Kabelbanen en bruggen zijn spectaculaire bouwwerken voor steden en mooie beeltenissen voor op ansichtkaarten, t-shirts en bierviltjes. De mogelijke aanleg van bruggen over het IJ kan gevolgen hebben voor de vaarroutes op het IJ. De consequenties voor de scheepvaart moeten in samenspraak met Rijkswaterstaat, het Havenbedrijf Amsterdam, de Havenmeester en de Passenger Terminal worden onderzocht. Een van de nadeel van een brug is dat hij voor de doortocht van grote schepen geopend moet worden. Verder zijn lange op- en afritten voor fietsers nodig. Voor een kabelbaan zijn hoge stellingen op de kades nodig en het is lastig om fietsen mee te nemen. Voordeel is dat een kabelbaan een hoge capaciteit heeft, elektrisch wordt aangedreven en relatief goedkoop en snel kan worden gebouwd. Nadeel is dat een kabelbaan, net zoals een brug, een lange aanloop nodig heeft om op grote hoogte te komen. Een tunnel onder het IJ tussen CS en Noord heeft deze nadelen niet. Daarom is een tunnel waarschijnlijk de meest effectieve, aanvullende oplossing voor het verkeer van voetgangers en fietsers tussen het centrum en noord. De ‘heen en weer’ pendelende metro zorgt voor een comfortabele en snelle overtocht.

Bronnen

Beleid gemeente Amsterdam – Sprong over het IJ

De vervoerswaarde van mogelijke verbindingen over het IJ. Gemeente Amsterdam

Artikel over het eyetunneltje in het Parool

Op de luchthaven Madrid Barajas Airport rijdt een metro met dubbele toegangsdeuren.

De schets van Overhoeks (met daarin het Station Overhoeks getekend) komt van de website van ozarchitects.

Interessante plannen zijn ook …..

De FLIJover over het IJ, een mooie iconische brug, die naast het dagelijkse verkeer ook een leuke attractie voor toeristen zal kunnen zijn.

De YOET, een taxi die komt voorrijden op bestelling. Lees de blog daarover op deze website.

De IJ-fietstunnel, een mooi plan dat relatief gemakkelijk uitvoerbaar is.  Namelijk door het benutten van een van de bestaande tunnelbuizen van de IJ tunnel voor fietsers.Pendelmetro CS en IJfietstunnel

Share

Democratie is veel meer dan verkiezingen

Democratie is veel meer dan verkiezingen en begint in de eigen buurt

Veel politieke partijen lijken zich meer zorgen te maken over de eigen zetels en de volgende verkiezingen dan over de zorgen van burgers en de vraagstukken op de lange termijn. De samenleving is veranderd maar het lijkt alsof veel partijen de veranderingen niet hebben begrepen. Politici zijn vergroeid met het politieke systeem dat decennia geleden is ontwikkeld. Maar de tijden zijn drastisch veranderd. Het perspectief van veel mensen – elk jaar een beetje beter inkomen – is verdwenen. Veel mensen hebben het gevoel dat ze door de politiek zijn vergeten.

Voor populisten een goede voedingsbodem om de bestaande politieke verhoudingen te destabiliseren. Een ‘elite van boze politici’ (Jan Nagel van 50PLUS: “we gaan er met gestrekt been in”) roepen burgers op om boos te zijn. Maar zowel de populisten als de politici, die blijven vasthouden aan het neoliberale beleid, lossen de problemen van mensen, die het slachtoffer zijn van automatisering, globalisering en flexibilisering van de arbeid, niet op.

Duizenden burgers zijn actieve vrijwilligers die buurten en wijken leefbaarder maken

Dat het toch nog redelijk goed gaat in buurten en wijken is vooral te danken aan de duizenden burgers/vrijwilligers die actief zijn. Volgens de Stichting Kracht in NL, die 1000 initiatieven in wijken onderzocht, leveren die aan twee miljoen Nederlanders waarde op. Al decennia leveren de activiteiten van burgers grote waarde op voor stad en land. In het onderstaande schema zijn voorbeelden van initiatieven op een rij gezet.

lokale democratie - wild projectsInitiatiefnemers krijgen steun van een groep van enkele honderden burgemeesters, wethouders, ondernemers, raadsleden, wetenschappers en actieve burgers die de Code Oranje hebben afgekondigd. Code Oranje gaat over de staat van onze huidige politieke democratie. Die verdient een grondig herontwerp en dit vraagstuk is urgent. De landelijke verkiezingen in 2017 en de gemeentelijke verkiezingen in 2018 moeten het kantelpunt vormen om de nieuwe democratie te realiseren. Inmiddels zijn in Nederlandse gemeenten al proeven gestart met buurtbegrotingen.

Duizenden projecten worden door vrijwilligers (stadmakers) uitgevoerd. Vaak is de overheid nodig voor het geven van vergunningen en het verlenen van subsidies. Dit gaat vaak moeizaam omdat politici en ambtenaren prioriteit geven aan hun eigen beleid om zich te kunnen profileren (voor de volgende verkiezingen). Burgers willen daarom meer (wettelijke) mogelijkheden om zelf te kunnen werken aan het verbeteren van hun leefomgeving (Right to Challenge). Zowel de vorige minister van Binnenlandse Zaken Plasterk als de huidige Ollongren weiger(d)en om dit wettelijk te regelen.

Eén keer per vier jaar stemmen is risicovol omdat Google, Facebook en Twitter met hun (geheime) algoritmen het gedrag en beslissingen van mensen (kiezers) kunnen beïnvloeden. Daarom zijn ook andere vormen van democratie en participatie nodig.

Burgers willen meer invloed

Hoe kan het huidige democratische systeem nieuw leven worden ingeblazen? Hoe kunnen burgers direct en via de overheid meer invloed krijgen op de eigen leefomgeving en op het beleid van politieke partijen?

Geef burgers de mogelijkheid op drie partijen te stemmen en op een aantal korte termijn en lange termijn beleidsthema’s.

Hieronder volgen enkele opties om burgers meer invloed te geven in het politieke proces.

Stemmen op drie partijen

  • Stemmen op drie partijen door weging: bijvoorbeeld 50% van je stem op GroenLinks, 25% op D66 en 25% op de VVD.                   Nog maar weinig kiezers voelen zich vertegenwoordigt door één partij. Door op drie partijen te stemmen kun je meer invloed uitoefenen op de standpunten en voorgestelde maatregelen van politieke partijen. Zwevende kiezers kunnen met een ‘gewogen stem’ kiezen voor standpunten van drie partijen en voor een bepaalde coalitie).
  • Stemmen op vier thema’s: burgers kiezen vier thema’s uit een lijst van tien onderwerpen waarvan vijf gebaseerd zijn op huidige problemen en vijf thema’s die betrekking hebben op de lange termijn (toelichting: de top 5 ‘huidige problemen’ worden voor de verkiezingen door een enquête onder burgers vastgesteld; via deze enquête worden ook de top 5 ‘toekomstige aandachtspunten voor 2030′ bepaald).
  • Door te kunnen stemmen op drie partijen en op vier thema’s krijgen de burgers meer keuzemogelijkheden om de politiek te beïnvloeden. Dit kan de betrokkenheid vergroten en meer stemmers naar de stembus trekken. Er valt gewoon meer te kiezen. Bovendien is via de enquête al een democratisch voorverkiezing gehouden.
  • Elk nieuw gekozen kabinet zal bij de start moeten aangeven wat er met de gekozen thema’s wordt gedaan.
  • Een keer per jaar komen het kabinet en de fractievoorzitters naar Utrecht om 1000 uitgelote burgers te vertellen hoe het staat met het land en wat het kabinet heeft gerealiseerd op de door de kiezers gekozen thema’s voor de korte en lange termijn. Daarbij mogen burgers uiteraard hun visie en mening geven. Het kabinet en de fractievoorzitters luisteren op de ‘Nationale Burgerdag’ naar de burgers. Symbolisch: de politiek zit in de zaal, de burgers op het podium.

    meervoudige democratie - wild projects
    sturen en besturen in de meervoudige democratie

Lokale democratie en lokale verkiezingen

  • Elke wijk/buurt krijgt een open/publieke ruimte voor ontmoeting, buurtactiviteiten, burgerinitiatieven, etc.
  • Elke wijk krijgt een burgercommissie gevormd door burgers die voor een bepaalde periode door loting worden uitgekozen
  • Buurten en wijken krijgen een wijkbudget voor verbeteringen in de eigen omgeving; de burgercommissie doet voorstellen voor buurtprojecten.
  • (beleids)ambtenaren zijn minimaal een dag per week in een buurt om de burger-vrijwilligers te helpen bij het uitvoeren van verbeteringen in de buurten (zie schema hieronder). Zij gaan stap voor stap steeds meer dagen als procesbegeleiders/coaches in de buurten werken. Het ‘produceren’ van resultaten in de wijken wordt belangrijker dan ‘beleid maken’.
  • (beleids)ambtenaren moeten na zeven jaar een andere baan buiten de overheid zoeken zodat burgers met frisse nieuwe ideeën, kennis en ervaringen voor zeven jaren kunnen werken aan buurt- en wijkprojecten.
  • Een maal per jaar worden burgers geloot die het college en politieke partijen vertellen wat er leeft en wat hun wensen zijn voor het oplossen van problemen en het werken aan de toekomst van de gemeente (‘Lokale Burgerdag’). Ook hier zitten de burgers op het podium en het college, de politieke partijen en de ambtenaren in de zaal.
  • Bij lokale verkiezingen: burgers stemmen op drie partijen en kiezen vier thema’s uit een lijst van tien onderwerpen waarvan 5 huidige, lokale problemen en vijf thema’s die betrekking hebben op de lange termijn (toelichting: de top 5 ‘huidige problemen’ worden voor de verkiezingen door een enquête onder burgers vastgesteld; via deze enquête ook de top 5 ‘toekomstige aandachtspunten’).
  • Voor landelijk en lokaal kan worden afgesproken dat er gedurende een periode van drie verkiezingsrondes wordt geëxperimenteerd met deze en nog andere, aan te vullen opties.
  • burgers participeren in de plannen en ontwerpen van gemeenten (dus geen inspraak als alles al vast staat)
  • de gemeente participeert in de initiatieven van burgers, toetst de gemeenschappelijke uitgangspunten daarvan en faciliteert.  democratie_wild_projects
  • om de participatie in goede  banen te leiden zijn spelregels nodig. Dit kan met een Motie Samen Stad Maken voor de Fysieke Leefomgeving, zoals bijvoorbeeld in 2016 door de gemeenteraad van Utrecht raadsbreed is gesteund. Er zit namelijk zoveel ruimte in de omgevingswet om lokaal maatwerk te leveren.  Gemeenteraden kunnen het bestuur de opdracht geven de wet zo in én uit te voeren zodat de positie van bewoners versterkt en bewoners de gemeente kunnen uitdagen (right to challenge), zelf plannen kunnen maken en initiatieven kunnen nemen.

Bronnen

Prof. dr. A.F.M. Brenninkmeijer (vz), Rapport Amsterdam 2020 Advies- en evaluatiecommissie Bestuurlijk stelsel Amsterdam. 2016

Op 17 november 2016 komt de raadscommisie Algemene Zaken bijeen om het voorstel voor stelselwijziging te bespreken. Op 30 november zal het in de Amsterdamse gemeenteraad worden behandeld. Pakhuis de Zwijger organiseert samen met partners een publieksbijeenkomst op 14 december.

Lees het artikel van Joachim Meerkerk over het door de politiek voorgestelde, nieuwe bestuurlijk stelsel van de gemeente Amsterdam dat volgens Meerkerk alleen maar minder democratie brengt.

Eisse Kalk en Niesco Dubbelboer, De Werkplaats Maak de Buurt. Hoe maatschappelijke initiatieven zich écht verder kunnen ontwikkelen. Een publicatie van Stichting Agora Europa 2016.

Amsterdamse politici zijn meer met elkaar bezig dan met hun burgers, zo oordeelt een evaluatiecommissie volgens de NRC.

De Volkskrant bericht op 21 december 2016: Volgens de Nederlandse index is onze welvaart er sinds het begin van het economisch herstel in 2013 nauwelijks op vooruitgegaan en nog altijd lager dan vóór de crisisjaren. Volgens de Universiteit van Utrecht en de Rabobank zijn mensen de laatste jaren met name minder tevreden over hun woon- en vooral werksituatie. Door de stijgende werkloosheid (tot 2015) en toegenomen flexibilisering van de arbeidsmarkt nam de baanzekerheid af, wat het welzijn van mensen negatief beïnvloedt.

Steden als Athene, Barcelona, Bologna en Lissabon zijn verder met de ontwikkeling van de lokale democratie. Zo heeft de gemeenteraad van Lissabon een platform opgericht waarin de leden van de raad samen met wijkorganisaties besluiten nemen over woon- en zorgprojecten. Op de website New Europe – cities in transition staan voorbeelden van lokale democratie.

Stadmakers bedenken prachtige projecten zoals deze video van Schoffies Koffie laat zien.

Lokale democratie is een proces met vallen en opstaan. Een impressie uit een Amsterdamse stadsbuurt.

De omgevingswet, bewonersinitiatief en lokale politiek, door Frans Soeterbroek voor het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve Bewoners (SLA).

Een soortgelijk initiatief als het hierboven beschreven ‘meerkeuze stemmen’ is het Nieuwe Kiezen dat in de video door Victoria Koblenko wordt toegelicht.

Share

Amsterdam slimmer en schoner met de ‘YOET’

YOET – Your Own E-Taxi is next step voor binnenstedelijke mobiliteit

De Yoet is een elektrische taxi die je op afroep bestelt en zelf bestuurt. Door de breng- en haalservice is de Yoet een uiterst effectief transportmiddel. De YOET kan Amsterdam slimmer, schoner en leefbaarder maken. Lees hieronder waarom de oproep-taxi YOET hieraan kan bijdragen.

Te hoge concentraties luchtvervuiling in Amsterdam

Amsterdam wordt steeds voller met auto’s, scooters, fietsers, voetgangers en touringcars met toeristen. De discussies over het toerisme laaien op want de leefbaarheid staat onder druk en de luchtvervuiling is een bron van zorg. De belangrijkste bron van luchtvervuiling is het verkeer. De uitlaatgassen in de stad zorgen voor relatief hoge concentraties luchtvervuiling. Scooters, auto’s met  dieselmotoren en touringcars zijn de grote vervuilers. YOET - wild projects

De buitenluchtkwaliteit voldoet op veel plekken in de stad niet aan de geldende normen. Luchtvervuiling leidt tot verhoogde gezondheidsrisico’s voor kinderen, ouderen of mensen die al een luchtwegaandoening of hart- en vaatziekte hebben.

De maatregelen van de gemeente om de luchtkwaliteit te verbeteren leveren weinig op. Touringcars mogen het centrum inrijden om toeristen af te leveren voor een boottochtje. De grachten van Amsterdam staan vol met geparkeerde auto’s. Een flink deel daarvan is niet van de bewoners maar van bezoekers. Als alleen bewoners daar kunnen parkeren, kan er veel open ruimte worden gecreëerd. Misschien is het zelfs mogelijk om één zijde van de grachten helemaal autovrij te maken. Toeristen kunnen dan al wandelend ongehinderd genieten van Amsterdam. Om te voldoen aan de vraag naar mobiliteit kan de elektrische taxi een uitstekend alternatief zijn.

Het wordt tijd om Amsterdam voor te bereiden op de grote toeristenstromen in de komende decennia. 

Dit kan bijvoorbeeld door veel meer ruimte te creëren voor voetgangers. Haal de parkeerplaatsen aan de centrumzijde van de grachten weg en vervang ze door brede stoepen voor wandelende Amsterdammers en toeristen. En voor stroken met wit zand voor strandjes langs de grachten. Langs de Seine in Parijs gebeurt dit al.

Waarom is de gemeente Amsterdam zo traag met innovaties in de stad?

stadsstrand langs de Seine - YOET - wild projects
Langs de Seine in Parijs kan het al. Dit is een mooi voorbeeld voor strandjes langs de Amsterdamse grachten.

Hoe werkt de YOET

De afkorting voor Your Own E-Taxi is YOET. Het is een elektrische auto voor vijf personen die je op afroep kunnen bestellen. We dachten er eerst een robot auto van te maken maar dat heeft grote nadelen. Er moet namelijk geïnvesteerd worden in een digitaal geleidesysteem. Problematischer is dat een robot auto bij drukke voetgangerspassages, zoals de Leidsche straat, moeite zal hebben om door te rijden. Want voetgangers zullen waarschijnlijk niet spontaan doorgang verlenen. Daarom is de Yoet een elektrische taxi mét een bestuurder. Via een app wordt de taxi bestelt en een chauffeur brengt vervolgens de oproep auto naar het gevraagde adres. De taxichauffeur stapt uit, controleert digitaal de gegevens van het rijbewijs en overhandigt de Yoet aan de gebruiker. Vervolgens haalt de taxi-chauffeur een vouwfiets uit de taxi en fietst naar de Yoet-centrale. Of krijgt onderweg een melding om een Yoet op een ander adres te halen. Inmiddels is de gebruiker van de taxi op weg naar een of meer bestemming(en) in het centrum van Amsterdam. Gebruikers met een abonnement kunnen de taxi ook zonder tussenkomst van een fietsende taxichauffeur van elkaar overnemen. De gegevens tussen de gebruikers worden online verwerkt voor de overdracht en de betaling.

Door de breng- en haalservice kan de Yoet snel worden geïntroduceerd zonder grote investeringen in de infrastructuur.

(Whats)app voor een ‘yoetje’  en binnen tien minuten hij staat voor de deur

Meer lezen over smart cities en robotauto’s in Amsterdam. De foto in de header van dit artikel is een compositie van afbeeldingen van Google, de elektrische robotauto EZIO en een elektrische vouwfiets van Brompton.

De YOET  is een van de mogelijke oplossingen om de luchtvervuiling te verminderen. Het kan als voorbeeld dienen voor het realiseren van het start-up project 1000 sunflowers for Amsterdam (#1000sunflowers4Amsterdam). SUN staat voor solutions for urgent needs. Uitgangspunt voor de starters zijn het oplossen van urgente problemen in samenleving.

Meer lezen over de luchtvervuiling in Nederland en Amsterdam Lees verder Amsterdam slimmer en schoner met de ‘YOET’

Share

Wethouder Herrema: ‘kom maar op met leuke ideeën’

Interview met wethouder Herrema over de Floriade in 2022

Enthousiast begint wethouder Tjeerd Herrema te vertellen dat ‘we gaan van inspiratie naar realisatie. We hebben nu foto’s gemaakt op de weg naar het einddoel. Iedereen die een bijdrage kan leveren is welkom. We willen alle mooie ideeën een plek geven.’

Volgens een aantal partijen in de gemeenteraad zou de Floriade een opmaat zijn voor een nieuw debacle. 

wethouder_herrema
wethouder Tjeerd Herrema (PvdA)

Herrema is overtuigd van een solide project en is vol vertrouwen want de ‘business case’ is sober opgezet. Vooral wat betreft het aantal bezoekers. ‘De verwachting is dat er meer bezoekers zullen komen door de nabijheid van Schiphol. Er zijn altijd risico’s maar we hebben nu de kans om een stuk stad te ontwikkelen. Dat moet je slim doen door een aantal verbeteringen in de stad te combineren.’ De gemeente Almere steekt 10 miljoen euro in De Floriade, de Provincie Flevoland 10 miljoen. Het Ministerie van Economische zaken heeft een overheidsbijdrage van minimaal € 5 miljoen en maximaal € 10 miljoen toegezegd. Verder heeft de gemeente de risico’s afgedekt met een reservering van 7 miljoen euro.

De gemeenteraad van Almere heeft besloten om voor het organiseren van de Floriade 2022 een aparte onderneming in te richten op enige afstand van de gemeente. Daarbij heeft zij gevraagd een model uit te werken op basis van een bv-structuur. Ten behoeve van de business case leidt de financiële vertaling van de geadviseerde structuur tot een projectorganisatie van € 20 miljoen.

Voor de onderneming op afstand van de gemeente worden personen aangesteld met ervaring met dit soort projecten. Ook bij het benoemen van de leden van de Raad van Commissarissen wordt gelet op ervaring met de financiële aspecten van grote projecten.

Diverse personen en partijen hebben gepleit voor een volggroep die het project in de gaten moeten houden.

Herrema gelooft niet in een grote volg- of klankbordgroep. Hij wil liever mensen betrekken op de inhoud van de programma’s. Er komen nieuwsbrieven die de Almeerders gaan informeren. Eens in de twee weken heeft hij spreekuur voor mensen met een concreet idee.

Wethouder Herrema voegt daar aan toe: ‘kom maar op met leuke ideeën.’

Maar hij zegt ook dat ideeën soms afvallen, want niet elk idee kan worden gerealiseerd.

Vraag: wordt de Floriade een landbouwtentoonstelling of een circulaire woonwijk met stadslandbouw?

‘In Venlo hadden veel landenpaviljoens weinig nieuws te bieden. Wij willen graag landen mee laten doen die een innovatieve bijdrage leveren. We zullen kritisch zijn voor wat ze kunnen brengen.’

Op de vraag wordt het een landbouwtentoonstelling met bedjes radijs en broccoli reageert Herrema met de uitspraak:

‘het wordt geen tentoonstelling van bloemetjes en bloemkool’.

Op de Floriade van 2022 staan maatschappelijke vraagstukken centraal. Zoals de vraag hoe miljarden mensen op aarde gezonde voeding kunnen krijgen. ‘We willen dingen laten zien die bijdragen aan de stad van de toekomst. Hoe we de stad kunnen voeden zonder vervoersstromen; hoe we de landbouw de stad in kunnen trekken.’

Er zal in 2022 geen nieuwe woonwijk zijn gebouwd. ‘Een hotel zal er ongetwijfeld wel komen. En eventueel tijdelijke woonfuncties, zoals een campus, en een woning van de toekomst. Daarna zal een stadswijk ontstaan.’

De Floriade begint al bij het station

Bewoners van de Filmwijk, Centrum-Stad en Stedenwijk zijn benieuwd wat de Floriade betekent voor hun wijken. Herrema zegt dat de tentoonstelling van de Floriade natuurlijk het doel is. Hij voegt daar aan toe dat het NS-station ook moet verduurzamen en veel meer een visitekaartje voor de stad moet worden. De gemeente, de NS en een vastgoedontwikkelaar gaan daarvoor plannen maken. De Floriade zal een versterking van het stadshart moeten worden. Ook om de identiteit van Almere te versterken.

Wethouder Herrema: ‘We kunnen het centrum spannender maken met bijvoorbeeld een strandje en een drijvend zwembad in het Weerwater.’

De wethouder heeft ook ‘integrale wijkaanpak’ in zijn portefeuille. Dat komt goed uit want de omringende wijken van de Floriade willen een integrale verbinding met hun wijken. Eerder in het gesprek zei Herrema dat ideeën welkom zijn. Maar de realisatie van ideeën in de wijken valt buiten de begroting van de business case van de Floriade. Hiervoor zullen andere projectbegrotingen gevonden moeten worden. Wethouder Tjeerd Herrema wil de Floriade gebruiken als profiel voor het stadshart.

Wethouder Herrema: ‘Het stadscentrum en de randen er om heen kunnen nog wel wat identiteit gebruiken. We gaan “alle randjes afgrazen” en willen minder harde grenzen.’

Het SubZero Paviljoen

In 2016 wordt begonnen met de bouw van het Subzero Paviljoen van de Provincie Flevoland op het Floriadeterrein. Het wordt een innovatiewerkplaats, een plek waar studenten, bedrijfsleven en kennisinstellingen samenwerken aan innovaties op de thema’s voeding en gezondheid en welbevinden. CAH Vilentum wordt tot aan de Floriade de belangrijkste gebruiker van het pand. Volgens de ontwerpers van SubZero wordt in het paviljoen op een bijzondere manier het verhaal van Flevoland zichtbaar. Een vijf meter dikke laag van de bodem wordt opgetild tot de NAP-lijn. De ruimte die daaronder ontstaat, wordt afgesloten met een spiegelgevel. Een boomgaard die op het dak komt, moet de vruchtbaarheid van de Flevolandse grond symboliseren.

wethouder_herrema

Het Subzero Paviljoen (omvang 800 m2)

wethouder_herrema

Het dak van het SubZero Paviljoen

Dit artikel is gepubliceerd in het decembernummer van de Filmwijkkrant 2015

Share

Gentrificatie en lokhipsters, zegen én vloek?

Gentrificatie heeft veel voordelen, maar ook grote nadelige effecten. Hoe kunnen we zorgen dat de gecreëerde waarde in de wijken blijft en niet verdwijnt in de zakken van vastgoedeigenaren? Hoe kunnen we werken aan een samenleving waarin voor iedereen winst wordt gecreëerd? Een economie voor mensen: circulair, armoedevrij en inclusief? [i] Deze vragen zijn het uitgangspunt voor het schrijven van dit artikel én bovendien (indirect) actueel door de aanslagen in Parijs. Wijken met mensen die niet mee (kunnen) doen, kunnen een voedingsbodem zijn voor radicalisering. Het ontwikkelen van inclusieve buurteconomieën kan voor nieuw perspectief zorgen.

Gentrificatie en verhipping van steden

De Engelse sociologe Ruth Glass bedacht de term gentrification waarmee ze de lokale overheid van Londen waarschuwde voor het verdringen van armen uit de stad. Zij bestudeerde de problemen op de woningmarkt in Londen en kwam tot de volgende conclusie: “One by one, many of the working class quarters have been invaded by the middle class – upper and lower … Once this process of ‘gentrification’ starts in a district it goes on rapidly until all or most of the working class occupiers are displaced and the whole social character of the district is changed.” (London, Aspects of Change. 1964).  Dit proces van verdringing is een actueel maatschappelijk probleem. Het huidige college van Amsterdam ziet gentrificatie als een kans voor de stad. Argument is dat de instroom van hoogopgeleide jonge mensen goed is voor de internationale concurrentiekracht van de stad.

May 2002: Richard Florida publishes The Rise of The Creative Class, selling governments across the world on the notion that distressed inner-cities can be revived by an influx of cafe-going creative professionals.

De Balie schrijft op zijn website: Wereldwijd zien we een verschuiving op de woningmarkt in steden waarbij er steeds minder plek is voor de midden- en arbeidersklasse. De oorzaak hiervan wordt vaak aan gentrificatie en bevolkingsdichtheid toegewezen, maar volgens wereldberoemd socioloog Saskia Sassen is dat niet het grootste probleem. Zij stelt een onderbelicht aspect ter discussie namelijk de landroof door grote corporaties in steden. 

gentrificatie
Saskia Sassen

In een Skype-interview met Het Parool (28 november 2017) zegt Sassen dat kantoorgebouwen en appartemententorens in wereldsteden als New York, Londen en Peking zijn uitgegroeid tot handelswaar. Vorig jaar ging er wereldwijd 217 triljoen dollar in om. Dat is een getal met achttien nullen en meer dan de omvang van de wereldeconomie. 

Gentrificatie verspreidt zich ook in Amsterdam als een olievlek door alle buurten.  Dit komt door de enorme druk op de woningmarkt. Het zadelt de stad op met een dilemma. We komen daar later op terug.

Op zoek naar betaalbare woon- en werkruimte

In populaire steden zijn duizenden bewoners continu op zoek naar betaalbare woon- en werkruimte. Dat lukt meestal alleen in wijken die er wat minder florissant bij staan en waar de huren nog relatief betaalbaar zijn. De nieuwe bewoners vormen de voorhoede van een stroom volgers, die daar ook gaan zoeken. Creatieve initiatiefnemers huren in zo’n wijk werk- en winkelruimten om een bedrijfje te kunnen starten. Een leuke wijk trekt weer nieuwe woningzoekers zodat na verloop van tijd de wijk het predicaat ‘hip’ krijgt. In Amsterdam gebeurde dit in de jaren tachtig en negentig met de Pijp en meer recent met de Indische Buurt. Bos en Lommer, tien jaar geleden nog aangeduid als Vogelaarwijk, is inmiddels ook een leuke wijk aan het worden. Soms maakt de gemeente gebruik van lokhipsters om een buurt aantrekkelijk te maken voor nieuwe bewoners.

Het minder leuke aspect van deze ontwikkeling is dat zodra een wijk populair wordt, de vastgoedbezitters de huren verhogen. De stijging is niet alleen het gevolg van de verhipping en de populariteit van een wijk maar ook van schaarste op de woningmarkt. Door het enorme tekort aan betaalbare huurwoningen is de concurrentie op de woningmarkt groot. Het beleid van de huidige regering en het college van Amsterdam zorgt bovendien voor een afname van het aantal sociale huurwoningen.

VPRO Tegenlicht Gentrification
Amsterdam for Sale? VPRO Tegenlicht

Een kwalijk gevolg is dat bewoners (en ook de lokhipsters), die de hogere huren niet kunnen betalen, worden gedwongen te verhuizen naar de randen van de stad. Of naar locaties waar de vervuiling het hoogst is, zoals langs de snelwegen. De hippe wijken gaan op slot voor mensen met lage(re) inkomens. In steden, als Londen en San Francisco, zijn bijna geen betaalbare woningen meer te vinden. Amsterdam lijkt dezelfde kant op te gaan. Ook het verhuren van woningen via Airbnb zorgt voor stijgende huurprijzen. Om een nieuw appartement te kunnen kopen houden kopers soms bij voorbaat al rekening met de verhuur van hun toekomstige woning aan toeristen.

Gentrificatie, de zegen

Hoogopgeleide, creatieve, initiatieven nemende inwoners zijn essentieel voor de ontwikkeling van grote steden. Zij zorgen voor innovatie, dynamiek en veerkracht. Steden fungeren als een economische motor, die steeds meer door maatschappelijke initiatieven tot stand komt. [ii] Populaire steden werken als een magneet voor nieuwkomers; in Amsterdam tot wel duizend mensen per maand. Vaak zijn de nieuwkomers hoogopgeleide (jonge) mensen. Niet alleen Amsterdam, maar bijvoorbeeld ook Rotterdam, Eindhoven en Arnhem zijn de laatste jaren verrijkt met initiatieven van de inwoners. Grote steden zijn veel aantrekkelijker geworden. Het aantal start-ups neemt toe en broedplaatsen puilen uit met bedrijfjes die nieuwe producten en diensten op de markt zetten. In deze steden zijn nieuwe cultureel/maatschappelijke ‘lagen’ ontstaan. In de jaren tachtig en negentig draaide ‘cultuur’ voornamelijk om ‘traditionele’ culturele instellingen, zoals schouwburgen, theater, poptempels, bioscopen en filmhuizen. Nu zijn er in wijken ontmoetingsplekken gecreëerd in leegstaande gebouwen, oude fabrieken omgetoverd tot cultureel/maatschappelijke hotspots en een groeiende beweging van sociaal ondernemers die werken aan de economie waarin voor iedereen winst wordt gecreëerd. Bijna altijd gaat het om bottom-up initiatieven van burgers, soms –vaak na lang overleg- gefaciliteerd door de lokale overheid. Het gaat goed met de steden en dan vooral met Amsterdam waar de economie hard groeit. Toch zijn er ook zorgen.

Een stad van iedereen?

Luca Bertolini, directeur van het Centre for Urban Studies van de UVA, stelt in de Folia: ‘Amsterdam is erg leuk, maar het dreigt op dit moment een stad voor alleen maar hippe mensen te worden. (…) in de jaren negentig (…) was het meer een stad van iedereen. (…) Steden zijn het mooist als verschillende soorten mensen zichzelf kunnen ontplooien en spontaal met elkaar in aanraking komen. Dat lukt nu bijna niet meer’. Hij stelt dat er gelukkig in Amsterdam nog genoeg mooie bewonersinitiatieven zijn, zoals De Ceuvel. Bertolini stelt dat het ultieme ideaal van de stad de mogelijkheid is om anderen te ontmoeten.[iii]

Hij wordt op z’n wenken bediend. In veel Nederlandse steden ontstaan in de wijken publieke ontmoetingsplekken waar initiatiefnemers bij elkaar komen en samen werken om hun buurten leefbaarder te maken.

gentrificatie_wild_projects
bar in Shoreditch

Gentrificatie, de vloek, protesten tegen hipsters en Airbnb

De tekorten aan betaalbare woningen en de stijgende prijzen leidt tot grote ongelijkheid in steden. Eind september leidde dat in de Londense wijk Shoreditch tot protest waarbij een hip ontbijtrestaurantje het doelwit van betogers was. In de Guardian vertelt Dan Hancox wat hij van de ongelijkheid vindt: ‘(…) the brutality of the gentrification that is destroying the lives and demolishing the homes of some of London’s most vulnerable people. Some 49% of the children in the borough live below the poverty line. Property developers and private landlords are making millions forcing these children and families out of their homes, often through violent evictions, and they are regularly moved into inadequate temporary accommodation and sometimes on to the streets. Many parents in the area suffer the indignity of relying on food banks to feed their children while the new Shoreditch residents can make a successful business selling children’s cereal for £5 a bowl.’

gentrificatie - wild projects

In San Francisco werd begin november het hoofdkantoor van Airbnb bezet door een groep demonstranten. Zij hadden spandoeken bij zich met de tekst ‘stop de uitzettingen’ en ‘stop de hebzucht’. De demonstranten houden Airbnb verantwoordelijk voor de negatieve gevolgen voor de wijken. Spreker na spreker vertelde verhalen over mensen die hun huis uitgezet zijn door de hoge huren. Zij eisten maatregelen tegen huizenbezitters die huurders uit hun woningen zetten om die vervolgens alleen nog maar te verhuren aan toeristen. Sara Shortt, executive director of the Housing Rights Committee. “We have people who are being priced out, and anybody that’s actually looking for housing in this market cannot find it. And at the same time we have a large percentage of our housing stock going to tourists.”[iv]

De keerzijde is dat de sociale ongelijkheid door verdringing van bewoners toeneemt. Ook het beleid van de huidige regering en het Amsterdamse college om het aantal sociale huurwoningen drastisch te verminderen, kan dit effect versterken.

Gentrificatie is een vloek als de ‘armere’ wijken snel veranderen en verhippen. Voor de oorspronkelijke bewoners kan dit grote gevolgen hebben. Door de stijgende huurprijzen moeten de armere bewoners wijken voor de nieuwkomers die de hoge(re) prijzen wel kunnen betalen.[v]

Dilemma

Steden kunnen niet overleven zonder jonge, hoogopgeleide, creatieve en innovatieve bewoners en nieuwkomers. Zij hebben de drang naar vernieuwing en geven de steden nieuwe impulsen voor duurzame groei. Maar deze bewoners zorgen ook voor de veryupping en verhipping van buurten. Vastgoedeigenaren maken maar al te vaak gebruik of misbruik van de opwaardering door de huren flink te laten stijgen. Bewoners met lage(re) inkomens kunnen daarvan de dupe worden. Dit kan leiden tot minder diversiteit. En tot minder vernieuwing als creatieve inwoners met lage inkomens de hogere huren niet meer kunnen betalen. Luca Bertolini stelt dat het voor de ontwikkeling van de stad juist van belang is dat verschillende soorten mensen zichzelf kunnen ontplooien. Een stad moet dus zorgen voor voldoende betaalbare woon- en werkruimten om aantrekkelijk te blijven. Is dit niet meer het geval dan trekken jonge mensen naar andere wijken of naar andere steden.

Initiatiefnemers en stadmakers kunnen het slachtoffer worden van de energie die zij in buurten steken als de huren stijgen en de maatschappelijke waarde die zij met hun initiatieven hebben gecreëerd, in de zakken van de huiseigenaren verdwijnt. Dit is geen oproep om dan maar te stoppen met het nemen van initiatieven. Wel om na te denken wie nou eigenlijk zou moeten profiteren van de maatschappelijke waardecreatie. En vooral ook hoe we dat kunnen organiseren.

wild projects - gentrificatie

Wat kan de overheid doen?

Het zelf organiserend vermogen van de samenleving groeit, maar de lokale overheid geeft nog te weinig ruimte aan initiatiefnemers. Het kabinet meent dat een nieuwe bestuursstijl nodig is waarin de overheid open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving. Mooie woorden die in de praktijk maar moeizaam van de grond komt. Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) is een vereniging van en voor vrijwilligers die zich sterk maken voor hun buurt. Leden zijn bewonersgroepen. Het LSA pleit voor buurtrechten waardoor burgers meer zeggenschap over hun directe leefomgeving.

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam wil dat grote steden veel gentrificatie - wild projectsmeer te zeggen krijgen. Hij signaleert een nieuwe stedelijke revolutie; het beleid van het Rijk zou daaraan moeten worden aangepast. De burgemeesters van de vier grote steden willen meer macht, maar of ze dat ook willen delen met de burgers in hun steden? Wat kan de lokale overheid doen om de ongewenste effecten van gentrificatie in te dammen?

  • Bouw duizenden betaalbare huurwoningen in en aan de randen van de hippe buurten zodat er voldoende concurrentie ontstaat op de woonmarkt in deze wijken;
  • Stop met het verkopen en slopen van sociale huurwoningen.[vi] [vii]
  • Zorg met maatregelen dat huren gematigd stijgen om te zorgen dat bewoners die daar al vele decennia wonen, in de stad kunnen blijven wonen, zoals in de Amerikaanse stad Philadelphia;[viii]
  • Geef meer ruimte voor initiatiefnemers en faciliteer bewonersinitiatieven. Het kabinet signaleert als belangrijke trend de komst van de mondige burger. Dit vraagt om meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven van burgers, een nieuwe bestuursstijl, een  overheid die open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving.
  • Geef wijken budget voor het realiseren van buurtinitiatieven. Dit kan met buurtrechten. Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) wil geïnspireerd op de Localism Act uit Engeland buurtrechten waarmee burgerinitiatieven worden gestimuleerd.
  • Faciliteer publieke ontmoetingsruimten in de wijken naar het voorbeeld van de Meevaart in de Indische Buurt in Amsterdam.[ix] Dit zorgt voor de toename van sociale netwerken en goede doelen activiteiten in de wijk.
  • Verplicht projectontwikkelaars en woningcorporaties dat zij de plinten van nieuwe gebouwen voorzien van ruimtes voor sociale ondernemers, wasserettes, publieksfaciliteiten en werkplekken. Maak gebouwen onderdeel van de buurt en niet meer alleen voor de bewoners.  Een voorbeeld is het nog te bouwen West Beat, een plan van Lingotto en Studioninedots. Het wordt een multifunctioneel woon- en werkgebouw met een bijzonder concept en ontwerp. Het gebouw zal bestaan uit circa 150 hoogwaardige woningen, op de begane grond werk-, cultuur- en ontmoetingsfuncties en een ondergrondse parkeerkelder.

West Beat

Wat kunnen bewoners doen?

Hoe kunnen we zorgen dat de gecreëerde waarde in de wijken blijft en hoe kunnen we lokale economieën ontwikkelen? Het zou zomaar kunnen dat buurtcoöperaties daarbij een belangrijk middel zijn. De voorbeelden komen uit Amsterdam, Den Haag en Rotterdam.

De buurtcoöperatie van de Jan Evertsenstraat

Met een ‘freezone‘ zoals in de Jan Evertsenstraat bepalen bewonersgentrificatie en ondernemers samen wat wel en niet kan, omdat de stedelijke regels en vergunningen daar niet meer gelden. De Jan Evertsen BuurtCoöperatie (JEBC) is een initiatief van Winkelstraatvereniging Jan Eef met als doel een diverser winkelaanbod in de straat te realiseren. De coöperatie bestaat uit bewoners, gebruikers, ondernemers en buurtgenoten. Getracht wordt het aanbod te laten aansluiten bij de behoeftes uit de buurt. Dit is een nieuwe manier om de winkelstraat op te waarderen en diverser te maken. De buurt coöperatie wil panden gaan huren of kopen en deze vervolgens door verhuren aan ondernemers die voor een diverser aanbod zorgen. Om panden te kunnen huren of kopen is er kapitaal nodig. De JEBC vraagt belanghebbenden – bezoekers, klanten, ondernemers en buurtgenoten – in te stappen.

Sara Mohammadi, projectleider van de buurtcoöperatie JEBC: “Nu (…) gaat heel veel vrijwilligerswerk en initiatief van de buurt verloren aan de vastgoedeigenaren die daar aan verdienen. En dat is het niet alleen, bijkomstig is dat veel vastgoedeigenaren niet dezelfde visie delen als de buurtbewoners en daardoor minder geneigd zijn om mee te werken.”

Gentrificatie kan een zegen zijn als het initiatiefnemers in een wijk lukt om een inclusieve buurteconomie te ontwikkelen. En om daarbij bewoners te betrekken die niet gewend zijn om initiatieven te nemen.

De Delfshaven Coöperatie

De Delfshaven Coöperatie in Rotterdam:
Samen bereik je meer dan alleen. Maar hoe krijg je dat voor elkaar? En: hoe krijgt vernieuwing en experiment een plek? De Coöperatie verbindt lokale initiatieven in Delfshaven aan overheid en bedrijfsleven. Ons doel is economische ontwikkeling en veerkracht in Delfshaven. We verleiden en ondersteunen initiatieven (van bewoners).

De Haagse Markt

De Volkskrant schrijft over de vernieuwde Haagse Markt: gentrificatie‘Kansloze’ jongeren lopen er stage. ‘Ze vinden er een familie’. De multiculturele bazaar is een van Europa’s grootste openluchtmarkten. De markt is een coöperatie waarbij de meeste marktkooplieden zijn aangesloten. De Coöperatie werkt samen met de middelbare school voor praktijkonderwijs De Einder in Transvaal. De schooldirecteur is lyrisch over de samenwerking:

Jongeren die anders kansloos zijn, worden hier gesocialiseerd. Vegen is misschien geen droombaan, maar je hoort wel bij de familie. De marktkooplieden zijn ongelofelijk betrokken. Het zijn doeners met een groot sociaal hart’.  

De Haagse Markt zorgt voor sociale cohesie en versterkt de lokale wijkeconomie.  Jongeren die niets hebben te verliezen, vinden dat de markt nu van hen is. Bron: Tussen de kramen leeft jongere op. De Volkskrant 20-11-15 

De experimenten in de wijken tonen aan dat burgers zoeken naar alternatieven voor de neoliberale manier waarop de samenleving kan worden ingericht.

Een wijk van en voor iedereen?

In een ‘achterstandswijk’ zijn andere maatregelen nodig dan in een hippe wijk. In het schema staan voorbeelden voor beide wijken. Een wijk kan bijvoorbeeld het groenonderhoud door kansarme, werkloze jongeren laten uitvoeren. Met allerlei activiteiten kan gebouwd worden aan een inclusieve buurteconomie en een sterke identiteit.wild_projects_inclusieve_buurteconomie

Door de aanslagen in Parijs moet het verbeteren van de leefbaarheid in buurten en wijken absolute voorrang krijgen. Het stimuleren en faciliteren van sociale cohesie en inclusie kan voorkomen dat jongeren in een uitzichtloze situatie belanden en radicaliseren.

Gentrificatie kan helpen om de positie van een wijk te verbeteren mits het verdringingseffect wordt voorkomen en de wijk van en voor iedereen blijft.

De beweging van onderop, initiatiefnemers, stadmakers en de zogenaamde hipsters, kunnen een positieve rol spelen. Deze moet dan wel de kenmerken krijgen van een een brede, mobiliserende, sociaal/inclusieve beweging. Daarnaast zullen de stadsbestuurders en ambtenaren veel meer open moeten staan voor de vernieuwingsinitiatieven van burgers. Overigens blijft de overheid in grote mate verantwoordelijk voor het nemen van (fysieke) maatregelen die nodig zijn om achterstandswijken te renoveren en de negatieve effecten van gentrificatie, met name stijgende huren, te voorkomen .

Gebouwen worden stadsplekken

Architectuur en stedenbouwkundige planning kunnen een essentiële bijdrage leveren aan diversiteit, gemengde woongebieden, functiemenging en leefbaarheid. Een voorbeeld is het plan om op IJburg het gebouw JONAS te bouwen.

In de plint op de begane grond is ruimte gereserveerd voor kantoren, horeca, een filmzaal en een gemeenschappelijke huiskamer. Aan de voorzijde van het gebouw ligt een openbaar plein dat wordt begrensd door een houten ‘rots’ met trappen. Deze rots, die tevens de ingang van de parkeergarage is, fungeert als driedimensionale speelplek en kan tevens dienst doen als tribune bij evenementen en voorstellingen. Het plein wordt voltooid met een informele groenplek en (in de zomer) een stadsstrand. Voorzieningen met een  duidelijk duurzaam-, community-, of IJburgs profiel.

Door de verschillende collectieve ruimtes in en om het gebouw – de rots, het plein, het zwembad, de huiskamer, de canyon, het bos, het bergpad, het strand en de mirador aaneen te schakelen ontstaat een bijzondere leef- en verblijfwereld. Deze is niet alleen toegankelijk voor de bewoners maar deels ook voor IJburgers die het gebouw bezoeken. De huiskamer en het bos zijn publiek toegankelijk. Overdag is de canyon te bezoeken en kan iedereen door het gebouw het rondje om de haven maken. In de zomer zijn het gebouw en de omliggende ruimtes de basis voor allerlei activiteiten.

Jonas - gentrification - wild projects
publieke huiskamer in het gebouw Jonas (Orange Architects)
voetnoten

[i] Formulering door Social Enterprise NL. Social Label hanteert het begrip socio economics: samen werken aan een economie die de samenleving verbetert.

[ii]  Bron: Kabinetsreactie Rli adviezen Toekomst stad en Kwaliteit zonder groei. 19 september 2014. Rli is de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, het strategische adviescollege voor regering en parlement op het brede domein van de fysieke leefomgeving. Het kabinet stelt in de reactie op Toekomst stad en Kwaliteit zonder groei: Een andere belangrijke trend is de komst van de mondige burger (…) Dit vraagt om meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven van burgers (…) zoals het oprichten van coöperaties (…) Het kabinet verwelkomt deze ontwikkeling en meent dat daar een nieuwe bestuursstijl bij hoort waarin de overheid open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving. (…) Een concurrerende en aantrekkelijke stad zal zijn zelf organiserend vermogen zo veel mogelijk moeten benutten.’

[iii] Folia, HVA & UVA, 7 oktober 2015, blz. 38

[iv] Protesters occupy Airbnb HQ ahead of housing affordability vote. The Guardian, 2 november 2015

[v] De ongelijkheid in steden wordt aangeduid met gentrificatie. Voor meer informatie https://nextcity.org/gentrificationtimeline#intro en inzicht over gentrificatie in Amsterdam het artikel ‘Wil je verbetering in de stad, begin dan binnen de Ring’ van Cody Hochstenbach in Het Parool van 28-7-14

[vi] Volgens het akkoord van de regering Rutte met corporaties en de gemeente mag het aantal sociale huurwoningen van woningcorporaties jaarlijks drieduizend woningen slinken, tot 162.000 in 2019.

[vii] Acht verenigingen van lokale huurders in Amsterdam stellen dat er geen enkele sociale huurwoning in Amsterdam meer mag worden verkocht of gesloopt. Ook moet verboden worden dat sociale huurwoningen in de vrije sector terecht komen. Bron Het Parool, 4 november 2015

[viii] Philadelphia launches the Longtime Owner Occupants Program (LOOP), a real-estate tax break for longtime residents to protect them from rising property taxes. The policy is closely watched as a replicable remedy for gentrifying cities trying to reduce displacement of working- and lower-middle-class residents.  nextcity.org/gentrificationtimeline

[ix] Volgens recent onderzoek helpen buren in etnisch gemengde wijken elkaar. Veel bewoners van arme wijken wonen er prettig en de sociale netwerken van bewoners zijn vaak diverser dan gedacht. Rotterdam heeft veel bezuinigd op publieke voorzieningen, ‘maar zo maak je dus meer stuk dan je beseft’, aldus Anouk Tersteeg, stadsgeograaf en onderzoeker Divercities, een internationaal wetenschappelijk onderzoek in ‘hyperdiverse’ wijken in elf EU-steden, Istanbul, Zürich en Toronto. De Volkskrant, 7 november 2015.

Bronnen: Het Parool, De Volkskrant, steden in transitie, Folia, The Guardian, The Just City Essays. 26 Visions for Urban Equity, Inclusion and Opportunity. EDITED BY TONI L. GRIFFIN | ARIELLA COHEN | DAVID MADDOX

Foto: hip restaurant in Malaga (foto-tj2015)

MEER LEZEN?

Artikel in Trouw maart 2017: De keerzijde van de ‘buurt in opkomst’
Een coöperatie starten, hoe doe je dat? 
Rapport Tussen Wet en Praktijk van Platform 31 – beschrijft ontwikkeling van wooncorporaties.
Wie profiteert van waardecreatie in wijken?
Adri Duivesteijn schreef een essay over de coöperatie waarmee burgers ongeacht hun inkomen weer invulling kunnen geven aan hun eigen woonbehoefte.
Over segregatie in de stad:

Hieronder een video over de toenemende (ruimtelijke) afstand tussen arm en rijk op basis van een grootschalig onderzoek naar de sociaal-economische segregatie in dertien Europese hoofdsteden.

 

 

Share

FLORIADE: het kan nog alle kanten op

Floriade mag van start

De gemeenteraad is op 2 juli 2015 na een marathonvergadering akkoord gegaan met het Masterplan Floriade; de PVV, SP en AP/OPA stemden tegen. De Floriade mag de gemeente niet meer dan 17 miljoen euro kosten. Het Flevolandse bedrijfsleven is blij met het besluit want de aanleg van de Floriade levert de Flevolandse ondernemers kansen om te profiteren van de Floriade. Maar de hamvraag is natuurlijk wat de Floriade de bewoners van de Filmwijk, het Centrum en Stedenwijk oplevert.

Hoewel de gemeenteraad het Masterplan heeft vastgesteld voor de tuinbouwexpositie in 2022 kan het volgens ex-wethouder Henk Mulder “niet anders dan dat er in zeven jaar nog van alles gaat gebeuren”. Het is volgens Mulder onvermijdelijk dat het uiteindelijke plan voor de Floriade in Almere er heel anders uit zal zien dan de plannen die er nu liggen. Een nieuwe gemeenteraad zou het evenement in 2018 nog kunnen afblazen. Maar die kans acht Mulder klein want dat levert zo veel financiële schade en imagoschade op dat hij dat niet snel ziet gebeuren.

Ondanks deze geruststellende woorden zitten we toch met een aantal vragen:

  • Zal de gemeente na eerdere financiële debacles ditmaal wel zorgen dat het binnen de begroting blijft?
  • Wordt het een tuinbouwexpositie zoals in Venlo of een echte circulaire woonwijk met stadslandbouw?
  • Wordt het een geïsoleerde wijk of begint de Floriade al vanaf het station met een aantrekkelijke groene wandelroute via de Esplanade en het Lumièrepark?

Met andere woorden is het centrum van Almere in 2022 ook echt een stuk mooier en duurzamer geworden met de 17 miljoen aan gemeenschapsgeld?

Hoe kan het worden?

De ‘Floriade 2022 Growing Green Cities – Amsterdam Almere’ kán er zo uit gaan zien:

  • de thema’s voeding, vergroening, gezondheid/leefbaarheid en energiebesparing krijgen een eigen plek op het terrein
  • een drie kilometer lange boulevard en een bijzondere verzameling van bomen, planten en bloemen
  • een moderne kas van 4.000 vierkante meter en 10.000 vierkante meter aan overdekte tentoonstellingsruimtes
  • een campus voor groen onderwijs en een innovatiewerkplaats voor onderzoek
  • 700 parkeerplaatsen en 450 parkeerplaatsen voor personeel; parkeeroverlast wordt bestreden met tijdelijke blauwe zone’s
  • een nieuwe brug van het Lumièrepark naar de Floriade; mogelijk ook watertaxi’s, een pontje, waterfietsen en een kabelbaan.

De vinger aan de pols

Oud-raadslid Ruud Pet waarschuwt dat het moeilijk is zicht te houden op de risico’s. Het evenement Floriade is gekoppeld aan de ontwikkeling van een deel van de stad, compleet met infrastructuur en hoger onderwijs. Als voorzitter van de enquêtecommissie deed hij onderzoek naar het Omniworld-debacle dat Almere ruim 20 miljoen euro kostte. Ook raadsgriffier Jan-Dirk Pruim stelt dat grote projecten zoals de Floriade lastig door de gemeenteraad zijn te controleren. Beide heren pleiten voor het instellen van een volggroep die het project nauwlettend in de gaten houdt en aan de bel trekt als het niet goed gaat. Ruud Pet wil verder dat kritische burgers en experts het college tegenspel kunnen bieden.

Naast de financiële risico’s vindt een aantal bewoners van de Filmwijk dat het groene uitzicht, het Vogeleiland en Utopia behouden moeten blijven. Zij willen voorkomen dat het groen straks wordt overstemd door hoogbouw. Weer anderen vinden een boulevard maar niks als er auto’s op gaan rijden. Inderdaad in tegenspraak met het doel om de Floriade zo ‘groen’ mogelijk te maken.

62 procent van de Almeerders denkt dat de Floriade 2022 nuttig en goed is voor de stad. Dat blijkt uit een opiniepeiling, gehouden in opdracht van Omroep Flevoland. 29 procent van de ondervraagden denkt daar anders over. De oppositie tegen de Floriade in de gemeenteraad vreest dat de wereldtuinbouwtentoonstelling een financieel debacle wordt. Maar ex-wethouder Mulder stelt dat nog niemand er in geslaagd is om een gat te schieten in het Masterplan. Nu de bouw van de Floriade echt is begonnen, moet de gemeente zorgen voor transparantie. Zodat de gemeenteraad en bewoners de vinger aan de pols van de nieuwe wethouder Herrema kunnen houden.

Burgers in de volggroep?

Eind september, bij het schrijven van het artikel, was de volggroep nog niet ingesteld. De Floriade lijkt op het stadhuis even uit beeld, maar komt de komende maanden wel weer op de politiek agenda als de nieuwe wethouder aan het werk gaat. Onlangs heeft de raad gesproken over bestuurlijke vernieuwing. Daarbij kwam de vraag aan de orde ‘hoe de gemeente bewoners meer kan betrekken’. Dus zou het niet zo moeilijk moeten zijn om burgers in de volggroep te benoemen.

Floriade - wild projects
Almere Centraal in het groen (artist impressie van PAC)

Voorstellen van bewoners

Omwonenden van het Weerwater willen invloed op de plannen voor de Floriade. Dit gebeurt door individuele bewoners, het Platform Filmwijk en het Platform Almere Centrum (PAC). De Filmwijk ziet kansen om de wijk en het Lumièrepark aantrekkelijker te maken. Iedereen ziet graag de hoogspanningsmasten verdwijnen. Het PAC wil een ‘groene loper’ door het centrum en openbaar vervoer naar de Floriade. Bewoners met een afstand tot de arbeidsmarkt moeten de kans krijgen om een (betaalde) bijdrage te leveren. Verder wil het PAC dat de aan ’t Weerwater grenzende wijken  samen met één gezamenlijke visie komen. Floriade - wild projects

Bronnen: o.a. rapport Floriadepark en de Filmwijk 2014; rapport Growing Green Citizens van het PAC; interviews ‘Over Flevoland Gesproken‘ Floriade_wethouder_Herrema

Dit artikel is gepubliceerd in het herfstnummer van de Filmwijkkrant. Voor het kerstnummer van deze krant is   wethouder Tjeerd Herrema geïnterviewd met de hierboven gestelde vragen.

Wethouder Herrema: ‘kom maar op met leuke ideeën’

Zintuigen staan op scherp bij een bordje patat

Share

Waardecreatie: wie profiteert?

Waardecreatie: wie profiteert?


Mooie, uitdagende architectuur kan een grote aantrekkingskracht hebben op mensen met creatieve beroepen. Zo lang de actieve bewoners ook eigenaar zijn van hun woning levert waardecreatie vooral voordeel voor henzelf op. Nadeel is dat nieuwkomers een (te) hoge prijs moeten betalen.

Maar je ziet ook het omgekeerde gebeuren. Een wijk die het niet zo goed doet, kan door de komst van creatieven opbloeien. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het beter gaat met een wijk als er creatieven (gaan) wonen. Want zij nemen vaak initiatieven om hun buurt aantrekkelijker te maken. Door iets leuks op straat te doen, gaan mensen met elkaar communiceren en dit kan dan de aanleiding zijn voor anderen om ook iets te doen.

De inspanningen van creatieven zie je ook terug in de bestaande wijken van onze grote steden. Wijken gaan bloeien door de grote instroom van jonge bewoners, de creatieven en stadmakers die allerlei initiatieven nemen, sociale ondernemingen starten en publieke ontmoetingsruimtes creëren. Na een tijdje wordt zo’n wijk hip en neemt de interesse van de vastgoedsector toe. De prijzen van huren en woningen stijgen.  Maar dit proces van gentrificatie is vooral in het voordeel van banken, gemeente en vastgoedsector. (1)

waardecreatie_stadmakers_wild_projects_ABN_AMRO

Gecreëerde waarde verdwijnt in de verkeerde zakken

Creatieven en stadmakers creëren  waarde in buurten van steden. Dit levert mooie projecten op, contacten, leefbaarheid, experimenten, je leert organiseren, etc. Maar de energie die zij in buurten steken, kan ook nadelig uitpakken. Omdat een buurt leefbaarder en aantrekkelijker is geworden, stijgen de huren en de prijzen van woningen. De maatschappelijke waarde die zij met hun initiatieven hebben gecreëerd, verdwijnt in de zakken van banken en de verhuurders en verkopers van woningen. Ook de gemeente profiteert want ontvangt een hogere WOZ-waarde.

De creëerde waarde wordt in feite niet eerlijk verdeeld. Zijn de mensen die het meeste energie en waarde hebben gestopt in een wijk uiteindelijk de verliezers? Of geeft het voldoening dat ze in ieder geval een leuke tijd hebben gehad? Je bent een verliezer als na verloop van tijd de huurprijs te hoog wordt voor je inkomen.

Dit is geen oproep aan de stadmakers om dan maar te stoppen met het nemen van initiatieven. Wel wordt het tijd om na te denken over wie nou eigenlijk zou moeten profiteren van de maatschappelijke waardecreatie. En vooral hoe we dat kunnen doen.

Waardecreatie: voorbeelden in wijken


‘Yuppenparadijs: hip en hoogopgeleid neemt Amsterdam over’

Zo luidde Het Parool de alarmbel op 15 februari 2015.  Uit het artikel komen de volgende stukken tekst:

waardecreatie wild projects
van der Pekbuurt Amsterdam-Noord

De Van der Pekbuurt is één van die frontlinies van de zogenoemde gentrificatie, het proces van opwaardering dat zich vanaf de jaren zeventig vanuit de ooit verloederde Jordaan verspreidt over heel Amsterdam. Oude, sleetse buurten worden herontdekt, opgeknapt en ingenomen door nieuwe bewoners.

Hoogleraar sociologie Jan Rath van de Universiteit van Amsterdam: ‘Het gaat in veel opzichten ontzettend goed met Amsterdam. Het is een populaire stad met veel bedrijvigheid. Daardoor is de druk op de stad gigantisch.’

Die voorspoed is natuurlijk een goede zaak, benadrukt Rath, maar het succes heeft een keerzijde. ‘Het gemeentebestuur en de woningcorporaties zijn erop gericht de ‘betere’ mensen in de stad te faciliteren: de bewoners met een hogere opleiding, een hoger inkomen, een hogere WOZ-waarde en een smaak die overeenkomt met de smaak van de beslissers. Het is een ontwikkeling waar de mensen die niet hip, cool en hoogopgeleid zijn niet of nauwelijks van profiteren.’

Die laatste groep komt in toenemende mate in de knel, waarschuwt Rath, want ‘…. een stad heeft ook rafelwijken nodig. Wijken met een goedkope supermarkt en een goedkope drogist in plaats van alweer een taartenarchitect en een mineraalwaterspecialist.’

De keuze om de creatieve klasse ruim baan te geven, leidt volgens de socioloog ironisch genoeg op termijn tot een stad waar steeds minder ruimte is voor creativiteit. ‘Veel creatieven zijn vooral ambachtelijk bezig.

Zij huren een pand dat als gevolg van hun activiteiten enorm in waarde zal vermeerderen. Niet zij profiteren daarvan, maar de eigenaren van de panden.

waardecreatie wild projects Londen
protest in Londen tegen yuppies

De hipsters effenen het pad voor de miljonairs. Want die eigenaren zullen niet nalaten de huren te laten meegroeien met de populariteit van de buurt. Die wordt op den duur juist minder toegankelijk, ook voor de nieuwe creatievelingen.’

Het gevolg van die ontwikkeling is dat de succeslozen, zoals Rath ze omschrijft, langzaam maar zeker uit de stad worden verdreven. ‘Het is een beladen term geworden, maar de bestuurders bedrijven wel degelijk bevolkingspolitiek in de stad. Het heet officieel een zoektocht naar de juiste sociale mix in de wijk, maar het komt er per saldo vooral op neer dat het aantal woningen voor de mensen met de laagste inkomens steeds verder wordt verkleind. Die mensen worden in de komende jaren steeds verder in de richting van de uitgang gedreven, naar een goedkope woning in Purmerend of Almere.’

LEES het hele artikel in Het Parool.

BouwRai Filmwijk Almere


Hieronder een voorbeeld van een wijk waar de kwaliteit van de architectuur vanaf het begin creatieven heeft aangetrokken. Kan in Amsterdam waardecreatie in wijken leiden tot meer ongelijkheid, in de BouwRai Filmwijk in Almere ligt dat toch wat anders.

waardecreatie_Filmwijk_Bouwrai
BouwRai Filmwijk trekt veel bezoekers in 1992

In 1992 werd de Filmwijk geopend, een zogenaamde BouwRai-wijk. Het was een ontdekkingsreis naar toekomstige woningbouw. Architecten zochten naar flexibiliteit en de mogelijkheid om hun ontwerpen te laten meegroeien met toekomstige maatschappelijke veranderingen. Dit was terug te zien in de indeling van de woningen. De Filmwijk kreeg internationale aandacht vooral van bezoekers uit Japan.

De wijk is gebouwd door architecten van naam, zoals Aldo van Eyck, Herman Hertzberger, Liesbeth van der Pol, Frits van Dongen, Sjoerd Soeters, Mecanoo en Benthem & Crouwel.

De foto hierboven doet erg gedateerd aan. Het lijken wel de jaren vijftig, maar de foto is genomen bij de opening van de BouwRai wijk in het voorjaar van 1992.

In de Filmwijk wonen veel creatieve mensen. Wie weet is er een relatie met de grensverleggende architectuur van die tijd. Voer voor architectuurpsychologen, tenminste als die bestaan.

Een bewoner schrijft vele jaren later over de zomer van 1992 het volgende:

Trots als we waren op ons nieuwe huis in de Filmwijk organiseerden mijn vrouw en ik in de zinderende nazomer van 1992 een groot feest. Een parade van creatieve én podiumkunsten. Passend bij al die unieke, fleurige en originele huizen van de BouwRai in dat jaar. Alle bewoners van ons huizenblok en vrienden en familie uit heel Nederland werden uitgenodigd. Het werd een feest dat tot in de nachtelijke uurtjes duurde.

waardecreatie

Creatieve ‘doe het zelvers’

Bewoners van de Filmwijk zijn creatieve doe het zelvers op het gebied van kunst en cultuur. Er wordt heel wat afgeschilderd, niet alleen de huizen maar ook op schildersdoek, muziek gespeeld, geschreven en gezongen.

Sinds het begin van de wijk bestaat de Filmwijkkrant. Al 23 jaar schrijft een wisselend team van schrijvers/journalisten de krant die vier keer per jaar huis-aan-huis wordt verspreid in de Filmwijk. De schrijvers en de bezorgers zijn vrijwilligers uit de wijk. De krant heeft een professionele uiterlijk en staat vol met verhalen, nieuws, foto’s en vaste rubrieken. Een actueel thema is de ontwikkeling van de Floriade.

waardecreatie_wild_projects_Herman_Brusselmans
Herman Brusselmans

Een andere activiteit is het jaarlijks terugkerende Schrijversfestival. In november 2015 komen Redmond O’Hanlon, Nelleke Noordervliet, Ronald Giphart, Jan Terlouw, Wim Daniëls, Bert en Hannah Wagendorp en Artur Japin naar de Filmwijk. De schrijvers nemen plaats aan de keukentafel in evenzoveel woningen. Informatie over deze editie van het festival is terug te vinden op www.schrijversblock.nl.

Herman Brusselmans slaakte een diepe zucht nadat de derde sessie van het Schrijversblock, in een woning aan de Hollywoodlaan, er op zat.

“Pfff, dat is hard werken. Je verzorgt in feite in één keer drie optredens. Ik ben doodmoe. Maar dit is wel leuk om te doen”,

aldus de Gentenaar, die even daarvoor ruim een uur uit eigen werk had voorgedragen en vragen van belangstellenden beantwoord.

Hollywoodlaan_Filmwijk_2017
muziek in de binnentuin Hollywoodlaan Filmwijk sept. 2017

Metropoolregio Amsterdam: er staat veel op het spel

Amsterdam moet de komende 20 jaar 240.000 nieuwe woningen bouwen. Dit is bijna een niet voor te stellen opgave. De druk op Amsterdam neemt in de komende jaren geweldig toe. Dit heeft ook gevolgen voor de metropoolregio Amsterdam en dus ook voor de omliggende gemeenten. Naast de enorme bouwopgave worden ook de eisen op het gebied van energie, water(opvang), technologie, voedselvoorziening, transport en mobiliteit alsmaar hoger. Integrale gebiedsontwikkeling zal voor passende, duurzame en leefbare oplossingen voor die uitdagingen moeten zorgen.

West_Beat_waardecreatie_wild_projects

West Beat in Amsterdam, een gebouw met gedeelde functies

Een van de vragen is hoe we aantrekkelijke en ecologisch efficiënte woon- en werkgebieden met een mix aan functies kunnen ontwikkelen die bovendien in staat zijn om mee te veranderen. Hoe vergroten we de veerkracht van de stedelijke gebieden en wat is daarvoor nodig? Almere heeft ‘een probleem’ omdat de stad is gebaseerd op extreme functiescheiding terwijl de moderne stad juist vraagt om functiemenging. Maar misschien willen Almeerders het liefst alles bij het ‘oude’ laten. De vraag is echter of Almeerders in de toekomst voldoende in staat zijn om te kunnen participeren in de steeds complexer wordende samenleving. Want je werk en je netwerk is steeds meer in de nabije omgeving waar je woont. De architectuur in Amsterdam past zich aan de nieuwe eisen, zoals bijvoorbeeld het gebouw West Beat (zie foto hierboven). In de ‘oude’ opvatting over wonen zijn gebouwen alleen voor de mensen die er wonen en hebben andere buurtbewoners er niets te zoeken.

waardecreatie is dat een gebouw niet alleen voor wonen is, maar ook een plek voor ontmoeting en verbinding

Nieuwe gebouwen hebben in de plint publiek toegankelijke ruimtes waardoor het gebouw iets toevoegt aan de omgeving. In nieuw te bouwen Sluisbuurt moeten projectontwikkelaars de plinten gedurende 10 jaar verhuren voor een betaalbare prijs. Dan kunnen sociale ondernemingen en publieke organisaties starten zodat er een leefbaar stadsdeel ontstaat.

De nieuwe stadsarchitectuur creëert gebouwen met waarde voor de hele buurt.


(1) er is een groot tekort aan studentenwoningen en huurwoningen met een prijs tussen de 600 en 1000 euro. Deskundigen spreken over een nieuwe woningnood in Amsterdam. Elke maand komen er 1000 nieuwe bewoners bij. Omdat er te weinig woningen zijn gebouwd is sprake van groeiende concurrentie op de woningmarkt. Hierdoor stijgen de huurprijzen snel (dit is ook een gevolg van het regeringsbeleid). Mensen met lage inkomens kunnen de hogere huren niet betalen en worden als het ware verbannen naar wijken buiten de ring. Het aantal te bouwen woningen wordt geschat op 240.000.

Share

Lucy in the sky without diamonds

Lucy in the sky is een verhaal over afscheid nemen. Geschreven in 1982 op de laatste avond in Zuid-Amerika voordat ik weer terugreisde van Lima via Londen naar Amsterdam.
Huarás

Ongelooflijk, wat je op zo’n dag allemaal ziet aan kleuren en veranderingen in het landschap. We vertrekken van een hoogte van 3000 meter, stijgen naar 4100 meter en dalen daarna snel af in de richting van de Stille Oceaan. We rijden langs half afgebouwde of half ingestorte huizen. We worden gedwongen om afscheid te nemen van de Cordillera Blanca, die met zijn hoge besneeuwde bergen nog enige tijd schuin achter de groengele heuvels van de hoogvlakte is te zien. Hier kom je meer lama’s tegen dan mensen en soms een wandelaar met ezeltjes.

Lucie_in_the_sky

De weg kronkelt ver beneden me als een lint tussen de steeds lager wordende bergen. De bergwanden hier lijken wel door een graficus te zijn geëtst. Naast een huisje wordt eten klaargestoomd onder een hoopje aarde.

Lucie_in_the_sky

Een tijd rijden we langs kale, gelige bergen waar nog geen cactus zich lekker voelt.  Maar in de dalen, naast de naar de zee stromende rivier, het mooiste groen van de wereld. Het is het groen van de rijstvelden met de slingerende irrigatie­ dijkjes. We rijden door stoffige dorpjes en bij een van de militaire controles wordt een Peruaan uit de bus gehaald. Dan maken de bergen plaats voor grote vlaktes waar het groen van het suikerriet overheerst. Hier wonen geen kleine boertjes zoals daar boven in de Andes.

wild projects - Lucie_in_the_sky

We stoppen in een grijze kustplaats zoals er zoveel zijn langs de kust van de Stille Oceaan. De bus wordt precies voor de ingang van een restaurant gereden en iedereen wordt met zachte hand recht dat restaurant ingeleid. Snel een visje met patat en cola.  Na de snelle maaltijd reizen we een aantal uren door het droge en woestijnachtige kustgebied. Ik geniet als de bus op een steile zanderige helling rijdt met de blauwe zee enige tientallen meters onder me. Zo nu en dan een baai met moderne vissersboten, die de vismeelfabrieken moeten bevoorraden. Soms een klein bootje met een eenzame visser. Dicht bij Lima komen we langs een luxueuze badplaats met grote hotels. En een laatste militaire controle.

Lima

De Panamericano, die nu autobaan is geworden, splijt de buitenwijken van Lima doormidden. Op een kruispunt een vreselijk ongeluk. Paniek. Veel doden, maar de bus rijdt langzaam verder. De details lees ik de volgende morgen van alle voor­paginas: ‘Ongeluk na Eerste Communie’.

We rijden over de Plaza 2 de Maya of Plaza Bolognesi, dat gekke plein met al diezelfde ronde gebouwen. Een bijna in al z’n onderdelen uit elkaar vallende taxi brengt me in de buurt van m’n hotel. De chauffeur moet genoegen nemen met een paar honderd soles onder de al afgedingde prijs. Dat is pas onderhandelen. In Hotel Richmond, dat wel eens opgeknapt mag worden, lijkt het uitgestorven. Maar buiten, op het pleintje voor de La Merced kerk, speelt een groepje vrouwen enthousiast indiaanse muziek: ‘Poco a poco’.

Lucie_in_the_sky
Basilica of Nuestra Señora de la Merced in Lima

S’avonds in het restaurant op de hoek van het Parqua Universitario spelen Chinezen achter de bar de baas zoals in de hele buurt. Verder lopen er drie obers in witte jasjes, eigenlijk te oud om nog te werken. Drie dronken mannen en een nuchtere vrouw zitten aan een tafeltje. Hun stemmen verdrinken in het lawaai van de straat, dat door de open deuren het restaurant binnenstroomt. In een hoek zitten twee aangeschoten officieren tegenover elkaar, hun petten op de lege stoelen naast hen. Het lijkt me dat zij in een weinig verheffend gesprek zijn verwikkeld.

Lucy in the sky without diamonds

‘Lucy in de sky’, ik denk aan je, Lucia. Na twee dagen en nachten te gek zijn gegaan met haar in Huarás? ‘Pah, pah, pah, jah, Mentiroso’ schiet het door m’n hoofd. Dat was het uitdagende zinnetje dat Lucia vaak tegen me zei. Haar moeder overleden bij een aardbeving, maar Lucia is een vrolijke meid.

Lucia in the sky van Huarás, maar dan zonder diamanten

Lucie_in_the_sky

‘El Caballo Rojo’ lees ik in neon aan de andere kant van de straat. Hoeveel mensen hebben geen elektriciteit in Lima? Eén miljoen?  De Chinees achter de bar slaat met zijn vliegenmepper in de glazen kast met etenswaar. La Rimascente. Steeds komen mensen het restaurant binnen om zich in de stinkende hoek te ontdoen van hun volle blaas.  Als ik denk aan al die kinderen, die de hele avond het ene na het andere restaurant inlopen om één sigaretje te verko­pen, dan geneer ik me dat ik eet. Een dronken man komt bij me zitten, spreekt een paar Engelse woorden en roept keihard om een glaasje om wat bier van me te kunnen bietsen.

De laatste avond in Latijns Amerika. Ik denk aan het archeologische museum, waar het kijken me vanmorgen lastig werd gemaakt door de geüniformeerde schoolmeisjes, die meer belangstelling voor mij hadden dan voor de prachtige keramische kunst van hun voorouders.

Lucie_in_the_sky
het archeologisch museum in Huarás

Ontmoet ik een paar dagen geleden ook nog ‘Lucy in de sky’, de leukste en swingendste meid van het hele continent en zit ik me hier toch heimwee te krijgen. Heimwee voordat ik weg ben. Dat is wel heel sterk. Ik denk aan die Hollander, die vanmiddag heel gerimpeld tegen me zei: “Je moet nu al plannen maken om terug te komen”. Dat doen we vanavond dus maar.

Hoe zal ik me voelen als ik weer in Nederland ben? Als troost bestel ik een stuk aardbeientaart. Opvallend dat mannen in het openbaar veel vaker een arm om hun vrouwen heen hebben geslagen dan andersom, denk ik tussen de happen taart door.

Hongermars van 758 kilometer

Mijn lichaam gloeit van de Latijns-Amerikaanse sentimenten. Ik snap nu ook wat Greg bedoelde met die speciale sfeer in Peru. Of voel ik een andere sfeer? Grotere tegenstellingen dan in Colombia en Ecuador. Daarom ook gevoeliger, meeslepender en dramatischer? Of overdrijf ik nu, omdat het mijn laatste avond is. Misschien ook doordat de kranten in Peru zoveel sensatie in hun kolommen stoppen.

De laatste weken bijna iedere dag een foto van een lijk op de voorpagina’s. Of door die hongermars van zeshonderd mijnwerkers uit Ayacucho, die met hun vrouwen en kinderen 758 km naar Lima lopen om negen maanden achterstallig loon te eisen. Onderweg zijn al twee kinderen geboren. ‘Una dio a luz en plena carretera’, stond er in de krant. Of de arbeiders vanmiddag voor het Ministerie van Arbeid. Met hun plastic helmen op, uren lang als soldaten in een onbeweeglijke en vastberaden houding. Om hun waardigheid te tonen aan een corrupte politieke leiding?

Voor het eerst in vier maanden drink ik weer eens tapbier. ‘Cerveza Cristal, La Campeona. Chopp!’. In Peru is de levensstandaard in de steden aanmerkelijk hoger dan wat ik in de laatste maanden in de andere landen gewend was.

Vaak heb ik gedacht dat de mensen in Latijns Amerika op de een of andere manier gelukkiger kunnen zijn. Verbeeld ik me dat? Zo schiet van alles door m’n hoofd, die laatste avond.

Lucie_in_the_sky

Toffees

Maar hier is een drama ook een drama. Zoals die metselaar, die s’morgens in alle vroegte door een bus wordt doodgereden. En de voorbijganger, die zijn zakken en sokken doorzoekt om hem te beroven. Een van zijn broers bedekt later zijn bloed op de straat met aarde. Zijn vrouw blijft met haar vijf kinderen achter, terwijl ze ook nog in verwachting is van de zesde. Het gezin woonde pas een jaar in Lima, omdat het op hun geboortegrond onmogelijk was geworden om in leven te blijven. Een collecte moet het geld bijeen brengen voor de begrafenis. De moeder kan al­ leen maar hopen dat een of andere liefdadigheidsinstelling wat geld voor haar verslagen gezin heeft.

Ik koop vier toffees van een meisje na haar aanhoudende vraag om van haar ‘por favor’ wat te kopen.  Alsof haar leven ervan afhangt. Al die dingen, die om me heen gebeuren schrijf ik op papieren servetjes, bang dat ik anders die speciale sfeer zal vergeten.

Lucie_in_the_sky_wild_projects
straat in Lima met schoenpoetsers

Vandaag heb ik een winkel gezien met schoenpoetsers. Een soort super-schoenpoetsmarkt. Ook dat is hier in Peru georganiseerd. Een van de toffees geef ik aan het jongetje, dat nu al voor de derde keer langs m’n tafeltje komt met een stapeltje fotoalbums. Na een klein kwartiertje komt hij weer langs, maar loopt nu door. Hij kijkt naar me alsof hij me al jaren kent.

Ze moeten me wel een rare vinden. Zit ik hier met al die gedachten naar al die andere tafeltjes te kijken om dan opeens zeer serieus de dop van mijn blauwe pen te trekken en fanatiek te gaan schrijven.

Mijn laatste avond in Latijns Amerika. Door m’n hoofd spookt nog steeds ‘Lucie in de sky’. “No gracias señor, muy amable”, zegt mijn buurman tegen een man, die hem een boekje wil verkopen. De tolerantie van deze mensen is ongelooflijk.

Dm de paar minuten komt iemand aan je tafel. Nu komt een lotenverkoper langs. Eigenlijk zou ik er een op deze laatste avond moeten kopen en zo maar aan iemand moeten geven, die ‘natuurlijk de hoofdprijs wint of iets waar die niets aan heeft maar dat is altijd weer koopwaar’. Als Latino’s iets willen dan doen ze het ook ‘poco a poco’.

De straat is vol met mensen en koopwaar. Vooral boeken en tijdschriften.  Met wat zoute pinda’s in een papiertje loop ik naar Hotel Richmond met zijn hoge duistere gangen.

De laatste avond, Lima 1982 / Lucia werkte in het archeologisch museum van Ancash in Huarás.

Lucie_in_the_sky-sketch_Huarás_1982
schets van bergen in Huarás

HOME

Share

Lumièrepark, stadspark voor iedereen?

Lumièrepark in de Filmwijk was bedoeld als een stadspark, een Vondelpark voor Almere. Veel plannen zijn niet uitgevoerd. Waarom dat niet is gebeurd, kun je hieronder lezen. Dit artikel is gepubliceerd in de Filmwijkkrant.

In de afgelopen twintig jaar is er veel gedoe geweest rond de invulling van het Lumièrepark. De komst van De Paviljoens is tegengehouden en andere plannen zijn niet uitgevoerd. Kan dit ook met (onderdelen van) de Floriade gebeuren? De perikelen rond het park zijn een voorbeeld van hoe het niet moet. Zowel voor de gemeente als de bewoners van de Filmwijk. Wat weegt het zwaarst: het gemeenschappelijke belang of het belang van omwonenden. Met De Paviljoens en het Casla-paviljoen is vooral het laatste gebeurd. Overigens hebben de toenmalige Colleges van B&W het behoorlijk laten afweten. Als bewoners tegen zijn, denkt een wethouder al gauw ‘laten we het maar niet doen en het geld gebruiken voor iets waar mijn kiezers wel warm van worden.Alle_Hosper

Terug naar het begin

Rond 1970 is Almere nog een plan op de tekentafel. Het gedroomde beeld bestaat uit verschillende bebouwde kernen te midden van recreatiegebieden. Bij het ontwerpen van de groene gebieden heeft de landschapsarchitect Alle Hosper een belangrijke inbreng. In de groene zones tussen de woongebieden tekent hij een reeks nieuwe plassen. Niet alleen landschappelijk mooi, maar ook nodig voor ophoogzand voor de  bouwterreinen. Hoe verder een plas verwijderd van het centrum hoe ruiger het karakter. Maar voor het Weerwater wil men juist een meer stedelijke inpassing. Hierbij speelt ook de stedenbouwkundige Teun Koolhaas een belangrijke rol. Hij oppert het idee van een centrale plas omringd door stedelijke bebouwing. Het stadscentrum moet zich als het ware kunnen spiegelen in het water. Alle Hosper werkt dit verder uit. Hij verricht daarvoor onderzoek naar de Sloterplas in Amsterdam. Stap voor stap ontstaan plannen voor een park aan de oostrand van het Weerwater, waar decennia later de Filmwijk zou verrijzen.Teun_Koolhaas

Cultuur en natuur

Het Lumièrepark moest een park worden met een mix van cultuur en natuur. Het groen ligt er niet voor de konijnen, dus wilde de gemeente differentiatie van het park.

Als meest centraal gelegen park van Almere wilde men een Vondelpark naast het Weerwater. De aanleg van het park gebeurde met een cascobos, ‘groen’ dat in een later stadium aangepast kon worden. De ambities om er een Vondelpark van te maken zijn niet waargemaakt. Het transformatieproces is achterwege gebleven. De komst van De Paviljoens werd begin jaren negentig geblokkeerd. We beschrijven maar niet hoe De Paviljoens zijn tegengehouden, want het is een zwarte bladzijde uit de politieke geschiedenis van Almere. Toch kwam een ander college jaren later met de Ruimtelijke Visie Lumièrepark, Cultuurpark (2001) om het park cultureel te ontwikkelen. Met een paar paviljoens, horeca en een beeldenroute. Maar het werd niet uitgevoerd; er werden geen financiën beschikbaar gesteld.  

Dan maar zo houden?

Omdat de oorspronkelijke en latere plannen voor het park niet zijn uitgevoerd, zijn veel omwonenden het park gaan zien als hun eigen achtertuin en niet als een stadspark. Dit heeft  ook positieve effecten gehad. Een groep vrijwilligers is onderhoud gaan plegen aan het ‘wilde’ deel van het park. Dit is het minst gecultiveerde deel tussen het strand en de bruggen. De groep wil het park interessanter maken voor planten en dieren. Toch heeft op één dag in het jaar het park een echte stadsfunctie. Dat is op de  Koninginnedagen en Koningsdagen. Het park stijgt dan uit boven lokaal gebruik. Maar op andere dagen is het weer het domein van de hondenuitlater.

Natuur en cultuur bijten elkaar niet

De vraag is of de planten en dieren in het wilde deel van het park overlast hebben van de duizenden bezoekers op Koningsdag. Natuur en cultuur lijken elkaar niet te bijten. Het lijkt daarom geen probleem om het park met stedelijke functies te verrijken. Ook het Platform Filmwijk schrijft: de vestiging van kleinschalige horeca in het Lumièrepark wordt door de meerderheid niet afgewezen, maar juist wenselijk geacht. Wanneer vanuit een vertrouwensrelatie bewoners om hun mening wordt gevraagd ontstaan er in Almere veel mogelijkheden. Bron: Zienswijze conceptnota Kleur aan Groen. Platform Filmwijk, 3 juli 2013.

wild projects
het paviljoen ‘Filmhelden’ in het Lumièrepark

Ontwikkel samen een visie

In de jaren zeventig deed Alle Hosper onderzoek naar de Sloterplas. Laten we er nu, anno 2015, opnieuw gaan kijken met een breed samengestelde groep bewoners van de Filmwijk, de gemeente en bijvoorbeeld de Vereniging Buitenstad.

Want de ontwikkeling van de Sloterplas is weer in een nieuwe fase gekomen. Samen met bewoners en gebruikers, heeft het voormalige stadsdeel Osdorp een visie ontwikkeld voor de Sloterplas. Aan centrumzijde wordt het park een stedelijk park met dynamische plekken en aan de zuidzijde blijft het park groen en rustig.

Is zo’n aanpak ook mogelijk in Almere? Is de Intentieovereenkomst Groen/ Blauw van 2011  over de groengebieden en stedelijke ontwikkeling ook van toepassing voor het Lumièrepark? Daarin is afgesproken dat bestaande parken, bossen en stranden een belangrijke kwaliteitsimpuls krijgen met een eerste investering van €63 miljoen.

Voor het schrijven van dit artikel is gebruik gemaakt van het boek Alle Hosper, Landschapsarchitect 1943-1997

Andere artikelen over de Filmwijk en bijvoorbeeld de Floriade kun je lezen in het zomernummer van de Filmwijkkrant te vinden op de website van de Filmwijkkrant

 

Share

Filmwijkers en Lumièrepark?

Wat willen Filmwijkers wel en wat niet met het Lumièrepark? 

Het Lumièrepark is een groene zone tussen de huizen in de Filmwijk en het Weerwater. In de afgelopen twintig jaar zijn er plannen gemaakt om er een levendig stadspark van te maken. Het college van B&W van Almere heeft in 2001 de ruimtelijke visie Lumièrepark, Cultuurpark vastgesteld. Dit plan is nooit uitgevoerd. Maar er waren ook bewoners tegen plannen om het park meer inhoud te geven. Zo hebben bewoners in de jaren negentig de plaatsing van De Paviljoens in het Lumièrepark tegen gehouden. Maar ook andere initiatieven zijn door bewoners geblokkeerd. Zoals het gebouw van het architectuurcentrum Casla met een horeca-functie. De Prijsvraag Rondje Weerwater heeft ruim tien jaar later weer nieuwe ideeën opgeleverd. Hieronder staan de meest opvallende plannen voor het park van ‘toen en nu’.

Lumièrepark Cultuurpark: het plan van de gemeente in 2001

In 2001 stelt het college van B&W het plan vast om het Lumièrepark cultureel te ontwikkelen. Met een kunstpaviljoen, een bijzonder horeca paviljoen en een architectuurcentrum. Verder wilde de gemeente in het park een aantal beelden plaatsen.

Volgens het plan zouden in het kunstpaviljoen werken uit de kunstcollectie van Almere worden geëxposeerd. Om kunst in de geest en het elan van de nieuwe polderstad te tonen. In en rond het gebouwtje konden culturele activiteiten worden georganiseerd.

In een drijvend architectuurcentrum zou het CASLa, het architectuurcentrum moeten komen. Het ontwerp Floating Media van twee Franse architecten had de prijsvraag Casa CASLa gewonnen. Het drijvende CASLa-paviljoen zou door een steiger met het Lumièrepark worden verbonden.

Verder was er nog voorzien in een horecapaviljoen op de vaste wal. Het gebouw zou worden ontworpen door Sanaa, de Japanse architecten die jaren later de Schouwburg bouwden. Overdag open voor koffie en een lunch, in de avonden voor kamerconcerten, literaire salons en exposities. Dus allemaal activiteiten die zouden passen bij het culturele karakter van het plan Lumièrepark Cultuurpark. Het was de bedoeling om met de nieuwe programmering nieuwe gebruikers naar het park te trekken. De geplande beeldenroute zou mensen kunnen verleiden uit het stadscentrum naar het park te wandelen. Als laatste voorziening was nog voorzien in een podium voor kleinschalige muziekuitvoeringen en toneelvoorstellingen. Maar ook voor een buurtfeest.

Niet slim

Een mooi plan om van het centrum een meer volwassen stad te maken. Maar het was niet zo slim en helemaal niet nodig om 50 parkeerplaatsen en een parkeerplaats voor een bus in het park te plannen. In het ruim twee keer zo grote Vondelpark in Amsterdam zijn toch ook geen parkeerplaatsen voor bezoekers? Bovendien ligt er tussen het Lumièrepark  en het ziekenhuis een groot parkeerplein. Met deze geplande voorziening gaf de gemeente bewoners munitie om het plan te bestrijden.

Verder staat er in het door het college vastgestelde plan Lumièrepark, Cultuurpark iets opvallends: ‘Door vroegere afspraken van de gemeente met bewoners in de aan het park grenzende appartementen is de realisatie van bouwwerken in het noordelijke helft van het park uitgesloten.’ Dit zijn waarschijnlijk ook de bewoners geweest die de plaatsing van De Paviljoens in de jaren negentig hebben tegen gehouden.

Dit roept een paar vragen op. Kan de gemeente met een beperkt aantal bewoners dit soort vergaande afspraken maken? En hoe lang zijn die eigenlijk geldig? Tot in de eeuwigheid? Kun je de stad nog wel ontwikkelen als er van alles is dichtgetimmerd? En de meest indringende vraag: Waarom heeft B&W het vastgestelde plan nooit uitgevoerd? In het zomernummer hopen we antwoorden op deze vragen te kunnen publiceren.

Nieuwe initiatieven

Gelukkig zijn er steeds Almeerders die met initiatieven proberen meer levendigheid te realiseren. Zoals het idee voor de ontmoetingsplek in het vorige FWK-nummer. Of het chique plan Fête Champêtre van  Berry Koevoets en James Heus, dat zij hebben ingediend voor de Prijsvraag Rondje Weerwater. Zij schrijven:

‘Het Lumièrepark is één van de potentiële gebieden in de stad die de verbinding kan vormen tussen het centrum en de Floriade. Een ‘verborgen parel ’ die zo dicht bij is , maar zover weg lijkt. Juist hier moet een groene loper komen die de fysieke barrière moet doorbreken. Door de route in verschillende subgebieden te verdelen, maakt het aangenamer door dit gebied voort te bewegen. Tevens is er dan keer op keer iets nieuws te beleven . Zowel op het gebied van activiteiten als mede het landschap dat door de seizoenen heen verandert. Het i s dan géén transitiezone meer, maar een verblijfsplek!’

Het plan heeft de volgende onderdelen:

  • langs het water komen platforms, fijne uitzichtpunten voor contact met het weerwater
  • een trap tevens tribune voor muziek en theater met uitzicht op de skyline van de stad
  • een Belvedère, Italiaans voor mooi uitzicht, het hoogste punt van het park
  • hoge grassen en planten zoals in de tuinen van Piet Oudolf
  • een parkvilla zoals Villa Augustus in Dordrecht
  • een plek voor stadstuinieren.

De indieners zijn met hun plan Fête Champêtre een van de winnaars van de Prijsvraag Rondje Weerwater. James Heus vertelt dat zij met dit idee het Weerwater meer het hart van Almere willen maken. Het Lumièrepark biedt daarmee ruimte voor o.a. sport, theater en verdere vormen van recreatie. De Gemeente is volgens James nu aan zet voor het verdere vervolg van het proces. Dit gaat in samenwerking met de andere winnaars van de prijsvraag in een klankbordgroep. De Gemeente heeft hierin een adviserende rol. James: ‘Met het oog op de huidige ontwikkelingen rond de Floriade hopen wij op een mogelijke integratie met het algemene plan dat voor hiervoor is gemaakt.’

Wat willen de Filmwijkers?

Het Platform Filmwijk schrijft in juli 2013 in een brief aan B&W van Almere: ‘Plannen voor (…) het plaatsen van de Paviljoens in het Lumièrepark zijn niet doorgegaan na grote protesten van bewoners. Het lijkt of bewoners zich alleen verdedigend opstellen. Maar uit een wijkpanelonderzoek van het Platform Filmwijk blijkt wel degelijk ook een constructieve opstelling: de vestiging van kleinschalige horeca in het Lumièrepark wordt door de meerderheid niet afgewezen, maar juist wenselijk geacht. Wanneer vanuit een vertrouwensrelatie bewoners om hun mening wordt gevraagd ontstaan er in Almere veel mogelijkheden.’

Hoe nu verder?

Er is nu zo’n twintig jaar een patstelling. Enerzijds B&W van de gemeente die niet doorpakt en anderzijds (groepjes) bewoners die plannen tegenhouden. Er wonen bijna 11.000 mensen in de Filmwijk en in het centrum van de stad een kleine 2000. Hoe kun je ervoor zorgen dat iedereen betrokken wordt en kan meedenken over de invulling van het Lumièrepark? Daarover meer in het zomernummer van de Filmwijkkrant. Reageren kan natuurlijk ook via info@filmwijkkrant.nl

Dit artikel is verschenen in de Filmwijkkrant van april 2015

Gebruikte documenten:

Lumièrepark Cultuurpark. Ruimtelijke visie. Vastgesteld door B&W 13 februari 2001. Gemeente Almere

De Lumièreparkkamer: bloeiende ontmoetingsplek aan het Weerwater. Filmwijkkrant december 2014

Brief van Platform Filmwijk aan B&W van Almere. Onderwerp: Zienswijze conceptnota Kleur aan Groen. 3 juli 2013

Fête champêtre. De verbindende parel tussen het centrum en de Floriade. juni 2014. Te downloaden op www.growinggreencities.nl

Share

Amsterdam beter af met robotauto’s

Amsterdam, koester de dynamiek, de vitaliteit en de reuring, maar de stad moet wel schoner, schrijven Guus Bakker en Marja Ruigrok in het Parool van 16 maart 2015.

Bakker en Ruigrok: ‘Het is druk. Iedereen praat en schrijft er over. Het aantal inwoners groeit, het aantal fietsers groeit en er komen elk jaar meer bezoekers. Het is niet tegen te houden. De grenzen staan open en mensen houden van Amsterdam. Voor de economie van héél de stad is dat goed nieuws, maar het heeft minder leuke gevolgen voor de mensen die midden in die drukte wonen.’ (…). In Het Parool zijn meer goede ideeën gelanceerd. Bijvoorbeeld: auto’s niet op straat parkeren maar zoveel mogelijk ondergronds in garages. Daar zijn we het mee eens. Voor voetgangers méér stoep. Eens. Met verkeerslichten ook voor fietsers een groene golf creëren. Eens.’

Eerder mengde ook directeur Wim Pijbes van het Rijksmuseum zich in het debat. Als er niet snel ingegrepen wordt in Amsterdam, wordt het volgens hem een grote rotzooi. ‘De stad is vies, vuig en te vol.’ Het is volgens Pijbes tijd voor een ‘Deltaplan Toeristisch Amsterdam’: pak de straathandel, het zwerfvuil, de taxibranche en de cruisevaart (‘de meest vervuilende vorm van toerisme’) aan. (Bron: Het Parool 1-8-2014).

Inderdaad wordt het tijd om Amsterdam voor te bereiden op de grote toeristenstromen in de komende decennia. Door veel meer ruimte te creëren voor voetgangers. Dit kan bijvoorbeeld door de parkeerplaatsen aan de centrumzijde van de grachten weg te halen en te vervangen door brede stoepen voor wandelende toeristen. En voor stroken met wit zand voor strandjes langs de grachten. Langs de Seine in Parijs gebeurt dit al. Waarom is de gemeente Amsterdam zo traag met innovaties in de stad?

strand langs de gracht in Amsterdam - wild projects
In Parijs kan het al. Een voorbeeld voor strand langs de Amsterdamse grachten.

Om te zorgen dat de binnenstad voor de bewoners aantrekkelijk blijft, worden elektrische robotauto’s ontwikkeld. Deze voertuigen rijden zonder bestuurder naar een grachtenpand als een bewoner dat online heeft gevraagd. Vervolgens rijdt de robot naar de parkeergarage waar men kan overstappen op de eigen auto. Bij terugkomst in Amsterdam wordt de eigen auto weer in de garage gezet en rijdt de robotauto weer netjes naar huis.

Kortom, een Deltaplan Toeristisch Amsterdam zal gepaard moeten gaan met innovaties. Want dan zijn meer toeristen niet alleen goed voor hotels en horeca, maar ook goed voor de maakindustrie.

Amsterdam_Robotauto_wild_projects
witkar uit 60’s voorbeeld voor robotauto in 2020

http://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/3907693/2015/03/16/Nee-Amsterdam-wordt-geen-tweede-Venetie.dhtml

Gemeente is niet voorbereid op komst robotauto’s

Share

Steden in Transitie door initiatieven van burgers

steden in transitie
wild projects

Steden in Transitie is een programma van Pakhuis de Zwijger over Nederlandse en Europese steden die veranderen (in transitie zijn) door initiatieven van burgers. Om de transitie meer vaart te geven zijn veel creatieve, ondernemende en innovatieve burgers in Nederland en Europa actief om het leven in de steden aantrekkelijker, leefbaarder en duurzamer te maken.

Meer informatie over Steden in Transitie

Egbert Fransen van Pakhuis de Zwijger vertelt over het project Steden in Transitie in de bijgevoegde video.

Meer informatie op de volgende websites:

https://stedenintransitie.nl

https://citiesintransition.eu
Share

Lumièrepark stadspark?

Lumièrepark zou toch een stadspark worden?

Half acht op een mooie avond in de Filmwijk. Het terras van het Paviljoen Filmhelden in het Lumièrepark zit helemaal vol met mensen die koffie, thee of een biertje drinken. De avondzon verwarmt de bezoekers, het Weerwater ligt er rimpelloos bij. Een paar kinderen poelen in het water aan het strandje dat is aangelegd voor het terras. De skyline van het stadscentrum verliest langzaam zijn kleuren door de avondzon. Een singer-songwriter speelt gitaar en zingt eigen composities. Op een tafel worden biologische hamburgers met friet en sla geserveerd. Om half negen begint de nieuwste aflevering van de ‘Bioscoop’, een buurtsoap met de belevenissen van de familie de Gooyer, eigenaar van een vervallen bioscoop. Filmwijkers treden op als acteur. Het is de hele dag al druk geweest in de ‘huiskamer van de Filmwijk’. De prachtige plek in het Lumièrepark is die dag ook gebruikt voor een brainstormsessie door de partners van de Floriade.

In korte tijd is Filmhelden een bloeiende ontmoetingsplek in de Filmwijk geworden. Buurtbewoners organiseren allerlei activiteiten voor en met elkaar.

Dit past in de trend dat burgers steeds meer dingen samen doen. Het Paviljoen Filmhelden ligt midden in de Filmwijk en is gemakkelijk met de fiets te bereiken. Ook rond de ‘huiskamer’ zitten steeds vaker jongeren in het gras met een gitaar, een boek of met studiemateriaal. Het Lumièrepark begint al een beetje op het Vondelpark te lijken.

Lumièrepark
oorspronkelijk ontwerp door Alle Hosper

Het paviljoen Filmhelden

Ontmoeten, zitten, kijken, luisteren, samen koken, proeven, creëren, beleven, vertonen en doen midden in de Filmwijk. Het lijkt op een strandpaviljoen waar je kunt eten en drinken. Maar het is vooral een ontmoetingsplek, dé culturele huiskamer van de Filmwijk. Het kan worden gerund als een buurtonderneming. Bewoners kunnen er vergaderen en workshops organiseren. Met de inkomsten van het café worden culturele activiteiten georganiseerd. Doelgroepen, bijvoorbeeld ouderen, kunnen in de ochtenden aan de slag. Op zaterdag en zondag zijn er speciale activiteiten in het Lumièrepark. Voor ouderen ontmoetingssessies, voor kinderen kinderdisco, op zaterdagavond akoestische sessies. In de Filmwijk stikt het van de muzikale talenten zoals pianisten en gitaristen. Wat zou het leuk zijn om hen een podium te geven. Met kunst aan de muur tonen  Filmwijkers hun eigen kunstwerken. En eens in de maand voert de toneelgroep de buurtsoap de Bioscoop op.

Van en voor bewoners

Hoe ziet het gebouw eruit? Het bestaat uit containers met een overdekte patio. Het is een mobiel gebouw dat tijdelijk –bijvoorbeeld 5 of 10 jaar- kan worden neergezet. Met eten en drinken ‘zonder afval’, dat past bij het doel ‘Almere Stad zonder afval’ van Growing Green Cities. Bijvoorbeeld door de koffieprut te gebruiken voor het kweken van oesterzwammen, die weer dienen als ingrediënt voor tapas. Ook het stadhuis kan meedoen door koffiedik te leveren.

Buurtbewoners en creatieve ondernemers organiseren in en rondom de huiskamer culturele activiteiten. Zo ontstaat een locatie met een brede programmering in het Lumièrepark. Samen met de inzet van de bewoners van de Filmwijk kan het paviljoen Filmhelden een bruisende ontmoetingsplek in de stad worden.

Lumièrepark
ontwerp_Lumièrepark met paviljoen Filmhelden (geel icoon)

Waar?

Het Paviljoen Filmhelden kan aan de rand van het Weerwater in het Lumièrepark worden gevestigd. Ongeveer op de gele hot spot op het kaartje. Een wandelpad van de Schouwburg naar het Lumièrepark verbindt het centrum met de parkkamer. Het pad loopt langs een groene strook met bomen en  kleine baaien met zandstrandjes. Deze speelse rand aan het Weerwater vergroot de aantrekkingskracht van het centrum. En door de bomen heeft de wind minder vrij spel in het stadscentrum.

(gepubliceerd in de Filmwijkkrant van december 2014 – www.filmwijkkrant.nl)

Share

Stadsambassade Almere

In Almere nemen steeds meer burgers initiatieven om hun buurt gezelliger en duurzamer te maken. Bijvoorbeeld door plantsoenen in eigen beheer te nemen zoals in Hoekwierde, een picknick tafel op een pleintje aan de Hollywoodlaan te zetten of bomen voor een moestuin te planten bij het Filmwijkstrand. Dit soort initiatieven zie je in alle Nederlandse steden en ook in Berlijn, New York en Kopenhagen. Met een Engelse term wordt dit de do it yourself economy genoemd.

In Leiden wil Carolien Polderman net zoals andere buren op leeftijd zo lang mogelijk in de wijk blijven wonen. De wijk heeft relatief weinig voorzieningen voor de bewoners. Daarom heeft Carolien een wijkgroep ouderen en wijkkringen opgezet. Door een boekje uit te geven met contactgegevens van mensen en organisaties, is er een wijknetwerk gerealiseerd. Naast het organiseren van leuke dingen, zoals museumbezoek, bestrijdt de wijkgroep ook de eenzaamheid onder ouderen. Gelukkig voelen veel oudere bewoners zich vaak nog fit en willen best wat voor anderen doen. Dus helpen zij bij het tuin onderhoud, de hond uitlaten, schilderijtjes ophangen of lampen vervangen. Volgens de oprichtster hoeft niemand bang te zijn dat hij zijn buurman in bad moet doen.

Stadsambassade_Almere

Stadsambassades in Nederlandse steden

Als burgers steeds vaker allerlei activiteiten in hun omgeving organiseren dan zou het goed zijn als  een organisatie daarbij helpt. Om dit te kunnen doen, worden in twintig Nederlandse steden stadsambassades opgezet. Een stadsambassade is een leernetwerk van initiatiefrijke, creatieve en ondernemende burgers. Deze burgers noemen we stadsmakers en dit past goed bij de slogan van Almere  ‘mensen maken de stad’. Het leernetwerk kan bestaan uit bewoners en sociaal ondernemers, creatieven, gemeenteraadsleden, ambtenaren, wetenschappers en kennisinstellingen. Dus iedereen die actief is in de eigen omgeving en daarmee meehelpt aan de sociale, culturele en duurzame ontwikkeling van stad.

stadsambassade_almere

Alle Nederlandse steden krijgen een stadsambassade die een verbindende rol speelt tussen de stadsmakers. Kennis en ervaring uit de praktijk wordt zodoende overgedragen. Je kunt het zien als een leerschool waar burgers worden bijgeschoold door andere stadsmakers. Door van en met elkaar te leren kunnen buurtprojecten eerder een succes worden. Veel steden hebben al een stadsambassade en het is de bedoeling dat Almere er ook een krijgt.

De stad als laboratorium

CascadeparkVoor het onderbrengen van de stadsambassade wordt gezocht naar een toegankelijke locatie in het stadscentrum. Waar bewoners kunnen vergaderen over het opzetten van een wijkgroep zoals in Leiden of een kookclub voor de buurt. Je kunt het zien als een vrijplaats voor Almeerders met goede ideeën over de huidige en toekomstige stad. Waar je mensen met soortgelijke initiatieven tegenkomt en waarmee je kunt samenwerken om die te realiseren. Of waar burgers met politici kunnen discussiëren over hun oplossingen voor problemen of gewoon over hun ideeën om de stad leuker te maken. In de stadsambassade kunnen  Almeerse stadsmakers een agenda van activiteiten opstellen. Het is nadrukkelijk een bottom up beweging waarmee mensen betrokken zijn bij het vormgeven van hun directe omgeving. Door samen te werken aan pragmatische oplossingen en doelen kunnen burgers, sociale ondernemers en de overheid het leven in de steden verbeteren.

Kortom, de stadsambassade kan de huiskamer van de stad worden. Almeerders lopen er binnen voor een kop koffie of thee, om elkaar te ontmoeten en samen iets voor de stad te organiseren. Het huren van een vergader-, werk-, of debatruimte kost geen geld als de activiteiten bijdragen aan de aantrekkelijkheid, leefbaarheid, duurzaamheid en sociale cohesie van en in de stad.

stadsambassade_almere

 

Wat is een stadsambassade?

Een stadsambassade is een leernetwerk van burgers die initiatieven nemen met en voor elkaar, van en met elkaar leren, pragmatische oplossingen zoeken voor alledaagse problemen, leegstand willen aanpakken, braakliggende grond (tijdelijk) willen benutten, de stad willen verbeteren, streven naar meer duurzaamheid en sociale cohesie, maar ook ontmoetingsplekken creëren in publieke ruimtes en vrijplaatsen, vooral willen doen,  máken en realiseren, door bijvoorbeeld buurt coöperaties en buurtondernemingen op te zetten. Daarnaast vragen de stadsambassades om een overheid die luistert, ruimte biedt en faciliteert. Die op een nieuwe innovatieve wijze samenwerkt met burgers om de stad te verbeteren. Deze beweging is nationaal en gaat in 2015 van start onder de naam ‘Nieuw Nederland, Steden in Transitie’. [1]

stadsambassade_almere
de Stadsambassade in Almere-Buiten

 

 

 

 

 

 

 

 

In het kerstnummer (2014) van de Filmwijkkrant is een artikel verschenen over de stadsambassade Almere. Zie www.filmwijkkrant.nl

MEER over de stadsambassade Almere op Facebook https://www.facebook.com/pages/Stadsambassade-Almere/1527939457424394?ref=aymt_homepage_panel

[1] Nieuw Nederland – Steden in Transitie is een initiatief van Pakhuis de Zwijger en is een netwerk van Stadmakers uit Nederlandse steden.

Nieuw Nederland is een initiatief van Pakhuis de Zwijger over transities in steden in Nederland en Europa. Pakhuis de Zwijger:

‘In een tijd waarin gevestigde instituties en gangbare werkwijzen steeds vaker vastlopen, belichten wij de energie en het initiatief dat van onderop verandering brengt. De stad van de toekomst wordt niet ontworpen op de tekentafel, maar ontstaat vanuit de kracht van mensen en gemeenschappen. Vraagstukken zoals leefbaarheid, duurzaamheid en innovatie vinden meer en meer hun antwoord in lokale en kleinschalige oplossingen. Terwijl klein het nieuwe groot wordt, zal het delen van kennis en ervaring met anderen in de wereld steeds belangrijker worden. Nieuwe verhoudingen en rollen tussen burgers, overheid en het bedrijfsleven in het publieke domein zijn daarvoor nodig. Nieuw Amsterdam brengt al die partijen samen en helpt in de zoektocht.’

home

stadsambassade Almere
nieuwe bibliotheek Almere
Share

De Paviljoens wordt plek voor talentontwikkeling

De Paviljoens verhuizen van Almere naar Amersfoort

Dit monumentaal en iconisch gebouw krijgt een derde leven als ‘De Nieuwe Stad Paviljoens’.

Terwijl de laatste bewoners hun intrek nemen in de voormalige Prodentfabriek gaan belegger Schipper Bosch en de gemeente Amersfoort verder met de herontwikkeling van het Oliemolenkwartier tot De Nieuwe Stad. Aan de rand van het nieuwe stadspark, dat nu nog een parkeerterrein is, komt een monumentaal iconisch gebouw: De Paviljoens. In dit bijzondere gebouw werd in 1992 in het Duitse Kassel de kunsttentoonstelling Documenta IX gehouden en tot 2013 exposeerde er in Almere wereldberoemde kunstenaars. Nu komt het naar Amersfoort.de paviljoens wildprojects

Vanuit Almere worden De Paviljoens verhuisd naar De Nieuwe Stad. In Almere is gestart met de ontmanteling van het gebouw en aan het einde van het jaar zullen De Paviljoens aan hun derde leven beginnen als De Nieuwe Stad Paviljoens. Met de komst van De Paviljoens wordt kwaliteit en verbondenheid toegevoegd aan De Nieuwe Stad. De Paviljoens staan voor een grote variatie aan architectuur, materiaalkeuze en kwaliteit. Parallel aan de ontwikkeling van De Nieuwe Stad gaan we in De Nieuwe Stad Paviljoens experimenteren met cultuur en ondernemerschap. Het wordt een plek waar talentontwikkeling centraal staat.

Bron: Stadsambassades Nederland

https://www.facebook.com/cityembassiesthenetherlands/photos/a.383603988446819.1073741828.380947432045808/442887345851816/?type=1&theater

Share

StadsMakersLab Almere

Plan voor een stadsmakerslab in Almere

Wij willen een open en toegankelijke locatie in het stadscentrum van Almere ontwikkelen dat gaat dienen als inspirerende ontmoetingsplek, leer- en experimenteerplek, ontwerp- en maakplek, vergader- en debatlocatie, ruimte voor workshops, 3D-maaksessies, kookplek, etc. voor jong en oud.

Het stadsmakerslab Almere moet gaat werken als ‘marktplaats’ voor initiatiefnemers, stadsmakers, burger- en buurtorganisaties, zelfbouwers, ‘de Floriade van onderop’, wijkorganisaties, creatieven en alle stakeholders die nodig zijn voor de verdere ontwikkeling van Almere. Daarbij gaat het ook om het creëren van een nieuwe samenwerkingscultuur tussen met name de burgers en de gemeente.

‘De plek’ functioneert als een platform waarin de deelnemers de stad van de toekomst verkennen, in de overtuiging dat die op lokaal niveau wordt vormgegeven door de energie van burgers zelf. We brengen kennis en ervaringen van burgers bij elkaar, verbinden partijen aan elkaar om te leren en vooral ook om samen te doen en te maken.

wild projects

De locatie is gratis te gebruiken door burgers, maatschappelijke organisaties en bijvoorbeeld  onderwijsinstellingen die de ‘wereld’ (in Almere) beter, levendiger, creatiever, innovatiever, ondernemender, duurzamer en socialer willen maken.

‘Stadslabs’,  ontmoetings-, werk-, en leerlocaties, experimentele leer- en werkplekken, wijkinitiatieven in leegstaande gebouwen schieten in Nederlandse steden en wereldwijd als paddenstoelen uit de grond. Veel stadsbesturen ondersteunen deze initiatieven. Het is een nieuwe manier van het creëren van maatschappelijke meerwaarde tegen relatief lage kosten.

wild projects

Stadsambassades (city embassies)

In Nederlandse steden worden stadsambassades ingericht die de beweging van onderop gaat verbinden. Overal nemen burgers initiatieven in de wijken van steden. Dat kunnen kookclubs zijn, ontmoetingsplekken, creatieve hotspots, wijkzorgprojecten, het benutten van leegstaande gebouwen, etc. De Stadsambassades vormen een netwerk van (inter)nationale steden waarin stedelijke vraagstukken en innovaties centraal staan. De Stadambassade is een inter-lokale uitwisseling tussen steden waardoor kennis, ervaring en best practices kunnen worden gedeeld. De Almeerse stadsambassade kan worden gevestigd in het StadsMakersLab Almere (SLA).

Stichting Pakhuis de Zwijger ontvangt een subsidie van de Europese Unie / Citizen-program voor de eerste fase van het programma New Europe – Cities in transition. Van 2014 – 2016 gaat Pakhuis alle 28 hoofdsteden van de EU-lidstaten verbinden in een online-netwerk. In deze steden worden City Embassies gevestigd. Pakhuis organiseert maandelijks field trips naar de aangesloten steden. In de eerste helft van 2016 organiseert Pakhuis de Zwijger in Amsterdam ter gelegenheid van het EU-voorzitterschap van Nederland een reeks Europese-bijeenkomsten en een driedaagse City Citizen-top.

Informatie via https://www.facebook.com/cityembassiesthenetherlands en

http://www.dezwijger.nl/116265/nl/stadsambassades

Share

Almere in Pakhuis de Zwijger

Een delegatie van creatieve, innovatieve en ondernemende burgers uit Almere bracht op 25 juni een bezoek aan Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Almere was een van de 22 steden die een presentatie gaf over initiatieven van burgers. Dit gebeurde op de kick off meeting van Nieuw Nederland – steden in transitie. Toon Jansen, die de Almeerse delegatie leidde, vertelde de aanwezigen dat steeds meer Almeerders actief zijn in de eigen omgeving. Bijvoorbeeld door het zelf inrichten van een binnentuin zoals op het Cupidohof of het onderhouden van het groen in Hoekwierde. Verder dat Almere bekend staat om het bouwen van eigen huizen in Poort of zelfs van een hele woonwijk zoals de Buitenkans.

wild_projects_pakhuis
Almere in Pakhuis de Zwijger

Pakhuis de Zwijger wil dat elke stad een stadsambassade krijgt, die de initiatieven van onderop zichtbaar maakt en met elkaar verbindt. Het landelijk netwerk van stadsambassades gaat zich richten op stedelijke vraagstukken en innovaties. Door samen te werken worden onderzoek, experimenten en het uitwisselen van ervaringen tussen de steden gestimuleerd.

De bottom-up beweging in Almere kan hier kracht en kennis uithalen en succesformules van elders uitproberen of eigen successen met andere steden ‘delen’. Het zal naar verwachting leiden tot nieuwe initiatieven, bedrijvigheid en samenwerking tussen koplopers in Almere en Nederland. Uiteindelijk streven de aanjagers van dit netwerk naar internationale verbindingen. Zo zijn er al stadsambassades in Berlijn, Boekarest, Buenos Aires, Delhi (India), Detroit, San Francisco en Thessaloniki.

De presentatie van Toon Jansen over Almere is hieronder te downloaden.

Almere4PakhuisdeZwijger-wildprojects220614

wild projects

Share

Marineterrein: van scheepswerf naar innovatiecampus

Marineterrein wordt innovatiecampus

Een innovatiecampus ontwikkelen op het Marineterrein is van groot belang voor de economische en wetenschappelijke positie van Amsterdam. Het is een prachtige locatie in het centrum van de stad. Met de fiets, veerponten, trein en metro zijn universiteiten, HBO’s en kennisinstellingen gemakkelijk te bereiken. Breng een grote diversiteit aan disciplines en ambitieuze mensen bij elkaar om maatschappelijke problemen op te lossen. Zo ontstaat weer nieuwe kennis, samenwerking en nieuwe mogelijkheden. Door de verzamelingen van mensen, kennis, creativiteit en ambitie ontstaat een brandpunt van dynamiek en ruimte voor vernieuwing.

Aan de oostkant van het Marineterrein kan een compacte woon-werkwijk ontstaan voor studenten en start-ups. Geen torenhoge verticale campus zoals in veel Amerikaanse steden, maar smalle straatjes, pleintjes en witte woon-werkcomplexen met groene dakterrassen. Beeldbepalende, industriële gebouwen blijven behouden. In de compacte wijk ontmoeten studenten en startende ondernemers elkaar op straat, op de pleintjes en de groene dakterrassen. Voor innovatie is nabijheid van interessante mensen en allerlei functies een belangrijke voorwaarde.

De locatie kan dan uitgroeien tot een internationaal zeer gewilde plek.

Het witte en groene karakter van de Plantage-buurt kan als basis dienen voor de architectuur van de nieuwe wijk. Door compact en met vijf tot acht etages te bouwen kunnen de kosten van de bouwwerken en de infrastructuur worden beperkt.

Marineterrein - innovatiecampus - wild projects
optie: innovatiecampus en muziekplein

Amsterdam presteert nog onvoldoende als universiteitsstad

Met 6,6% internationale studenten blijft de stad ver achter bij steden als Londen (26%), Parijs (22%), Berlijn (16%), Zürich (24%), Wenen (23%), Barcelona (11%) en Brussel (26%), zo blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau StudentMarketing.

Toch is Amsterdam wereldwijd nummer 5 van de meest bezochte steden door jongeren. De stad profiteert dus veel te weinig van de populariteit onder jongeren. Amsterdam wordt door jongeren vooral gezien als een stad om te bezoeken en te feesten, maar niet om te studeren.

Banen en inkomsten door buitenlandse studenten
“Internationaal hoger onderwijs zorgt voor veel werkgelegenheid. Elke internationale student creëert ongeveer een derde lokale baan en 10.000 euro aan extra economische activiteit. Internationale studenten zorgen daarnaast voor meer bezoekers. Van de buitenlandse studenten geeft 90 procent aan dat ze in hun studiestad willen blijven. Dit betekent dat een hoger aandeel internationale studenten Amsterdamse bedrijven zullen voorzien van een ruimer aanbod jong talent.”

Bron: www.classof2020.nl/amsterdam-university-capital 

Afgestudeerde internationale studenten die in Amsterdam hebben gestudeerd, willen graag blijven. Zij vinden echter onvoldoende aansluiting naar werk. Daarnaast zijn er te weinig betaalbare woon- en werkruimten.

Hoog tijd om in deze situatie verandering aan te brengen met de innovatiecampus op het Marineterrein.

Geen Neelie Kroes campus

De campus is bedoeld als verzamelplek voor alle disciplines en geen ICT-campus met een app’je hier en een app’je daar. Internet bedrijven kunnen uitgroeien tot grote wereldwijde spelers, zoals Booking.com, maar dat zijn uitzonderingen. Bij een ICT-gedreven campus, zoals bij de StartUpDelta, heerst een onbegrensd geloof in de wonderen van big data, open data, apps en andere ICT-toepassingen.  Rutger Bregman van de Correspondent schreef hierover een artikel met de titel De Grote Disruptive-Start-up-Out-Of-The-Box-Co-Creation-in-the-Cloud-Bullshit-Bingo.

Bejubeld worden ze, zo schrijft Bregman: de ‘innovatieve start-ups’ die vanuit Nederland de wereld veroveren. Maar als je ziet voor welke problemen deze bedrijven oplossingen bedenken, rijst de vraag: waarom eigenlijk?

Op de internationale innovatiecampus komen kennis, allerlei vakgebieden en ambitieuze mensen bij elkaar die maatschappelijke problemen willen oplossen. Zo ontstaat weer nieuwe kennis, samenwerking en nieuwe mogelijkheden. Door de verzamelingen van mensen, kennis, creativiteit en ambitie ontstaat een brandpunt van dynamiek en ruimte voor vernieuwing.

Wat is het doel van de innovatiecampus?

Het doel van de campus is:

  • Aanzienlijk meer buitenlandse studenten naar Amsterdam trekken
  • Creatieve, innovatieve en ondernemende studenten met een grote mix aan studierichtingen in de campus huisvesten (studenten moeten ‘solliciteren/motiveren’ om toegelaten te worden)
  • Afgestudeerde (internationale) studenten faciliteren om een bedrijf te starten
  • Een internationale ontmoetingsplaats voor wetenschappers, designers, bezoekers uit de hele wereld realiseren
  • Een nieuwe aantrekkelijke, internationale wijk in het centrum met innovatieve mode- en designwinkeltjes, ateliers, etc. ontwikkelen.

Verdeelsleutel en criteria

Voor het toewijzen van woon- en werkruimten aan creatieve, innovatieve en ondernemende studenten en starters kan een bepaalde verdeelsleutel worden gehanteerd. Bijvoorbeeld 30% Nederlandse studenten, 40% buitenlandse studenten en 30% veelbelovende starters. Studenten worden niet zomaar toegelaten. Zij worden geselecteerd op basis van hun passie om een bijdrage te leveren met hun studie aan een betere wereld.

Veder kunnen aan de hand van selectiecriteria -zoals bijvoorbeeld de kwaliteit van een businessplan- talentvolle afstudeerders worden gefaciliteerd. Het is belangrijk voor de kennisdeling en versnelling van het innovatieproces dat in de wijk een mix wordt gehuisvest van studenten die (medische) technologie, life & neuro sciences, informatica, design, etc. studeren. Want diversiteit van disciplines, talent, passies en ervaringen is een belangrijke voorwaarde voor creativiteit, innovatie en ondernemerschap.

In het begin zal er sprake zijn van organische groei en zullen de criteria flexibel worden gehanteerd om de woonruimtes vol te krijgen in het geval er nog te weinig buitenlandse instroom op gang is gekomen. Dit kan door buiten de categorie en criteria vallende studenten een tijdelijk huurcontract te geven. Maar het realiseren van het doel -meer talentvolle buitenlandse studenten aantrekken- heeft prioriteit. Omdat dit van groot belang is voor de ontwikkeling van Amsterdam

innovatiecampus_wild_projects

Gezamenlijk aan de slag

De campus kan een gezamenlijk project en investering worden van de gemeente Amsterdam, de UVA, VU, enkele nieuwe universiteiten, de HVA, AMC, VUmc, kennisinstellingen en investeerders zoals de Pensioenfondsen ABP en PGGM, commerciële investeerders en woningbouwcorporaties zoals de Key.

Om de risico’s te verdelen kunnen blokken van de compacte wijk door verschillende partijen worden ontwikkeld. Wel zullen de gehanteerde doelen, opzet, karakter, architectuur en de criteria door alle betrokken partijen gedeeld en nageleefd dienen te worden.

“Het aantrekken van meer buitenlandse (top)studenten (…) is een speerpunt van onze gezamenlijke inzet samen met de Board (Amsterdam Economic Board) de komende periode.” Louise Gunning, collegevoorzitter UvA en HvA.

Waarom is de innovatiecampus voor Amsterdam een noodzaak?

  1. Klimaatverandering, matige leefbaarheid in steden en spanningen in de samenleving vragen om grotere inspanning om problemen aan te pakken. Talent uit binnen- en buitenland is nodig om deze uitdaging te kunnen oppakken.
  2. Door de globalisering vindt het proces van kennisontwikkeling en -toepassing veel sneller plaats. Het faciliteren van excellente leer-, ontwikkel- en maakplekken is een noodzakelijke voorwaarde daarvoor.
  3. Kennistoepassing vindt efficiënter en effectiever plaats in steden met veel ontmoetingsplekken, broedplaatsen, tijdelijke, experimentele locaties zoals De Ceuvel, internationale kennisinstellingen, onderzoekscentra zoals Sarphati Institute, maakacademies zoals Design Academie Eindhoven, intermediaire organisaties zoals Mediamatic en Pakhuis de Zwijger, en vooral ook door bottom up initiatieven gefaciliteerd door de lokale overheid.
  4. De relatie tussen universiteiten en samenleving is nog vrij onderontwikkeld. De moderne wetenschapper leeft in een naar binnen gekeerde wereld, mijdt het publieke debat en is vooral bezig met het schrijven van onderzoeksaanvragen en artikelen voor vakgenoten.[1] Een grote internationale campus met ondernemende studenten en start-ups kan zorgen dat wetenschappers zich meer gaan richten op kennistoepassing.
  5. Meer creatieve en innovatieve experimenten, start-ups en bedrijven zijn nodig om de ontwikkeling richting circulaire economie en een gezonde, sociale en slimme, clean tech stad te versnellen. De internationale innovatiecampus stimuleert dit innovatieve proces.
  6. Amsterdam heeft een grote achterstand voor het aantrekken van buitenlandse studenten. Volgens de Class of Amsterdam trekt de stad “ieder jaar 1,2 miljoen jonge toeristen, maar maakt nauwelijks plaats voor buitenlandse studenten. In een vergelijking tussen negen Europese steden is Amsterdam de minst internationale studentenstad. De achterstand van Amsterdam op andere steden groeit de komende jaren.” Bron persbericht via http://classof2020.nl/amsterdam-university-capital/
  7. Amsterdam heeft minder internationale studenten. Met 6.750 internationale studenten (6,6%) blijft Amsterdam onder het niveau van vergelijkbare Europese steden. Londen is in Europa koploper met ruim 100.000 studenten uit het buitenland, maar ook steden als Kopenhagen, Berlijn, Madrid en Wenen hebben ieder ruim driemaal zoveel internationale studenten als Amsterdam. Ook binnen Nederland is het aandeel internationale studenten lager dan gemiddeld. Bron: rapport Wordt Amsterdam de University Capital van Europa? Internationaal Hoger Onderwijs als economische motor? Aanbevelingen van The Class of 2020 Conferentie aan de stad Amsterdam. Februari 2014.
  8. Volgens dezelfde bron: Als de stad het aantal internationale studenten zou weten te verdubbelen dan zorgt dit voor een pool aan internationaal talent die de economie hard nodig heeft. Het levert duizenden banen, miljoenen aan investeringen en honderden mogelijke nieuwe startups op. Maar zelfs met een verdubbeling hoort Amsterdam bij de achterhoede van Europa.
  9. Afgestudeerde internationale studenten willen graag blijven, maar vinden onvoldoende aansluiting naar werk en ondernemerschap. Het actief koppelen van studenten aan bedrijven via stages en het ondersteunen van startups verhoogt de kans op een langdurig verblijf in de stad. Zie bron via http://issuu.com/buenagente/docs/the_class_of_2020_magazine_report_20110914_m. Ook uit onderzoek van Bureau Broedplaatsen blijkt dat bijvoorbeeld internationaal talent van de Rietveld Academie vertrekt omdat er onvoldoende betaalbare woon- en werkruimte is.
  10. Amsterdam groeit de komende tien jaar naar verwachting met 60.000 inwoners (tot 2040 komen daar nog zo’n 100.000 bij). Indien er geen aparte internationale campus wordt gebouwd zal de druk op de woningmarkt nog verder stijgen en zal Amsterdam er waarschijnlijk niet in slagen het aantal buitenlandse studenten te laten stijgen.
  11. Amsterdam loopt in vergelijking met Londen en andere Europese steden extra werkgelegenheid en inkomsten mis. Elke internationale student creëert ongeveer eenderde lokale baan en 10.000 euro aan extra economische activiteit. Internationale studenten zorgen daarnaast voor meer bezoekers. Ook de extra dynamiek en sociale mobiliteit zal de stad dan mislopen.

Growth of the student population of the Netherlands and Amsterdam between 2007 and 2013. The percentage of foreign students in Amsterdam grew less rapidly than for the Netherlands as a whole. Bron: Nuffic, 2014

Aantrekkelijke studies voor buitenlandse studenten en experimentele vrijplaatsen

Om meer buitenlandse studenten te trekken zal Amsterdam op technologie-ontwikkeling en -toepassing gerichte studies moeten aanbieden. Het gaat bijvoorbeeld om:

Medische technologie: combinatie van neuroscience, life sciences, medische technologie, onderzoeksinstituten zoals AVL en MESA+ nanotechnology research institute (Twente) en bedrijven zoals Philips medische technologie en start-ups op de Internationale InnovatieCampus (IIC)

Circulaire economie, klimaatverandering en stad van de toekomst: combinatie van onderzoek, stedelijke- & technologie-ontwikkeling door samenwerking tussen universiteiten en HBO’s, AMS Institute (Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions), bedrijven, start-ups en het toepassen van nieuwe concepten en technologie op experimentele locaties en test beds in Amsterdam (zoals de Ceuvel) en Almere Floriade en Oosterwold.

Compared with the other cities, Amsterdam has few international students. In 2020 the difference is even greater. Bron: Studentmarketing, Wenen

internationale innovatiecampus IIC wildprojects


[1] Universiteit blinkt uit in opschepperij. Interview met Henk Wesseling over perverse prikkels in het universitair onderwijs en onderzoek. De Volkskrant 12 april 2014

Voor meer informatie over campusontwikkeling www.campus.uva.nl

Artikel van Rutger Bregman https://decorrespondent.nl/2516/De-Grote-Disruptive-Start-up-Out-Of-The-Box-Co-Creation-in-the-Cloud-Bullshit-Bingo/213909907376-05eb134d

Essay Agenda Stad https://webmail.xs4all.nl/?_task=mail&_action=get&_mbox=INBOX&_uid=13980&_part=2

Share

Verkiezingen en wat dan?

Verkiezingen vandaag voor de gemeenteraden in Nederland. U gaat vast stemmen. Maar wat gaan de lokale politici morgen doen? Hoe kunnen ze de vastgelopen motor weer aan de praat krijgen? Je ziet overal dat burgers het heft in eigen handen nemen. Er is een nieuwe economie van onderop aan het ontstaan. Het zou echter veel sneller kunnen gaan als daarvoor voldoende ruimte is. Alleen al in Amsterdam zijn duizenden jongeren op zoek naar betaalbare woon- en werkruimten. Het wordt tijd dat de nieuwe gemeentebesturen gaan zorgen voor dynamiek aan de onderkant van de samenleving. De bewoners willen, nu de politici nog. Met het onderstaande lijstje kunnen ze voor mij en vele anderen vanaf morgen aan de slag gaan.

verkiezingen

 

Share

Creativiteit belangrijkste eigenschap voor innovatie

Creativiteit is de belangrijkste eigenschap voor innovatie. Een inspirerende omgeving, een stadscentrum met grote aantrekkingskracht, een bloeiende creative industry, een hoge mix van ‘economische’ en culturele activiteiten in het stadscentrum, musea en theaters, gemengd wonen en werken in het centrum, zijn allemaal factoren die zorgen voor een rijke voedingsbodem voor creativiteit, ontwikkeling van talent, innovatie en nieuw ondernemerschap.

ondernemerschap en creativiteit

Almere heeft de uitdagende taak om te zorgen voor fysieke plekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Verder voor broedplaatsen waar mensen met ideeën terecht kunnen.

Creativiteit - wild projects

Het bundelen van kennis en vaardigheden kan leiden tot innovatie en nieuw ondernemerschap. Meer dynamiek in de stad kan nieuwe werkgelegenheid opleveren.

In het onderstaande plaatje is aangegeven hoe een gemeente als Almere kan zorgen dat er meer (fysieke) ruimte ontstaat voor de inwoners om aan de slag te gaan.

creativiteit innovatie wild projects

Wat kan een gemeente doen om creativiteit te stimuleren en faciliteren?

Kunnen stadsbesturen dit stimuleren? Kunnen gemeenten het verschil maken door locaties, broedplaatsen en rafelranden ter beschikking te stellen?creativiteit innovatie wild projects

 

 

 

 

 

 

 

 

Download de presentatie over Kunst en Cultuur in een Smart Society die wild projects in het kader van de bijeenkomst ‘kunst en cultuur in een smart society’ op 12 maart 2014 heeft gegeven in het gebouw Places to work in Almere.

creativiteit innovatie wild projects
presentatie voor New Urban Creatives Almere

Download: visie op creativiteit & innovatie – wild projects mrt14

Share

Gemeente, faciliteer de economie van onderop

Gemeenten kunnen veel meer dan nu gebeurt de economie van onderop stimuleren en faciliteren. Waarom deze oproep?

De sombere perspectieven op de arbeidsmarkt roepen de vraag op waar nog wel groei is van werkgelegenheid. Deze vraag stond in de kop boven een artikel in De Volkskrant van 29 januari 2013. Massa-ontslagen bij banken, verzekeringsbedrijven en in de uitgeverij, geen opdrachten in de bouw, fabrieken die hun poorten sluiten en amper vacatures voor net afgestudeerde jongeren. Ook de detailhandel heeft het zwaar door de crisis. Je ziet het aan de leegstaande winkels. Bovendien verandert door internet het koopgedrag.

De werkgelegenheid zal de komende vijf tot tien jaar niet groeien, aldus arbeidsmarkt specialisten. Tien jaar geleden werden nog ernstige tekorten voorspelt. Maar door de bankencrisis, de bezuinigingen, de huizen- en bouwcrisis, de hoge schulden, lagere inkomens daalt de binnenlandse vraag. Bovendien blijven ouderen langer werken en daarmee valt de vervangingsvraag van nieuwe instromers tegen.

Er blijft dus niet veel anders over dan zelf werk te creëren. Daarom de oproep aan gemeenten om jongeren te stimuleren een eigen bedrijf te starten. Gemeenten kunnen dit faciliteren door betaalbare werkruimten beschikbaar te stellen om te experimenteren, samen te werken, etc.

Do it yourself & work together beweging

De vraag naar goedkope woon- en werkruimte in grote steden is enorm. Amsterdam heeft al 50 broedplaatsen wild projects 3D printervoor creatieve bedrijven maar dat is nog steeds veel te weinig. Steeds meer mensen willen zelf aan de slag om de wereld mooier, duurzamer en socialer te maken. Dit kan variëren van het maken van apps, opzetten van pop-up winkels, stadstuinen en buurtrestaurants (hotspot hutspot in Rotterdam), de tijdelijke invulling van een leegstaand gebouw, het samen bouwen van woningen en het ontwerpen en maken van voorwerpen met 3D printers. Deze beweging van onderop tref je aan in steden, zoals Berlijn, New York, Amsterdam en Eindhoven.

Wat zijn de kenmerken van deze do it yourself & work together economie?

  • het zijn vaak jonge, creatieve en innovatieve ondernemers die hun talenten, kennis en krachten delen en bundelen en
  • uitblinken in het nemen van initiatieven en deze samen met sociaal kapitaal uitvoeren
  • of de ontwikkeling van een product met crowd funding financieren
  • verschillende kennisvelden met elkaar integreren en
  • hun producten en diensten met nieuwe vormen van creativiteit weten te vermarkten (bijv. pop-up stores, tijdelijke locaties)
  • vaak maken ze gebruik maken van wat er al is, zoals gebruikte materialen (sloophout) of ontwikkelen nieuwe materialen, zoals bioplastics (circulaire economy)
  • veel starters zijn verbonden met en spelen in op de behoefte van de lokale/sociale omgeving
  • ze maken gebruik van nieuwe technologieën en de nieuwe maakindustrie (3D cutters en printers in bijv. iFabrica)
  • het is vaak maatwerk en innovatieve / duurzame maakprocessen (de Fair Phone)
  • ze opereren in broedplaatsen en oude industriële gebouwen met nieuwe, coöperatieve werkgemeenschappen en
  • organiseren multi-project activiteiten (zoals het fysieke platform NDSM; maar ook met virtuele platforms). 

Belangrijk is ook de rol van organisaties zoals Mediamatic, Pakhuis de Zwijger en Dutch Design Week die innovatie in Amsterdam en Eindhoven stimuleren.

De beweging van onderop is in het onderstaande schema als onderste laag toegevoegd aan de bestaande economische structuur.

wild projects
nieuwe economische structuur
Hoe kan een gemeente do it yourself & work together stimuleren?
Gemeenten kunnen dit op de volgende manier doen:
Zorg voor betaalbare werkruimten (ca. 300 – 400 € per maand)
Goedkope werkruimten zijn cruciaal voor de opkomst en groei van de economie van onderop. Belangrijk is ook dat de gebouwen in de buurt staan van kennisinstituten, het uitgaansleven, betaalbare woningen en culturele instellingen. De meeste starters beschikken niet over startkapitaal en hebben geen geld voor hoge huren, luxe middelen, dure kantoorinrichtingen en lease auto’s. De ‘do it yourself & work together’ ondernemers moeten het geld dat ze hebben, kunnen investeren in de noodzakelijke productiemiddelen.
Den Haag stimuleert de creatieve sector
Creatieve Stad Den Haag is het programma van gemeente Den Haag, dat de creatieve sector stimuleert en promoot. Het programma heeft 2 zwaartepunten: de economische duurzaamheid van creatieve initiatieven en de zichtbaarheid van de creatieve sector.
De Creatieve Stad Den Haag ziet graag dat creatieven ook succesvol ondernemer worden. Hun ideeën en initiatieven moeten leiden tot een inkomen. Dat stimuleert de Creatieve Stad Den Haag op allerlei manieren. Hoe? Bijvoorbeeld met een subsidie. Ook heeft Den Haag een aantal creatieve panden waar ondernemers tegen een gunstige prijs werk- of atelierruimte kunnen huren.
Wat gebeurt er in Almere?

Almere heeft één broedplaats voor de creatieve sector in het gebouw De Voetnoot. Verder zijn er twee commerciële broedplaatsen voor mkb-bedrijven en zzp’ers. Voor starters zijn er nauwelijks mogelijkheden. Almere heeft veel leegstand maar dit zijn relatief nieuwe gebouwen. De huren zijn veel te hoog voor starters en beginnende bedrijfjes. Een aanzienlijk deel van de jongeren studeert in Amsterdam, Utrecht, Delft en Twente. De vraag is hoe deze jongeren verleid kunnen worden om in Almere een bedrijf te starten. Een lage huurprijs en begeleiding van de start-ups kunnen helpen om dit aantrekkelijk te maken. Andere ingrediënten om de economie van onderop te stimuleren, kunnen zijn: een fonds voor start-ups en een gebouw in het centrum van Almere-Stad waar de jonge ondernemers aan de slag kunnen gaan.

wild projects - 10 start-ups

Share

Ophokken van studenten

Ophokken van studenten: zeven studenten op een etage in Amsterdam

De Volkskrant van 4 december 2013 meldt dat het voor vastgoedondernemers lucratiever is om een etage te verhuren aan zo veel mogelijk studenten dan te verkopen. Voor vier studenten op een kleine etage vangen ze 2000 euro huur per maand. Op een andere etage wonen zeven studenten die samen 3500 euro per maand betalen, zo staat in hetzelfde artikel. Op internet zijn legio voorbeelden te vinden van uit de hand gelopen prijzen. Zo is in de Titus van Rijnstraat een kamer van 11 m2 te huur voor 552 euro per maand. Kijk maar eens op www.kamernet.nl.

wild projects
screen shot website www.kamernet.nl

De Amsterdammer Joris van Minnen begint in juni een actie tegen het ophokken van etages tot kleine studenteneenheden. In De Volkskrant: ‘Als je de pandjesbazen hun zin geeft, worden straks alle woningen in de buurt van het centrum kamertje voor kamertje verhuurd en kunnen gewone Amsterdammers een huurhuis niet meer betalen’.

Het is van groot belang dat er voor de onderkant van de huurmarkt fatsoenlijke en betaalbare woon- en werkruimten worden gebouwd. Niet alleen uit fatsoen, maar ook voor de economie is dat belangrijk. Jonge mensen kunnen vaak alleen een bedrijf starten als zij een relatief goedkope woon- werkruimte kunnen huren. In de blog over Broedplaats 2.0 is hiervoor een aanzet gegeven.

 

Share

Broedplaats 2.0

Broedplaats 2.0 kan een antwoord zijn op de grote vraag naar goedkope woon- en werkruimte. Voordat we het plan voor Broedplaats 2.0 presenteren vertel ik eerst iets over de aanleiding voor dit idee.

Energiesubsidies verzwakken Nederlandse economie

De regering subsidieert de traditionele sectoren met miljarden euro’s per jaar. Dit remt de transitie naar een duurzame economie. Het verzwakt bovendien de economie. De bedrijven in deze sectoren hoeven door de riante subsidies niet te investeren in het duurzamer maken van hun productietechnologie. Vanuit geo-strategisch perspectief is het niet zo verstandig om Nederland zo afhankelijk te laten zijn van de leveranciers van fossiele brandstoffen. De ruzies tussen Nederland en Rusland laten zien waar dit toe kan leiden.

wild projects
90 bedrijven goed voor twee derde CO2 uitstoot
Do it yourself

Ondanks de recessie en het kabinetsbeleid is er iets opmerkelijks aan de gang. Er zijn steeds meer burgers die initiatieven nemen. Dit gebeurt in broedplaatsen in de grote steden, op tijdelijke lege plekken of zelfs op onverwachte momenten met zogenaamde pop-up activiteiten. Deze ontwikkeling van onderop wordt vaak aangeduid als de do it yourself economie (1). Vaak werken mensen in een wijk samen met het aanleggen van een stadstuintje of het runnen van een tijdelijk buurtcafé in een leegstaande school. Veel jongeren willen hun eigen werk creëren en zoeken daarvoor goedkope werkplekken.

Een signaal dat deze beweging groeit is de grote vraag naar goedkope woon- en werkruimten in de grote steden. Vooral de vraag naar een woning met een werkruimte is groot. Ik beschouw deze ontwikkeling van onderop als een nieuwe, waardevolle toevoeging aan onze samenleving. Daarbij heb ik de indruk dat politiek Den Haag dit fenomeen nog niet goed in de gaten heeft. Gelukkig stimuleren en faciliteren gemeentebesturen van steden als Eindhoven en Amsterdam deze ontwikkeling van onderop al volop.

In het schema hieronder heb ik de do it yourself economie als nieuwe laag toegevoegd aan de bestaande economische structuur. Weliswaar aan de onderkant maar de bedrijfjes zorgen voor veel dynamiek en leveren (op termijn) ook een bijdrage aan de innovatie in de economie daar boven.

wild projects
nieuwe economische structuur
De lerende economie ontstaat van onderop

Op kunst, kunstonderwijs en cultuur is hard bezuinigd, terwijl creativiteit steeds belangrijker wordt om nieuwe producten te kunnen ontwikkelen. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) stelt dat onderwijs Nederland uit de achterstandspositie moet halen. Beter onderwijs zorgt namelijk voor een hogere productiviteit, die weer nodig is om Nederland in economische opzicht uit de opgelopen achterstand te halen.

In de vorige blog heb ik geschreven dat ik niet geloof dat ‘de politiek’ in staat is om de kwaliteit van het onderwijs top down te verbeteren. Dit is de afgelopen decennia ook niet of nauwelijks gelukt. Daarom denk ik dat het effectiever is om de beweging van onderop te faciliteren. Veel creatieven en startende ondernemers werken samen en leren van en met elkaar. Organisaties als Pakhuis de Zwijger zijn aanjagers van de economie van onderop. In de broedplaatsen ontstaan vanuit het experiment nieuwe, slimme producten, diensten en effectieve werkprocessen. Daarmee is aan de onderkant van de ‘traditionele’ economie al een lerende economie ontstaan. Als nog meer mensen de mogelijkheid krijgen om hieraan mee te doen zal deze dynamiek van grote waarde worden voor MKB en grote bedrijven.

Broedplaats 2.0: het idee

Broedplaats 2.0 is een broedplaats én innovatiecentrum, wonen én werken bij elkaar, met ontmoetingspleinen, kookplaatsen, indoor- en daktuinen, fitness en sportzalen, pleintjes met café en gemeenschappelijke eetkeuken, werkplaatsen, ateliers en werkruimten in flexibel in te richten gebouwen op basis van vraag naar wonen en werken, in een groene omgeving dicht bij het stadscentrum.

Voor ambitieuze, creatieve, talentvolle, ondernemende mensen die dromen van een betere wereld en willen samen werken op een experimentele en pragmatische wijze aan het ontwikkelen en produceren van innovatieve producten en diensten.

De tekening hieronder geeft een beeld van een indeling van een broedplaats 2.0. Andere variaties zijn ook mogelijk.

wild projects
flexibel in te delen Broedplaats 2.0

Duizenden mensen vragen woon- en werkruimte om zelf aan de slag te kunnen gaan. De do it yourself economie is in de grote steden snel aan het groeien. In de oude industriële gebouwen ontstaat een nieuwe stedelijke maakindustrie. Steden als Amsterdam, Eindhoven en Rotterdam faciliteren dit met het beschikbaar stellen van leegstaande gebouwen.

Maar door de grote vraag naar betaalbare woon- en werkruimten blijft de vraag veel groter dan het aanbod. Dit biedt kansen voor bijvoorbeeld Almere. Er zijn geen oude industriële gebouwen en nieuwe leegstaande gebouwen zijn te duur voor creatieven en starters. Maar Almere kan met het bouwen van nieuwe broedplaatsen 2.0 snel inspelen op de do it yourself economie. Almere kan dan mee profiteren van mensen die zelf producten en diensten creëren.

Met relatief goedkope huren kan Almere talentvolle en ondernemende Amsterdammers verleiden aan de slag te gaan in een Almeerse Broedplaats 2.0!

De broedplaatsen kunnen op basis van de vraag naar woon- en werkruimte flexibel worden ingericht. Als een broedplaats volstroomt, kan met de bouw van een nieuwe broedplaats worden gestart. Zo kan er een creatieve innovatiewijk ontstaan vol met bedrijvigheid.

wild projects
vier broedplaatsen 2.0 bij elkaar in een innovatiewijk
wild projects
een impressie van het ‘pakhuis’ Broedplaats 2.0

(1) De do it yourself economie heeft niet dezelfde betekenis als het begrip participatiesamenleving, dat door het huidige kabinet is gelanceerd. Het eerste is de beweging van onderop waarbij burgers samenwerken om ‘de wereld beter, duurzamer en leuker te maken’. Het tweede kan worden gezien als een -van boven opgelegde- boodschap van het kabinet dat de overheid verwacht dat burgers mee gaan helpen met het verlenen van zorg aan familie en buren. De vraag is of het kabinet met het verkondigen van de participatiesamenleving maatschappelijke betrokkenheid kan stimuleren. Of kan afdwingen door te bezuinigingen op de zorg. 

Hoe kunnen we dit realiseren?

Wordt vervolgd met nieuwe blog met toelichting over de onderstaande optie voor een aanpak.

wild projects

Share

Nederland staat stil

Nederland staat stil, loopt achter en is in slaap gedompeld. Ons land dreigt de aansluiting met economieën te verliezen waar wel een duidelijk plan voor de toekomst is. De medicijnen loonmatiging en arbeidsparticipatie zijn uitgewerkt. Het politieke debat in Den Haag is verzand en is sterk verbonden met de energie consumerende industrie. Deze industrie krijgt jaarlijks rond de 6 miljard euro aan energiesubsidie. Niet vreemd dat de greentech industrie in Nederland maar niet van de grond komt. Premier Rutte slaat zich op zijn liberale borst omdat hij zo trots is dat hij geen visie  heeft. Hij kent niet eens de betekenis van het begrip visie want hij vergelijkt het met een blauwdruk.

wild projects
Shell Pernis

In navolging van Zuid-Korea, Singapore en Finland moet geïnvesteerd worden in onderwijs voor jong en oud, zegt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).  De grootste vooruitgang om Nederland uit de impasse kan halen is meer productiviteit. Dit kan vooral worden behaald met beter onderwijs. De WRR zet ook grote vraagtekens bij het ‘topsectorenbeleid’ en de overheidssteun aan research & development. Ook hier gaat het vooral om het subsidiëren van de traditionele grote spelers in de Nederlandse economie. Voor het verdienvermogen is het belangrijker te investeren in de productiviteit van de werknemer. In essentie betreft dat de kwaliteit van alles wat met kennisoverdracht te maken heeft. Kenniscirculatie –zorgen dat kennis op de juiste plek komt-  is daarbij belangrijker dan het ontwikkelen van nieuwe kennis.

Lerende economie

We kunnen niet voorspellen waarmee we over een jaar of tien een goede boterham kunnen verdienen. Het beleid zou zich daarom moeten richten op onderwijs, kenniscirculatie en productiviteit. De WRR stelt dat het de hoogste tijd is om de bakens te verzetten en pleit voor het ontwikkelen van een lerende economie. Daarvoor moet de kwaliteit van het onderwijs worden verbeterd.

Ik ben het geheel eens met de analyse van de WRR. Eigenlijk is de visie van de WRR niet zo nieuw, want dergelijke pleidooien zijn ook in de jaren negentig gehouden. Toen noemden we het de kenniseconomie. Ik geloof echter niet dat de politieke partijen in Den Haag in staat zijn om afstand te nemen van de VNO/NCW en de traditionele economische sectoren. Ook dit bezuinigingskabinet blijft de economische sectoren subsidiëren met miljarden euro’s. Daarnaast hebben politici in de afgelopen decennia bewezen niet in staat te zijn om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.

Hoe dan wel?

De remedie voor verandering kan ontstaan in de do it yourself samenleving. Door zelf initiatieven te nemen en activiteiten te ontplooien, kunnen creatieve burgers en ondernemers met elkaar zorgen voor kenniscirculatie en innovatie. Wachten tot Den Haag begrijpt dat het anders moet, kan nog vele jaren duren. Het is te vergelijken met een tanker die naar de Rotterdamse haven moet, maar waarvan de stuurman pas bij IJmuiden begint te sturen. Politici van de VVD, CDA en PvdA dienen vooral de belangen van grote industriële bedrijven en de landbouw. Voor het MKB hebben ze overigens ook een aardige subsidieregeling bedacht. Maar er is een geheel nieuwe ontwikkeling gaande, namelijk de honderden experimentele bedrijfjes die in de schaduw van de oude economie opereren. De  volgende structuur is zich aan het ontwikkelen:

  • Bedrijven in de traditionele sectoren (vaak grote energie verbruikers)
  • Innovatieve bedrijven zoals ASML, Philips, DSM, Tom Tom, etc.
  • MKB bedrijven
  • ZZP’ers (flexibele schil)
  • Starters, creatieven, kunstenaars, experimentele bedrijven, app-makers, designers en collectieven (do it yourself economie).

Faciliteer de do it yourself economie

Ik denk dat de lerende economie via de Den Haagse politiek niet of zeker niet op korte termijn wordt gerealiseerd. Gelukkig wordt ‘leren van elkaar en met elkaar’ al in praktijk gebracht in de do it yourself economie. Kunstenaars, technici en wetenschappers werken samen aan de creatie van innovatieve producten en diensten en hebben bijvoorbeeld de 3D printer ontwikkeld. Dit apparaat zorgt voor een nieuwe industriële revolutie en voor terugkeer van de industrie naar de stad (zie eerdere blogs). Er is nog een andere ‘gelukkige’ ontwikkeling. Lokale politici in Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven beschouwen deze ontwikkeling van onderop als waardevol en faciliteren deze daarom ook. Maar daar kan nog wel een tandje bij worden gezet. Zo vragen tienduizenden Amsterdammers om betaalbare woon- en werkruimte om aan de slag te kunnen gaan. Er staan honderden gebouwen leeg dus waar wachten we op. Met een paar miljarden van de achterhaalde energiesubsidie kunnen deze gebouwen worden ingericht als broedplaatsen voor creatieve, ondernemende burgers. De samenleving krijgt de lerende economie dan cadeau.

wild projects
Now Future DDW 2013

 

Toelichting

Volgens het Internationaal Energie Agentschap IEA zijn de energiesubsidies een ‘aanmoediging tot kostbare verspilling’ van fossiele energie. Bron: De Volkskrant 13 november 2013 – www.volkskrant.nl

In het rapport World Energy Outlook (WEO-2013) staat het volgende bedrag over deze subsidie: One such barrier is the pervasive nature of fossil-fuel subsidies, which incentivise wasteful consumption at a cost of $544 billion in 2012. http://www.iea.org/newsroomandevents/pressreleases/2013/november/name,44368,en.html

 

Share

Stop leegstand in Almere

Hoeveel Almeerders zijn op zoek naar betaalbare woon-, werk- en ontspanningsruimte? In Amsterdam zijn al tientallen broedplaatsen die vol zitten met zzp’ers, kunstenaars, designers, architecten, creatieve wetenschappers, technici en ict’ers. Zij werken vaak samen aan het ontwerpen en produceren van nieuwe, innovatieve producten en diensten. Er worden experimenten uitgevoerd met nieuwe, duurzame materialen en geavanceerde technologie, zoals 3D printers.

Maar volgens Urban Resort en andere beheerders van broedplaatsen zijn nog tienduizenden Amsterdammers op zoek naar betaalbare ruimten. Duizenden gebouwen in Amsterdam staan leeg, meer dan 200 van deze gebouwen zijn van de gemeente zelf.

Ook in Almere staan veel gebouwen leeg, ook van de gemeente. Bijvoorbeeld scholen, die erg geschikt zijn voor gebruik door kleine bedrijven en creatieve bewoners/ondernemers. Met een bedrag van 100.000 euro per jaar kan de gemeente 40 units van ca 20-25 m2  beschikbaar stellen. Met dit budget kunnen we de do it yourself economie ook in Almere van de grond krijgen. Dan kunnen creatieve en ondernemende burgers met een aantal gelijkgestemden zelf iets op poten zetten.

Amsterdamse organisaties hebben de volgende petitie opgesteld.

Stop leegstand

1000-den gebouwen in Amsterdam staan leeg, meer dan 200 van deze gebouwen zijn van de gemeente zelf. Tienduizenden Amsterdammers zijn op zoek naar betaalbare woon/werkruimte. Maar Amsterdam zit op slot. Maak Amsterdam weer tot de stad waar alles kan en stel deze leegstaande panden ter beschikking!

wild projects
leegstaande gebouwen in Almere

PETITIE

Wij

Wij zijn vrije ruimtes in de stad, actief op het gebied van creatieve
invulling van leegstaande panden en gebieden: Stichting Urban Resort; De
Vrije Ruimte en de Culturele Stelling van Amsterdam. Zij verenigen de
NDSM-werf, Ruigoord; Landjuweel; ADM; Op de Valreep; Plantage Doklaan;
Slangenpand; Forteiland Pampus; 1800 Roeden; Bajesdorp; Buurtboerderij;
Fort Vijfhuizen; Heesterveld; Het Domijn; Het Veem; Kattenbak; Krux; Nieuw
en Meer; OT301; Pand 14; Rijkshemelvaart; Vondelbunker; Tetterode; Villa
Friekens; Zaal 100; Mobile Arts (Parade)

constateren

Duizenden gebouwen in Amsterdam staan leeg, meer dan 200 van deze gebouwen zijn van de gemeente zelf. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren flink zal toenemen. Tienduizenden Amsterdammers zijn op zoek naar betaalbare woon-, werk- en ontspanningsruimten maar Amsterdam zit op slot. Het invullen van de structureel leegstaande gebouwen komt nauwelijks op gang en werkt verloedering in de hand. Het wordt tijd dat het slot er af gaat en de stad wordt opengebroken. Om te beginnen met het leegstaande vastgoed van de gemeente zelf.

en verzoeken

de gemeente om deze leegstaande panden ter beschikking te stellen. Vooral voor activiteiten die er zonder grote ingrepen op korte termijn in kunnen trekken. Daarmee kunt u uw eigen vastgoed behoeden voor verloedering, de rentelasten drukken, nieuwe mogelijkheden verkennen, de eigenaarslasten minimaliseren, wijken verlevendigen, bewoners verantwoordelijkheid geven over hun eigen omgeving en zo de creativiteit in de stad tot volle bloei laten komen.

Deze petitie kunnen bewoners en startende ondernemers ook opstellen en naar het gemeentebestuur van Almere sturen.

———————————————————————————–

Informatie over de petitie via:

http://www.urbanresort.nl/project/detail/Volkskrantgebouw/3

http://www.ndsm.nl/

Share

Slimme gemeenten faciliteren initiatieven van onderop

Slimme gemeenten faciliteren

Burgers en kleine bedrijven nemen steeds meer het heft in eigen handen. Ze wachten niet af tot de overheid met nieuwe beleidsinitiatieven komt, maar gaan zelf aan de slag. Dit zie je op grote schaal gebeuren in steden als New York, Kopenhagen, Berlijn en Amsterdam. Deze steden kennen al een lange geschiedenis van initiatieven van onderop. Wat begon met het kraken van leegstaande gebouwen wordt door de crisis beleid om leegstaande gebouwen opnieuw te gebruiken. De grootste broedplaats van Europa, het NDSM-terrein in Amsterdam-Noord werd decennia geleden gekraakt en is uitgegroeid tot een gewilde plek in Amsterdam. Bedrijven als Hema en VNU hebben er hun hoofdkantoren neergezet. In Amsterdam zijn tientallen broedplaatsen waar honderden kunstenaars en creatieve bedrijven relatief goedkope ruimten huren. In Eindhoven kun je in de Dutch Design Week zien waartoe kleine bedrijven in staat zijn. Onder de 200.000 bezoekers veel Chinezen en Japanners die met een videocamera’s de innovaties vastleggen. Een recente ontwikkeling is het creëren van tijdelijke functies op een lege plek of in een leeg gebouw. Gemeentebestuurders faciliteren dit omdat ze inzien dat tijdelijke projecten ook waarde opleveren.

Er zijn ook steden waar deze ontwikkeling van onderop, ook wel DIY (do it yourself) genoemd, nog nauwelijks van de grond komt. Wonen daar te weinig actieve kunstenaars en creatieve ondernemers? Of zijn er geen broedplaatsen en lege gebouwen? Zijn de huren te hoog? Of te weinig hoogopgeleide inwoners met een creatieve en technische opleiding? Een ding is duidelijk: steden met veel broedplaatsen hebben bijna altijd een (technische) universiteit en een kunst- en designacademie binnen de stadsgrenzen. In Amsterdam en Eindhoven wonen bovendien veel creatieven en jonge designers en technici uit andere steden en landen.

Almere, een relatief jonge stad zonder oude, industriële gebouwen, heeft nog weinig broedplaatsen. Dit kan een hindernis zijn voor creatieve burgers en zzp’ers om samen aan de slag te gaan. Almere kampt bovendien met een braindrain omdat jonge Almeerders in andere steden studeren en daar meestal blijven wonen en werken. Misschien zijn deze jongeren te verleiden door ze een plek aan te bieden in een bruisende broedplaats.

In steden als New York, Berlijn,  Amsterdam en Eindhoven ontstaat in de oude stad de nieuwe stad. In verlaten industriële gebouwen ontwikkelen kunstenaars, architecten, creatieve academici en zzp’ers nieuwe producten. Met laser cutters en 3D printers fabriceren ze unieke, eenmalige  producten. In deze steden is een nieuwe industriële revolutie begonnen die de industrie weer terugbrengt naar de stad.

Afschaffen zelfstandigenaftrek is onverstandige besluit

Gemeenten gaan een moeilijke tijd tegemoet. Uit onderzoek van COELO blijkt dat in 2017 een gat gaapt van 6 miljard euro tussen de verwachte inkomsten en uitgaven van gemeenten. Anders dan de rijksoverheid moeten gemeenten een sluitende begroting maken. Dit betekent dat forse ingrepen onvermijdelijk zijn. De financiële problemen dreigen voor gemeenten nog groter te worden. Het kabinet Rutte II wil namelijk de zelfstandigenaftrek beëindigen. Veel creatieven zijn zzp’er. Een gemiddelde ondernemer verdient € 26.460,- en dit is minder dan modaal (bron: EIM). Als het kabinet vasthoudt aan deze bezuiniging dan betekent dit een inkomensverlies van rond de € 2.700,- per jaar. Voor starters is dit zelfs zo’n € 3.500,-. De zelfstandigenaftrek zorgt ervoor dat ondernemers die ca. € 20.000 per jaar verdienen het financieel nog redden. Ondernemers die € 60.000 verdienen, worden bevoordeeld omdat zij gebruik kunnen maken van fiscaal aftrekbare zaken zoals een auto van de zaak, arbeidsongeschiktheidsverzekering en pensioenopbouw. Afschaf van zelfstandigenaftrek voor zzp’ers  die rond de € 20.000,- per jaar verdienen kan de genadeklap betekenen. Volgens onderzoek kan dat 50% van de creatieve bedrijfjes de kop kosten (bron: de Volkskrant). Zij zullen dan een beroep op bijstand moeten doen. terecht te komen. De rekening komt dan op het bord van de lokale overheid. Gemeenten doen er daarom verstandig aan om zzp’ers te faciliteren en ondersteunen.

Nog meer Blokkers?

Er zijn gemeenten die handelen alsof er geen banken-, huizen-, en eurocrisis is. Ze zijn vooral bezig met weer een nieuw winkelcentrum en het binnenhalen van de zoveelste Blokker. Gelukkig zijn er ook steden die kunstenaars, industrieel ontwerpers, creatieve bedrijven en zzp’ers helpen met het beschikbaar stellen van leegstaande gebouwen. Met relatief goedkope huren werken creatieven en kleine bedrijven in voormalige industriële gebouwen. Het creëren van maatschappelijke meerwaarde speelt zich af in het gebied tussen vrije kunst en techniek. Met computergestuurde machines zoals 3D printers ontstaat een nieuwe, stedelijke industrie.

Voor lichtpuntjes in de economie en samenleving moeten we niet op het Binnenhof in Den Haag zijn maar lokaal in Nederland. Steeds meer burgers en kleine bedrijven nemen het heft in eigen handen. Dit zie je vooral in omgevingen waar creatieven en hoogopgeleide mensen elkaar gemakkelijk kunnen ontmoeten. Politici en ambtenaren kunnen de doorslag geven of de initiatieven van onderop succes hebben. Niet door het geven van subsidie maar door leegstaande gebouwen beschikbaar te stellen. Ook woningbouwcorporaties dragen bij aan het succes hiervan. Vaak zie je dat bestuurders eerst initiatieven op een bepaalde plek gedogen en daarna gaan ondersteunen. Het gaat vaak niet zonder slag of stoot. Het komt voor dat een wethouder goedkeuring verleent maar dat de ambtenaren niet willen uitvoeren. Het gebeurt ook andersom. Ambtenaren die het wel zien zitten maar bestuurders vasthouden aan klassiek beleid.

Voorbeelden voor initiatieven van onderop zijn:

  • Burgerinitiatieven zoals energie coöperaties, pop-up activiteiten, buurtactiviteiten, e.d.
  • Oprichten van zorgbedrijven zonder managers
  • zzp’ers die samen werken om nieuwe producten te ontwikkelen
  • Innovatieve en creatieve projectorganisaties zoals Mediamatic, Pakhuis de Zwijger en Dutch Design Week die innovatie bevorderen
  • Het beschikbaar stellen van computergestuurde machines zoals laser cutters en 3D printers waardoor zzp’ers gebruik kunnen maken van geavanceerde machines

Doorslaggevend voor innovatie en economische succes van onderop is de beschikbaarheid over goedkope ateliers, werkplaatsen en kantoren waar verschillende disciplines met elkaar kunnen experimenteren en samenwerken.

Ultimaker
voorbeeld van een 3D printer
Amsterdam Maker Festival

We staan aan het begin van een revolutionaire nieuwe manier van produceren. Met de hulp van nieuwe middelen als 3D-printers, plasmasnijders, techstoffen, open source elektronica en ingenieuze powertools kun je alles maken wat je bedenkt. Of je nu kok bent of techneut, mode-ontwerper of kunstenaar. Makers bepalen hoe de wereld er uit ziet. Makers zijn het levende bewijs dat maken leuk en nuttig is. Makers zijn van alle leeftijden en komen overal vandaan. Overal in de wereld komen nu onafhankelijke en community-driven Maker Festivals of Maker Fairs op. De ‘Maker Movement’ heeft nu ook Nederland bereikt. In Nederland zijn er (of zijn er serieuze plannen voor) Maker Festivals in Groningen, Twente, Limburg en Amsterdam. Het Amsterdam Maker Festival werkt nauw samen met deze andere festival en initiatieven.

De nieuwe ‘maak’plaats iFabrica

In het oude Stork-gebouw in Amsterdam-Noord is iFabrica gevestigd. Dit is een open werkplaats en atelier voor kleine ondernemers, creatievelingen, hobbyisten en studenten met apparatuur en materialen die zij in hun eentje nooit zouden kunnen veroorloven. In de ruimtes van iFabrica staan professionele machines en gereedschappen voor de bewerking van onder andere hout, metaal, kunststof en textiel. Paradepaardjes zijn natuurlijk de 3D-printers en de CNC-gestuurde machines zoals houtfrees- plasma- en lasersnijders. Maar iFabrica heeft ook alle vertrouwde classics in huis; van draaibanken tot naaimachines en handgereedschap. Omdat er een grote diversiteit aan makers in iFabrica aan het werk is, inspireren en helpen zij elkaar en kan iFabrica uitgroeien tot een community van makers. In de werkplaats (zie foto) wordt gewerkt aan de renovatie van een ‘antieke’ inpakmachine voor chocolade repen.

 

wild projects

De nieuwe maakindustrie In de voormalige Stork fabriek

 

 

 

In de broed- en maakplaatsen begint de nieuwe industriële revolutie

In Amsterdam, Eindhoven, Rotterdam en Utrecht zijn vele tientallen broedplaatsen boordevol kunstenaars en zzp’ers die maatschappelijke waarde creëren. In de steden met veel broedplaatsen ontstaan nieuwe thematische broedplaatsen. Zoals het oude Shell lab in Amsterdam-Noord dat zich gaat richten op multimedia en gaming bedrijven. In New York en Eindhoven zijn leegstaande gebouwen ingericht als ‘maak’plaatsen met 3-D printers. De 3D printers in de Eindhovense maakfabriek worden gebruikt voor het printen van complexe producten voor ASML en Philips. Deze grote bedrijven profiteren van de innovatieve houding van kunstenaar en designers die de 3D printers in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Een Nederlands bedrijf is een van de marktleiders in de wereld voor de verkoop van betaalbare 3D printers.

In Amsterdam heeft iFabrica onlangs een oude Stork-fabriek ingericht met computergestuurde machines voor mensen die iets willen maken. Een ander opvallend aspect is dat nieuwe broedplaatsen kunstenaars en bedrijven selecteren op hun houding om samen te werken. Als je alleen je eigen ding wil doen is er geen plaats voor je in het gebouw. Dit beleid is een gevolg van de ervaring dat nieuwe bedrijven vooral combinaties zijn van creativiteit en het verbinden van verschillende disciplines. Zo experimenteren microbiologen en architecten met nieuwe, duurzame materialen in de Van Genthallen van Mediamatic. En wat te denken van een Amsterdams architectenbureau dat een compleet huis met een 3D-printer bouwt. Deze initiatieven zijn mogelijk omdat gemeenten en andere partijen zorgen dat creatieve, ondernemende mensen aan de slag kunnen in gebouwen met relatief lage huren. Slimme gemeenten faciliteren initiatieven van onderop al is het alleen maar om een nieuwe financiële tegenvaller te voorkomen.

Share

Faciliterende gemeenten voorkomen nieuwe crisis

Faciliterende gemeenten helpen kunstenaars, industrieel ontwerpers, creatieve bedrijven en zzp’ers door het beschikbaar stellen van leegstaande gebouwen

Burgers en kleine bedrijven nemen steeds meer het heft in eigen handen. Ze wachten niet af tot de overheid met nieuwe beleidsinitiatieven komt, maar gaan zelf aan de slag. Dit zie je op grote schaal gebeuren in steden als New York, Kopenhagen, Berlijn en Amsterdam. Deze steden kennen al een lange geschiedenis van initiatieven van onderop. Wat begon met het kraken van leegstaande gebouwen wordt door de crisis beleid om leegstaande gebouwen opnieuw te gebruiken. De grootste broedplaats van Europa, het NDSM-terrein in Amsterdam-Noord werd decennia geleden gekraakt en is uitgegroeid tot een gewilde plek in Amsterdam. Bedrijven als Hema en VNU hebben er hun hoofdkantoren neergezet. Een recente ontwikkeling is het creëren van tijdelijke functies op een lege plek in de stad of in een leeg gebouw. Gemeentebestuurders faciliteren dit omdat ze inzien dat tijdelijke projecten ook waarde opleveren. In Amsterdam zijn tientallen broedplaatsen waar honderden kunstenaars en creatieve bedrijven relatief goedkope ruimten huren. Maar er zijn ook nog gemeenten waar dit zeer moeizaam gaat. Bestuurders en ambtenaren begrijpen blijkbaar nog onvoldoende wat de betekenis en meerwaarde van de creatieve bedrijvigheid van burgers kan zijn. In steden als New York, Berlijn en Amsterdam ontstaat in de oude stad de nieuwe stad. In verlaten industriële gebouwen ontwikkelen kunstenaars, architecten, creatieve academici en zzp’ers nieuwe producten. Met laser cutters en 3D printers fabriceren ze unieke, eenmalige  producten. Zo ontstaat in de oude, door de ‘moderne’ economie verlaten stad een nieuwe industriële revolutie.

Nog meer Blokkers?

Veel gemeenten denken en handelen nog steeds alsof er geen banken- en eurocrisis is geweest. Ze zijn vooral bezig met weer een nieuw winkelcentrum en het binnenhalen van de zoveelste Blokker. Gelukkig zijn er ook steden die kunstenaars, industrieel ontwerpers, creatieve bedrijven en zzp’ers helpen met het beschikbaar stellen van leegstaande gebouwen. Met relatief goedkope huren werken creatieven en kleine bedrijven in voormalige industriële gebouwen. Zo ontstaat in de oude stad de nieuwe stad. Het creëren van maatschappelijke meerwaarde speelt zich af in het gebied tussen vrije kunst en techniek. Met computergestuurde machines zoals 3D printers ontstaat er een nieuwe, stedelijke industrie. Met het faciliteren van creatieve en innovatieve initiatieven van onderop kunnen gemeenten voorkomen dat het gat van 6 miljard een nieuwe crisis wordt.

Een uitgebreide blog wordt in oktober gepubliceerd op www.jansenverder.nl

Share

Arabische schatten opnieuw geconstrueerd

Arabische schatten in de architectuur in Granada, Sevilla en Codoba zijn een bron van inspiratie voor de wild art tour. Op basis van een foto van een plafonddecoratie uit de 18e eeuw die ik aantrof in het boek Escher & schatten uit de islam heb ik met een (uren) puzzelen een reconstructie van dit werk gemaakt met Powerpoint en deze daarna ingekleurd met Gimp (zie hieronder).

Geometrische patronen
wild_projects_logo_geometrische_patronen
logo van wild projects met geo-patroon op de achtergrond

De plafonddecoratie is afkomstig uit het huis van een familie in de Turkse stad Bursa. Het patroon bestaat uit overlappende cirkels die in alle richtingen doorgaan. Dit wekt de suggestie van oneindigheid. Ik vermoed dat deze versiering van het plafond de oneindigheid van het heelal symboliseert. Tegelijkertijd zitten er ook verticale lijnen en diagonale rasters in het patroon. Verder zijn er zoals zo vaak in de geometrische patronen in de Moorse architectuur ook sterren te zien of bloemen. Met de 1000-den jaren oude geometrische technieken uit de Arabische wereld zijn grote variaties aan patronen mogelijk.

Ik ontwerp ze in het kader van de wild art tour en ben aan het onderzoeken of ze met laser cutters en 3D-printers gemaakt kunnen worden.

wild art tour
reconstructie van een plafonddecoratie uit Bursa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De tentoonstelling Escher meets Islamic art was te zien in het Tropenmuseum. http://tropenmuseum.nl/-/MUS/80781/Tropenmuseum/Tentoonstellingen/EscherMeetsIslamicArt

Share

De bottom-up stad

De bottom-up stad is in volle ontwikkeling

Op 12 juli las ik in een email van Pakhuis de Zwijger over ‘Mensen maken de stad’ het volgende: ‘De nieuwe stad wordt niet gepland vanuit directiekamers van projectontwikkelaars en beleidsmakers, maar gemaakt door al die kleine en grote initiatieven waar bewoners iedere dag weer samen aan bouwen. Want juist die initiatieven geven de stad en haar bewoners hun energie, hun unieke karakter en hun gevoel bij elkaar te horen.’

In de email staan de volgende inspirerende onderwerpen: ‘Veel initiatieven gingen over eerlijk eten. Het devies: meer bewustwording, terug naar eigen regio en duurzamer geproduceerd. Van een gastronomische do-it-yourself-supermarkt waar bewoners zelf hun producten mogen komen bewerken tot de Tostifabriek waarin midden in de stad – van de varkensslacht tot het smeren – het hele proces van tosti’s maken wordt gedemonstreerd. En recent nog:  DAMn Food Waste , die met vijfduizend gratis maaltijden op het Museumplein aandacht vroeg voor de grote hoeveelheden voedsel die wij ieder jaar weer in de kliko gooien.

Mensen maken de stad ook met stenen: zelfbouw is een serieuze concurrent aan het worden van corporaties en projectontwikkelaars. Ga maar eens kijken in de Houthavens , op IJburg of op het  Zeeburgereiland (of in Almere-Poort). Een veelbelovende oplossing voor de gestagneerde woningbouwsector.

wild projects
winnaar mooiste zelfbouwhuis Almere Poort

Initiatiefrijke bewoners maakten ook slim gebruik van de grote leegstand in de stad. Zo kwam Studio BG in Bos en Lommer beschikbaar voor kleine bedrijfjes, stichtingen en andere initiatieven; opende een nieuwe broedplaats voor media-technologie haar deuren in het oude Shell laboratorium in Amsterdam-Noord en mochten creatievelingen een deel van de Heesterveld in Zuidoost naar eigen inzicht vormgeven en bewonen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over al die festivals in de stad voor en door bewoners: van Rollende Keukens tot Magneetfestival, of al die huiskamerrestaurants, wijk-ondernemingen en initiatieven die de stad of buurt schoner, duurzamer en leefbaarder willen maken.’ Bron: www.dezwijger.nl

Kortom: de bottom-up stad leeft. Dit proces zie je ook in andere grote steden zoals in Rotterdam, Eindhoven en Utrecht. Overheden en bedrijven kunnen van dit proces leren. Want deze initiatieven kunnen de voorbode zijn van een nieuwe manier van organiseren en produceren op basis van nieuwe waarden. Dat innovatie van onderop komt is, komt wel vaker voor in perioden van crisis. Maar dit keer kan dit wel eens een structureel karakter krijgen. Want steeds meer hoogopgeleide mensen willen het heft in eigen handen nemen omdat overheden en bedrijven niet leveren wat zij vinden dat nodig is. Daarnaast zijn nieuwe technologieën, zoals 3D-printing, steeds vaker kleinschalig toe te passen. Verder zien we senioren niet meer achter de geraniums zitten, maar een actieve rol spelen in de samenleving.

Share

2,5 miljoen euro voor een Amerikaans hotel in Almere?

De gemeente Almere is van plan om 2,5 miljoen euro te geven aan een Amerikaanse hotelketen om Alnovum te verbouwen tot hotel. GroenLinks heeft hierover vragen gesteld aan het college, zo meldde de krant Almere Vandaag op 5 juli. Wat wil de gemeente hiermee bereiken? De gemeente is eigenaar van het pand en zal waarschijnlijk huur van deze Amerikaanse multinational ontvangen. Het is natuurlijk goed om arbeidsplaatsen te creëren voor laaggeschoolde mensen. Maar de kans is groot dat zij als flexwerkers met tijdelijke contracten worden ingezet voor het schoonmaken van kamers en het opmaken van bedden. Daarmee zal deze 2,5 miljoen euro zal niet zorgen voor een structurele versterking van de lokale economie.  Wat zijn eigenlijk de argumenten van het college om dit bedrag over te maken aan de kapitaalkrachtige hotelketen met duizenden hotels wereldwijd? Op de website van de gemeente Almere is geen document over dit voornemen te vinden. Waarom wordt dit bedrag niet besteed aan een structurele investering in werkgelegenheid? Bijvoorbeeld voor de huisvesting van start-ups? Veel jongeren uit Almere studeren in Amsterdam, Utrecht, Delft, Eindhoven en Twente. De kans is groot dat zij blijven hangen in deze plaatsen omdat zij daar meer kans hebben op een baan. Bovendien hebben de universiteiten en hogescholen faciliteiten voor het starten van een bedrijf. Almere kan de 2,5 miljoen euro beter inzetten om jongeren te verleiden in hun oorspronkelijk woonplaats een bedrijf te starten. Dit kan met het aanbieden van ‘eerste jaar gratis huisvesting’, lage huurprijzen en het geven van begeleiding. Ondernemers in Almere zullen vast en zeker ook bereid zijn om als mentor van starters op te treden. De gemeente Almere kan met dit bedrag dus veel meer waarde realiseren dan het weg te geven aan een Amerikaanse multinational.wild projects

Share

Geneesmiddelen goedkoper met een Europese Coöperatie

Een Europese coöperatie voor geneesmiddelen zorgt voor een Europees antwoord op de macht van de multinationals, goedkopere medicijnen en geeft werk aan hoogopgeleide jongeren.

Terwijl de komende jaren wereldwijd de uitgaven voor research & development in de farmaceutische sector stijgen, nemen de uitgaven in Europa in snel tempo af. Steeds meer nieuwe medicijnen worden ontwikkeld in opkomende landen zoals Brazilië en Rusland. ‘Farmaceuten verlaten de oude wereld’, staat boven een artikel in de Volkskrant van 3 juli 2013. Steeds meer geneesmiddelen komen uit de biotechnologie. Deze zijn moeilijker na te maken dan chemisch vervaardigde medicijnen. Het kweken van cellen in biologische laboratoria is een veel gecompliceerder proces dan een werkzaam molecuul te kopiëren en daar pillen van te slaan. Daarom is er minder animo bij fabrikanten om in dat proces te stappen. Ondanks het vertrek van grote fabrikanten uit Nederland zijn er wel veel start-ups in Nederland actief in de sector. Tot zover het artikel.

De risico’s liggen bij de start-ups omdat het onderzoek tijdrovend is en succes niet zeker is. De machtige multinationals hoeven zelf minder onderzoek te doen omdat zij een monopoliepositie hebben in het distribueren van medicijnen naar artsen, ziekenhuizen en patiënten. Door de stijgende zorgkosten is dit een verontrustende ontwikkeling. Dus wordt het hoog tijd voor een Europees antwoord.

Dit kan door het opzetten van een Europese onderzoekscoöperatie voor de ontwikkeling van geneesmiddelen. Een soort Airbus, niet voor vliegtuigen maar voor de productie van nieuwe geneesmiddelen.

Geneesmiddelen goedkoper

Waarom is een farma-coöperatie nodig? Het is van belang voor:

  1. Het opnieuw opbouwen van de R&D positie van Europa in de farmaceutische sector
  2. Het ontwikkelen en produceren van medicijnen in samenwerking met start-ups in de landen van de Europese Unie
  3. Het verrichten van fundamenteel onderzoek naar vervangers van niet meer werkzame geneesmiddelen door  het (overmatig) gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw en leefomgeving
  4. Het op de markt brengen van geneesmiddelen voor de vergrijzende samenleving die de kosten daarvan moeten helpen beheersen.
  5. Het opzetten voor het creëren van werk voor duizenden hoogopgeleide jongeren in de EU.

Ook van belang is het ontwikkelen van een gemeenschappelijk EU inkoopbureau voor het kopen van medicijnen van multinationals. Met gebundelde inkoopmacht kan goedkoper worden ingekocht. 

geneesmiddelen
Een impressie van het nieuwe EMA-kantoor in Amsterdam

De EU zal enkele tientallen miljarden van de landbouwsubsidies moeten overhevelen naar de farma-coöperatie. De landbouw is ‘schuldig’ aan de verspreiding van resistente bacteriën en schimmels door het (overmatige) gebruik van antibiotica, insecticides, etc. Bovendien leveren de landbouwsubsidies geen banen op. De farma-coöperatie zal bestaan uit een aantal laboratoria in de EU-landen met verbindingen naar de universiteiten. In de labs werken jongeren en wetenschappers uit verschillende landen. In een Spaans lab werkt dan personeel uit de hele EU. Dit zorgt voor interne controle op de prestaties van de laboratoria. Daarnaast is ook extern  toezicht nodig om de prestaties te beoordelen. Dit zal zeer stevig moeten zijn om verkwisting van Europees geld te voorkomen. Naast het uitvoeren van Europese onderzoeksprojecten in de eigen laboratoria investeert de coöperatie ook in start-ups. Veelbelovende producten worden in de EU-laboratoria getest voor de grootschalige klinische testfase. De EU-landen investeren jaarlijks een bepaald bedrag per inwoner in de farma-coöperatie. Naast het collectieve Europese aandeel worden de landen dan voor bijvoorbeeld 50% mede-eigenaar. Naast de noodzaak om aan de slag te gaan, kan zo’n project zorgen dat burgers de EU meer gaan waarderen.

Europese Agentschap voor Medicijnen (EMA) naar Amsterdam

Als politici hun handen uit de mouwen steken kan een onderzoekscoöperatie en een inkoopbureau worden gerealiseerd.  Kijk maar naar de promotie van Amsterdam om de EMA binnen te halen.

Share

Plan voor Hectare Cultuur in Almere voegt niets toe aan cultuurlandschap

De Kunstlinie moet het nieuwe kunst en cultuur centrum van Almere worden. De Hectare Cultuur wordt dan een combinatie van kunsthal, schouwburg en stadsforum. Om dit te realiseren moet het  gebouw de Kunstlinie verbouwd worden voor een bedrag van 1,4 miljoen euro. Dat blijkt uit het rapport van verkenner Patrick van Mil.

Volgens het rapport dat op 13 juni in de gemeenteraad wordt besproken hoort bij een nieuwe culturele instelling een nieuwe missie. Het rapport geeft graag een passende voorzet: ‘De Hectare Cultuur verbindt mensen met verrassende cultuur’ en ‘In de Hectare Cultuur is altijd iets te zien en te beleven dat inspireert’.

Het lezen van het rapport roept bij mij de volgende vragen op: Is de missie wel onderscheidend genoeg? Hoe maak je het ontoegankelijke gebouw open en aantrekkelijk voor Almeerders die niet gewend zijn een museum te bezoeken? Waar komt in Almere een plek voor ‘rauwe’, innovatieve en experimentele tentoonstellingen en projecten?

Hectare Cultuur Almere
een VOC-schip in het Weerwater van Almere
Een onderscheidende missie is nodig

De ‘graag’ geformuleerde missie is een open deur. De Nachtwacht en de Mona Lisa zijn prachtige kunstwerken die ons waarschijnlijk niet meer verrassen. We hebben de schilderijen misschien al een keer in het echt gezien of anders vele tientallen malen een foto daarvan. Toch wordt in de uitwerking van het plan aangegeven dat de Kunsthal Almere een kunsthal is zoals we die kennen in verschillende Duitse steden en in Rotterdam. Het betreft dan ‘een hoogwaardige expositieruimte waar kunst, fotografie, mode en designtentoonstellingen van museale kwaliteit worden gepresenteerd. De kern van het programma bestaat uit thematentoonstellingen die worden samengesteld uit Nederlandse topcollecties, zoals het Stedelijk Museum Amsterdam, Boijmans van Beuningen, het Nederlands fotomuseum, het Groninger Museum,’ etc. Het is toch niet de bedoeling dat de kunsthal Almere een dependance wordt van de gevestigde musea? In het rapport staat dat deze musea graag willen meewerken. Ja, dank je de koekoek, dat levert immers geld op voor de uitgeleende kunstwerken. Weinig verrassend dus en zo blijft van de missie weinig over.

Ik zou ook graag een voorzet voor een missie willen geven. De cultuur betrekt Almeerders bij nieuwe ontwikkelingen op het gebied van kunst, technologie en samenleving. Jonge aanstormende kunstenaars krijgen voorrang boven gevestigde kunstenaars. Almere is een stad met veel jongeren zodat het van belang is dat cultuur bij hun beleving aansluit. Cultuur in Almere is een combinatie van kunst, nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen zoals microbiologie, led-technologie, 3D-printing, en bredere thema’s zoals circulaire economie en stadslandbouw. In plaats van herhalingen van tentoonstellingen wordt een relatie gelegd met de Dutch Design Week in Eindhoven en de experimentele projecten die bijvoorbeeld Mediametic en Pakhuis de Zwijger in Amsterdam uitvoeren. Ik denk dat met deze missie veel meer betrokkenheid en participatie zal ontstaan bij (jonge) Almeerders, het onderwijs en bedrijven. Door kunstenaars en bijvoorbeeld microbiologen samen te laten werken kun je verrassende kunstwerken laten zien die ook informatief en educatief zijn. Daarmee raken  jongeren geïnteresseerd in de nieuwe mogelijkheden waardoor ze zin krijgen in een bepaalde studie. En misschien later wel een innovatief bedrijf starten. Op deze wijze kan cultuur in Almere een nieuwe invulling krijgen die voldoende onderscheidend is ten opzichte wat er al is in andere steden.

Hectare Cultuur
cultuur en werk in centrum Almere
Betrek de Voetnoot bij het Cultuurplan

Het Hectare Cultuur plan is gebaseerd op het feit dat we een gebouw hebben waar we iets mee moeten doen en dat er bezuinigd moet worden. Het gevolg is dat de cultuur in Almere volgens dit plan te weinig verbinding heeft met andere culturele initiatieven en locaties. Het is op zich goed om bepaalde cultuur uitingen onder een dak te brengen. Maar het gevaar is dat dan aan het Weerwater een geïsoleerd cultuurpaleis ontstaat. Politici kunnen dan roepen dat er helaas verder geen cultuur meer is in Almere. Want de gemeente moet nu eenmaal bezuinigen.

Ondanks het feit dat er natuurlijk echt minder geld is voor mooie dingen is het een omissie dat dit plan geen rekening houdt met andere ontwikkelingen. Betrek daarom het gebouw De Voetnoot ook bij het plan en maak daar ruimten voor meer rauwe en experimentele kunst. Geef jonge en volwassen Almeerders de kans mee te doen. De plannen voor de kunstlinie kunnen juist sterker worden als De Voetnoot ook onderdeel is van een bredere, vernieuwende, cultuurvisie voor Almere.

Een kilometer Cultuur

Het is dus beter om de hectare cultuur te vervangen door de slogan een kilometer cultuur.

Formuleer een onderscheidende missie, betrek de Voetnoot en de openbare ruimte in het centrum zodat we kunnen zorgen voor een echte verrassing en een grotere aantrekkingskracht van het Centrum van Almere.
wild projects
bord en bestek geprint met 3D printer (Dutch Design Week – foto tj2012)
Een voorbeeld van vernieuwende ‘kunst’

Als bonus voor het lezen van de bovenstaande blog hieronder een mooi voorbeeld van toegepaste kunst en technologie.

 

 

 

Share

Ai Weiwei in the Guardian: NSA surveillance: The US is behaving like China

Ai Weiwei about NSA leak
Both governments (US and China) think they are doing what is best for the state and people. But, as I know, such abuse of power can ruin lives

NSA whistleblower Edward Snowden and Barack Obama appear on the front pages of local papers in Hong Kong on 11 June 2013. Photograph: Bobby Yip/Reuters

Even though we know governments do all kinds of things I was shocked by the information about the US surveillance operation, Prism. To me, it’s abusively using government powers to interfere in individuals’ privacy. This is an important moment for international society to reconsider and protect individual rights.

I lived in the United States for 12 years. This abuse of state power goes totally against my understanding of what it means to be a civilised society, and it will be shocking for me if American citizens allow this to continue. The US has a great tradition of individualism and privacy and has long been a centre for free thinking and creativity as a result.

In our experience in China, basically there is no privacy at all – that is why China is far behind the world in important respects: even though it has become so rich, it trails behind in terms of passion, imagination and creativity.

Of course, we live under different kinds of legal conditions – in the west and in developed nations there are other laws that can balance or restrain the use of information if the government has it. That is not the case in China, and individuals are completely naked as a result. Intrusions can completely ruin a person’s life, and I don’t think that could happen in western nations.

But still, if we talk about abusive interference in individuals’ rights, Prism does the same. It puts individuals in a very vulnerable position. Privacy is a basic human right, one of the very core values. There is no guarantee that China, the US or any other government will not use the information falsely or wrongly. I think especially that a nation like the US, which is technically advanced, should not take advantage of its power. It encourages other nations.

Before the information age the Chinese government could decide you were a counter-revolutionary just because a neighbour reported something they had overheard. Thousands, even millions of lives were ruined through the misuse of such information.

Today, through its technical abilities, the state can easily get into anybody’s bank account, private mail, conversations, and social media accounts. The internet and social media give us new possibilities of exploring ourselves.

But we have never exposed ourselves in this way before, and it makes us vulnerable if anyone chooses to use it against us. Any information or communication could put young people under the surveillance of the state. Very often, when oppressive states arrest people, they have that information in their hands. It can be used as a way of controlling you, to tell you: we know exactly what you’re thinking or doing. It can drive people to madness.

When human beings are scared and feel everything is exposed to the government, we will censor ourselves from free thinking. That’s dangerous for human development.

In the Soviet Union before, in China today, and even in the US, officials always think what they do is necessary, and firmly believe they do what is best for the state and the people. But the lesson that people should learn from history is the need to limit state power.

If a government is elected by the people, and is genuinely working for the people, they should not give in to these temptations.

During my detention in China I was watched 24 hours a day. The light was always on. There were two guards on two-hour shifts standing next to me – even watching when I swallowed a pill; I had to open mouth so they could see my throat. You have to take a shower in front of them; they watch you while you brush your teeth, in the name of making sure you’re not hurting yourself. They had three surveillance cameras to make sure the guards would not communicate with me.

But the guards whispered to me. They told stories about themselves. There is always humanity and privacy, even under the most restrictive conditions.

To limit power is to protect society. It is not only about protecting individuals’ rights but making power healthier.

Civilisation is built on that trust and everyone must fight to defend it, and to protect our vulnerable aspects – our inner feelings, our families. We must not hand over our rights to other people. No state power should be given that kind of trust. Not China. Not the US.

Share

3D printing, een goddelijke techniek

3D printing zorgt voor een ongekende scheppende kracht van de mens. Wij zijn in staat om met een 3D printer een kopie op maat van ons eigen lichaam te maken. Kunnen we daarmee de 3D printer beschouwen als een goddelijke techniek? Als de kunstschilders en beeldhouwers in de 15e eeuw een 3D printer hadden gehad dan had men dat beschouwd als de hand van God. Tijdens de Renaissance was de opvatting dat de scheppende en creatieve kracht van een kunstenaar van Gods hand kwam. Albrecht Dürer was één van de eerste

wild art tour
Albrecht Dürer, Zelfportret op 28-jarige leeftijd, 1500. Albrecht Dürer (1471-1528) was een Hongaars-Duits kunstschilder, tekenaar en maker van kopergravures. Hij reisde veel met name naar de Nederlanden maar vooral naar Italië op zoek naar beelden van de renaissance. Overtuigd door het Italiaanse humanisme van Michelangelo en Dante had hij de moed zichzelf in een frontale zelfverzekerde pose op een doek te plaatsen. Met olieverf op een houten paneel presenteert Dürer zichzelf monumentaal als een afbeelding van Christus.

kunstenaars die zichzelf portretteerde. Op de afbeelding zien we hem frontaal afgebeeld. In een houding die gangbaar was voor afbeeldingen van koningen en Christus. Dürer verwijst hiermee naar de opvatting uit de Renaissance dat de scheppende en creatieve kracht van een kunstenaar van Gods hand kwam. Op het schilderij staat een Latijnse inscriptie dat kan worden vertaald als

Ik, Alfred Dürer uit Neurenberg schilder mijzelf in eeuwigdurende kleuren op de leeftijd van 28 jaar.

Albrecht Dürer gebruikte een spiegel om zijn zelfportret te maken. Als hij een 3D printer zou hebben gehad zou hij ongetwijfeld een 3D beeld van zich zelf hebben gemaakt. Anno 2013 gebruikt de beeldhouwer Caspar Berger een 3D printer om afgietsels van zich zelf te maken. Hij haalt zijn inspiratie uit de Italiaanse renaissance en transformeert deze naar het heden. Dit doet hij met figuratieve beelden die een eigentijdse interpretatie geven van klassieke thema’s. In zijn werk staat de relatie tussen binnenkant en buitenkant centraal. Hij geeft zijn ideeën vorm met siliconen afgietsels van zijn eigen lichaam die hij vervolgens giet in brons, zilver en goud. Door de liefde voor de Renaissance en het maken van beelden van het eigen lichaam kun je een parallel trekken tussen het werk van Albrecht Dürer en Caspar Berger.

Berger maakt series zelfportretten. Dit is in de geschiedenis van de beeldhouwkunst altijd een zeldzaamheid geweest. Schilders gebruikten een spiegel voor een zelfportret. Maar een beeldhouder had geen middelen om een driedimensionaal beeld van zich zelf te maken. Met de komst van de 3D scan en printer is een nieuwe tijd aangebroken in de geschiedenis van de kunst.  Voor het werk Skeleton liet Caspar Berger een CT-scan van zijn lichaam maken waardoor een zeer precieze kopie van zijn skelet ontstond.

wild art tour
schedel van Caspar Berger (zilver, 3D printer)

Met een 3D printer produceerde Berger zijn eigen  zilveren schedel (zie afbeelding hiernaast).

Op de schedel heeft hij in navolging van Albrecht Dürer gegraveerd:

I, Caspar Berger of Amsterdam, copied my skull thus in immortal silver at the age of forty-seven years.

De video laat zien hoe Berger te werk gaat.

 

 

Share

De wild art tour is begonnen (1)

Start donderdag 23 mei 2013

Wild art tour is een doorlopend verhaal over wilde projecten van kunstenaars maar ook over de door ons zelf gemaakte wilde werken. Het is ook een ontdekkingstocht naar de invloed van kunst op de samenleving. En met name naar het combineren van kunst met technologie voor het op de markt brengen van nieuwe producten en diensten. Wij maken zelf ook objecten in ons leeratelier maar dan gaat het om kunst met een hele kleine K. De kunst van de verbeelding gebruiken wij bij het begeleiden van groepen uit organisaties die een nieuwe koers willen inslaan en een nieuwe visie willen ontwikkelen. Ook bij het begeleiden van starters kunnen we deze aanpak toepassen. Daarvoor schakelen we kunstenaars en procesbegeleiders uit ons netwerk in. Van alle vondsten en kunstgrepen op onze ontdekkingstocht worden blogs geschreven. Kortom, de wild art tour is een doorlopend verhaal over een wilde zoektocht naar de grenzen van de mogelijkheden om te scheppen.

Blogs over de wild art tour

Vanaf 23 mei start het verhaal over de zoektocht naar de kunst in ons leven. Alles wat op het gebied van kunst  en innovatie leuk, opvallend, toegepast, waardevol, mooi en interessant is, komt in aanmerking voor het verhaal. De tour start met een video, want deze heeft voldoende kwaliteit om te kunnen stellen: dit is een mooi voorbeeld van toegepaste kunst. Het is een promotieverhaal over Nederland, hoewel…eigenlijk over Amsterdam. Via het volgende Twitterbericht hebben we deze video geselecteerd voor de start van de wild art tour:

dit promo filmpje voor Nederland had echt veel erger gekund. Zelfs lof hier bij de Guardian.

De volgende blog gaat over kunst in Vejer de la Frontera.

Share

Crisis in Spanje

Crisis in Spanje, april 2013

In de straten van Vejer de la Frontera (Cádiz) wordt gecollecteerd voor mensen die uit hun huizen zijn gezet. Dat is in de vestingstad Vejer een van de weinige zichtbare uitingen van de crisis. In Sevilla zijn bijna elke dag  demonstraties van mensen die uit huis zijn gezet. Dit gebeurt bijvoorbeeld voor het stadhuis of voor de ingang van een bank (zie foto). In Vejer zie je de crisis op straat niet. Maar de mensen die ik sprak, vertellen dat veel inwoners last hebben van dalende inkomsten.

demonstratie bij bank in Sevilla

Vrouwen hebben minder schoonmaakuren. Mannen zijn hun baan kwijtgeraakt door de sluiting van een paar bedrijven. Paarden moeten worden geslacht omdat het voer niet meer kan worden betaald. De junta van Andalucia heeft met een Decreet uitgevaardigd dat huiseigenaren een boete van 9000 euro krijgen als hun huizen leeg staan. Met het Decreet kunnen huizen zelfs worden geconfisqueerd. De Europese Unie is er al meteen bovenop gesprongen omdat het nog maar de vraag is of dit van het (neo-liberale) Brussel mag.

Vejer moet het vooral hebben van de landbouw, het fokken van stieren, windmolenparken en het toerisme. Alleen fabrieken waar tonijnen in blikjes worden gestopt, draaien goed. Hoogopgeleide mensen werken als makelaar (waar nu alleen droog brood wordt verdiend) of nog vaker als ober. In het restaurant El Central in Vejer werken een historicus en een leraar. De laatste zegt: Se dice que los camareros son lo mas preparados del mundo. De werkloosheid onder jongeren is 50% in Spanje; in Andalusië zal dat nog wel wat meer zijn. Jongeren worden ober en daarom zegt men dat de obers in Spanje het hoogst opgeleid zijn van alle obers in de wereld. Met enige bitterheid wordt opgemerkt dat veel hoog opgeleide Spaanse jongeren in Duitsland gaan werken. Terwijl Europa steeds meer ‘Duits’ wordt. Al voegen zij er direct aan toe dat de schuld van de crisis vooral in Spanje ligt. Ook de jongeren uit Vejer die in Nederland op vakantie zijn geweest denken dat zij nog wel iets kunnen leren van de cultuur in Noord-Europa. De EU zou eens moeten stoppen met het schenken van landbouwsubsidies aan de schatrijke grootgrondbezitters van Los Lomas. En in plaats daarvan dat geld moeten besteden aan Europese researchprojecten en aan uitwisselingsprogramma’s voor jongeren. Zodat zij elkaar kunnen helpen bij het creëren van werk. Vanuit het perspectief van duurzaamheid, vergrijzing en zorgkosten zijn de witte, moorse stadjes, zoals Vejer, een interessant voorbeeld. Ik heb namelijk de indruk dat de compact gebouwde stadjes efficiënter zijn dan de met veel functiescheiding georganiseerde samenleving in Nederland.

Europees landbouwbeleid creëert werkloosheid

Zolang de EU de landbouw als de belangrijkste economische activiteit van Europa blijft beschouwen, zal Europa steeds meer op achterstand raken ten opzichte van andere werelddelen. De miljarden subsidies aan de landbouw leveren geen nieuwe banen op. Werkloze jongeren in Europa hebben geen enkele baat bij het rondpompen van geld dat in feite inkomenssubsidie is voor boeren. Bovendien versterkt Brussel de positie van de grootgrondbezitters. Europa kan uit de crisis komen als de miljarden worden besteed aan onderzoek en innovatie. Zo kan het ontwikkelen van nieuwe medicijnen veel jongeren aan een baan helpen.

Dagblad Trouw publiceerde over het falende landbouwbeleid het volgende:

Uit Trouw van 19 april 2013:

We kennen het als een Afrikaans verschijnsel, het zogeheten landgrabbing waarbij speculanten, grote bedrijven en rijke buitenlanders grote stukken land inpikken. Maar Chinese bedrijven, staatsfondsen en hedgefondsen uit het Midden-Oosten, Russische oligarchen en grote agro-industriële ondernemingen storten zich ook op gronden in Oost- en Zuid-Europa. Met dank aan de Europese subsidiepotten.

(…) De toename van de concentratie aan grootgrondbezit is ook terug te vinden in Andalusië waar twee procent van de landeigenaren de helft van alle landbouwgrond in handen heeft. En wat te denken van Oekraïne. Slechts tien agro-industriëlen bezitten daar 2,8 miljoen hectare grond. Ter vergelijking: het oppervlakte van Nederland is 3,7 miljoen hectare.

Gevolg van deze ontwikkeling is dat er steeds minder zelfstandige boeren overblijven. (…)

De onderzoekers van het Transnational Institute en Via Campesina wijzen beschuldigend naar het Europese landbouwbeleid. Elk jaar ontvangen landeigenaren miljarden aan EU-subsidies, een ruif die de grootgrondbezitters niet aan zich voorbij laten gaan. Zo gaat 75 procent van de subsidies aan Spaanse boeren naar slechts zestien procent van de agrarische bedrijven. Nog schever zijn de verhoudingen in Hongarije waar 8,6 procent van de boeren 72 procent van de Europese landbouw soupeert.

www.trouw.nl

LEES verder over Vejer de la Frontera via http://jansenverder.nl/blogs/vejer-de-la-frontera/
Share

Innovatiecampus op Marine Etablissement Amsterdam

Innovatiecampus voor wonen én werken op het Marine Etablissement kan enorme impuls geven aan de do it yourself & work together economie in Amsterdam.
Tekort aan betaalbare woon- en werkruimte

De Volkskrant van 4 december 2013 meldt dat het lucratiever is voor vastgoedondernemers om een woning te verhuren aan zo veel mogelijk studenten dan een etage te verkopen. Vier studenten betalen voor een kleine etage 2000 euro huur per maand; op een andere etage moeten zeven studenten samen 3500 euro per maand betalen. Op www.kamernet.nl stond in december 2013 een advertentie voor een kamer van 11 m2 in de Titus van Rijnstraat voor 552 euro per maand.

Er is een tekort aan 5000 betaalbare studentenwoningen in Amsterdam.

Daarnaast is er ook een tekort aan betaalbare woon- en werkruimten voor startende ondernemers. De meeste jonge mensen kunnen meestal alleen een bedrijf starten als zij een betaalbare werkruimte kunnen huren.

Amsterdam beschikt over ruim 50 broedplaatsen waar vele honderden creatieve bedrijven werken. Maar uit onderzoek van Bureau Broedplaatsen blijkt dat de vraag naar betaalbare woon- en werkruimten veel groter is dan het aanbod. Urban Resort, beheerder van broedplaatsen krijgt jaarlijks zo’n duizend verzoeken om betaalbare woon- en werkruimte. Er moet dus veel meer ruimte bijkomen om aan de vraag te kunnen voldoen.

Innovatiecampus met honderden start-ups

Het Marine Etablissement is een prachtige locatie voor het ontwikkelen en bouwen van een innovatiecampus voor de huisvesting van honderden start-ups. De compact gebouwde campus krijgt smalle straatjes en pleintjes. De gebouwen zijn voorzien van groene daktuinen. Op de begane grond komen winkeltjes, muziekcafé’s en andere voorzieningen. De campus wordt opgeleverd als een casco die organisch wordt ingevuld door de start-ups en huurders. De huurders worden geselecteerd door te kijken naar hun plannen om een bedrijf te starten en de bereidheid om samen te werken. Verder wordt ook gekeken of de start-ups elkaar aanvullen zodat ze elkaar kunnen inspireren en ondersteunen. De huren moeten betaalbaar zijn. Het is de bedoeling dat de bedrijfjes na ca. vier jaar doorstromen naar andere locaties en plaatsmaken voor nieuwe starters. Zo ontstaat dynamiek aan de onderkant van de economie.

De campus ligt dicht bij het Centraal Station, de Openbare Bibliotheek en de muziek- en dancevoorzieningen rond het IJ. Met Pakhuis de Zwijger als verbindende inspirator op loopafstand. Het terrein ligt op fietsafstand van HBO’s en universiteiten in Amsterdam. Op de campus is ook ruimte voor jonge ondernemers uit het buitenland. In het Forum-gebouw kunnen bekende wetenschappers college’s geven waardoor er aansluiting is tussen bedrijven en de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De campus kan zorgen voor een grote meerwaarde voor de ontwikkeling van de stad.

Marine Etablissement #wildprojects
innovatiecampus en muziekplein

De Innovatiecampus kan als volgt worden gerealiseerd:

  • ontwikkel een aantrekkelijk plan met betaalbare woon/werkruimten boven arcades met winkels, ateliers, dienstverlenende bedrijfjes, café, restaurants en appartementen voor starters
  • lever de woon- en werkruimten op als casco’s om de huurprijzen te beperken
  • zorg voor een industriële uitstraling van de gebouwen en voorzie de gebouwen van daktuinen voor de gebruikers
  • plaats de gebouwen in een parkachtige omgeving
  • richt een coöperatie of corporatie Marineterrein op die de ontwikkeling en het beheer namens de toekomstige bewoners en eigenaren gaat uitvoeren (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap CPO)
  • werf toekomstige huurders / kopers
  • regel de financiering (bijv. met pensioenfondsen)
  • ontwikkel de details van het plan, bouwproces, etc.
  • lever de campus op met casco’s voor zelf-afbouw, organische invulling, etc.

De campus wordt een gebied waar creatieve, ondernemende jongeren een bedrijf kunnen starten. Honderden bedrijfjes kunnen hier worden gevestigd. De openbare bibliotheek is op loopafstand. Door de concentratie op het Marine terrein kunnen de starters elkaar helpen, netwerken vormen, kennis delen en ideeën opdoen. In de gebouwen komen mixen van starters. Architecten, microbiologen, materiaaldeskundigen, ontwerpers, informatici, medische technologen kunnen samen in een eenheid worden ondergebracht. Samenwerken bevordert de innovatie en zorgt voor versnelling van de ontwikkeling van de bedrijfjes. Met de open4coop aanpak (zie schema hieronder) krijgen groepen van starters begeleiding en ondersteuning van senioren met veel ervaring en netwerken.

wild projects
verbindingen leggen #wildprojects
Reuzenrad

Met een reuzenrad op het Marine Etablissement krijgt de stad een nieuwe toeristische attractie erbij. Voorbeeld is het succesvolle Eye in London. In de acht jaar na de opening in 2000 hebben 30 miljoen mensen een ritje gemaakt. Het Eye heeft voor Londen hetzelfde gedaan als de Eiffeltoren in Parijs. Het heeft de stad een symbool gegeven. De Eiffeltoren en Eye in Londen geeft iedereen de mogelijkheid om de stad van grote hoogte te bekijken. Het OOG van Amsterdam staat op het Marine Etablissement op een prachtige plek tussen de grachtengordel en de IJ-oevers.

 

Muziekplein voor grote evenementen

Het Muziekplein is het onderdeel van het project dat het stadscentrum kan ontwikkelen. Het is van groot belang dat er een groot plein komt voor manifestaties op Koninginnedag en bijvoorbeeld voor het vieren van Oudjaar met vuurwerk. Het Oudjaar in New York en London trekt honderdduizenden bezoekers. Amsterdam kan met het nieuwe Muziekplein zorgen dat toeristen Oudjaar in de stad vieren. Een Muziekplein op de locatie van het Marineterrein heeft veel voordelen. Goed te bereiken vanuit het Centraal Station, midden in het centrum en tevens een plek waar ‘lawaai’ nauwelijks voor overlast zorgt. Het Muziekplein kan de vorm van een arena krijgen met oplopende ‘dijken’. Een wandelboulevard met een groene waterpark zorgt voor een afscheiding tussen het Muziekplein en het plein met de appartementen. Een tunnel onder het spoor verbindt het Muziekplein met de IJ boulevard. Zo ontstaat het Muziekkwartier met het Bimhuis, Theater aan het IJ, Twenty4Amsterdam, (een tweede Museum)plein met reuzenrad en muziekcafé’s onder de appartementen.

De concentratie van cultuur werkt als magneet. Arcam zegt hierover: Cultuur trekt cultuur aan, cultuur verleidt bezoekers en bewoners en die mensen lokken winkels in de plinten en blazen het groeiend aantal hotels, restaurants en cafés leven in (bron: www.arcam.nl)

Wat levert het op?

Dit plan creëert waarde voor de economie van Amsterdam. Nieuwe bedrijvigheid zal naar verwachting steeds meer gebaseerd zal zijn op het faciliteren van kennisuitwisseling, social needs 2.0, dynamiek en innovatie, duurzaamheid en flexibiliteit in combinatie van betaalbare woon- en werkruimten. Na een aantal jaren zal een deel van de bedrijfjes zijn gegroeid en doorstromen naar andere locaties. Dit geldt ook bewoners als het inkomen stijgt. Belangrijk is het faciliteren van de do it yourself & work together economie. Samenwerken leidt tot radicale innovaties. De dynamiek van onderop levert ook innovatieve impulsen aan MKB en grote bedrijven en organisaties in de stad. Op de campus is ruimte voor het Forum, een collegezaal voor 2000 bezoekers, waar bekende wetenschappers en ondernemers colleges kunnen geven. Maar ook voor het organiseren van concerten en TEDx bijeenkomsten.

Met het creëren van veel meer betaalbare woon- en werkruimte wordt Amsterdam aantrekkelijker voor jonge mensen uit binnen- en buitenland. Jonge stedelingen (25-39 jaar) zijn hoog opgeleid, ambitieus en van grote waarde voor de stad. Zij zorgen voor dynamiek en innovatie en creëren werk voor inwoners van de stad.

 

Lees ook: Amsterdam maakt met internationale innovatiecampus sprong voorwaarts!

Share

Innoveren uit de crisis (1): Ronald Plasterk moet de kar gaan trekken

De overheid kan met innovatieve projecten het vertrouwen van burgers in de nabije toekomst herstellen. Dat is hard nodig, want de Nederlandse economie krimpt meer dan van andere Europese landen, het consumentenvertrouwen wordt steeds lager en de kredietbeoordelaar Standard & Poor’s heeft de kredietwaardigheid van Nederlandse banken verlaagd, onder meer vanwege de bezuinigingen. Zelfs de export van Nederland, normaal het trekpaard van de economie, stagneert. Opvallend is dat de export van ‘probleemland’ Portugal het afgelopen jaar met 10% is gestegen. Het lage consumentenvertrouwen heeft niet alleen te maken met het kabinetsbeleid van Rutte I of II maar ook met het  geringe vertrouwen in de politiek in het algemeen. Ook geloven veel mensen niet meer dat het in de toekomst beter wordt.

Sparen voor een onzekere toekomst

Burgers zijn minder gaan uitgeven omdat de overwaarde van hun woningen is verdampt. Dit is een gevolg van het uiteenspatten van de zeepbel op de woningmarkt. Maar burgers maken zich ook ongerust over hun pensioen en gaan daarvoor bijsparen. Studeren wordt steeds duurder dus sparen ouders –als zij dat tenminste kunnen- voor de studie van hun kinderen. Of jongeren komen met hoge studieschulden op de arbeidsmarkt en hebben nauwelijks iets te besteden. Bezuinigen op studeren is een voorbeeld van beleid dat als een boemerang werkt. Burgers hebben geen vertrouwen meer in instituties zoals banken. Politici hebben de banken nog steeds niet voldoende onder controle gekregen. De deregulering van banken is begonnen met Ronald Reagan en verder uitgevoerd door de neoliberalen die na hem in de V.S., maar ook in Nederland aan de macht waren. Nog steeds lijken politici niets geleerd te hebben van de bankencrisis. Nederlandse banken beginnen steeds meer op Icesave banken te lijken door het binnenhalen van enorme bedragen aan buitenlands spaargeld. Als het fout gaat betalen we een zware rekening.

Burgers kunnen minder uitgeven als gevolg van de miljardenbezuinigingen, de oplopende werkloosheid en het versoberen van het sociale vangnet. De recessie en het lage vertrouwen heeft dus met het beleid van het kabinet Rutte II te maken. Maar het vertrouwen in de politiek is grotendeels verdwenen. Het helpt natuurlijk niet als de toenmalige woordvoerder van de PvdA Ronald Plasterk kabinet Rutte I beschuldigde van een ’orgie aan bezuinigingen’ en nu minister is van het tweede kabinet Rutte dat precies doet waarvoor Plasterk waarschuwde: ‘exact de manier waarop Colijn ons in de jaren ‘30 in diepe armoede dompelde’. In de webvideo hieronder kunt u het hele verhaal van Plasterk nog eens bekijken.

Een nationaal isolatieplan

Zijn er mogelijkheden om het vertrouwen in burgers weer terug te krijgen? Daarvoor moet Rutte II met een aanpak komen dat daarvoor zorgt. Zo’n aanpak zou het nationaal isolatieplan kunnen zijn. Als de miljardenbezuinigingen voor minder koopkracht zorgen, kan dat worden gecompenseerd door burgers te helpen om minder uit te geven aan vaste lasten. Een slimme maatregel die veel oplevert is het op grote schaal isoleren van woningen. Burgers betalen dan minder energie en herstellen daarmee deels hun koopkracht. Bovendien blijven deze investeringen in Nederland en verdwijnen dus niet naar Saoedi Arabië en Rusland. Het kan klimaatverandering beperken en –ook niet het minst belangrijk- het levert veel werkgelegenheid op. Dit is een maatregel die niet als een boemerang werkt maar winst oplevert op een groot aantal gebieden. En een voorbeeld hoe Nederland zich uit de crisis kan innoveren. Ronald Plasterk zou de eerste moeten zijn om die kar te trekken.

Deze blog is geïnspireerd op de column ‘De Rutte-Samsonrecessie van Rens van Tilburg in De Volkskrant van 21 november 2012 – www.volkskrant.nl

Nieuwe blogs over ‘innoveren uit de crisis’ op www.jansenverder.nl/blogs volgen.

Share

3D printer op het slagveld in Afghanistan

Het Amerikaanse leger heeft in juli 2012 een 3D printer naar Afghanistan verscheept. Met deze printer kunnen soldaten onderdelen van aluminium, plastic en staal printen. Met als gevolg een enorme tijdwinst, want de ‘fabriek’ gaat mee naar de frontlinie. Een kleine printer kan mee in de rugzak van een soldaat en een grote printer in een legertruck. The Future Warfare centre in Alabama heeft de 3D printers ontwikkeld.

Obama heeft vlak voor zijn verkiezing een subsidie van 30 miljoen dollar goed gekeurd voor het uitvoeren van onderzoek naar massa-productie met 3D printers. De subsidie gaat naar een nationaal 3D printing centrum in Ohio (The National Additive Manufacturing Innovation Institute is part of a military-led public-private partnership to research the possibilities of mass-producing machine parts).

Misbruik

De revolutie op het gebied van 3D printing kan overigens ook voor hele nare verrassingen gaan zorgen. In de V.S. zijn al digitale ontwerpen beschikbaar waarmee burgers met de 3D-thuisprinter onderdelen van een wapen printen en in elkaar zetten.

Bron http://www.dezeen.com

met 3D stenen een muur bouwen

Uit hetzelfde blad ook een bericht over 3D in de bouw. Architect Brian Peters maakt met een 3D printer keramische stenen voor het bouwen van architecturale structuren (zie foto hiernaast). Aardig is te melden dat hij werkt in de voormalige textielfabriek de Schellensfabriek in Eindhoven.Meer 3D producten zijn te vinden op www.freedomofcreation.comprinter

Volgende blogs over 3D printers gaan over het printen van voedsel en in de verre toekomst van organen.

Share

Amsterdam aktief met 3D-printing (2)

Eerder schreef ik over 3D printing op de Duch Design Week en de plannen in New York voor een 3D printing fabriek, maar schreef niet dat ook in Amsterdam al veel op dit gebied gebeurt. Op Picnic dit jaar was al veel aandacht voor 3D printing. Het artikel ‘Nieuwe fiets? Control-P’ in De Vokskrant van 16 november 2012 geeft een voorbeeld van de Kamermaker. Dit is een verrijdbare container waarin met een grote 3D printer voor het printen van elementen met een omvang van 2 bij 3,5 meter! Met deze enorme grote printer kunnen muren, trappen en deuren worden gebouwd (zie video hieronder). Het architectenbureau Stone Spray ontwikkelt een manier om met een rijdende robotarm verschillende vormen met zand en bindmiddel te printen. Interessant is dat de traditionele bouwsector door de crisis in grote problemen verkeerd maar dat de volgende industriële revolutie met 3D printing in de steigers staat. Misschien een beetje ver gezocht maar we zien hier ook de theorie van de dissipatieve structuren van Prigogine in de praktijk (zie ‘jansen op de boekenplank’ op deze website).

Lees verder op www.kamermaker.com en www.stonespray.com

Share

Banen creëren in Almere: begin daarmee op de basisschool

Onlangs kreeg wethouder Ben Scholten van Almere veel kritiek te verduren over zijn 100.000 banenplan voor Almere. Volgens de lokale krant AlmereVandaag lukt het wethouder Ben Scholten maar niet om de hele gemeenteraad achter zijn beleid te krijgen. Met name GroenLinks vindt dat het geld – inmiddels ruim twee miljoen euro – niet goed is besteed door onder meer de Economic Development Board Almere.  Aan de zoektocht naar 100.000 banen zijn pas 24 banen ontstaan. De wethouder vond dat hij de raad beter moet zien te overtuigen, maar stelde dat een lastige materie is.  Scholten vindt dat raadsleden soms best wat verder mogen kijken: ‘Dit beleid is voor de lange termijn.’

De overheid, of het nu de landelijke of een gemeentelijke overheid is, is nauwelijks in staat om nieuwe banen te creëren. In Duitsland zijn 380.000 nieuwe banen ontstaan in de sector van duurzame energie. Dat hebben bedrijven gedaan, maar de nationale overheid heeft dit met het feed-in beleid voor groene stroom mogelijk gemaakt. De taak van een overheid is vooral het faciliteren van economische en sociale activiteiten, het geven van fiscale prikkels, het beschikbaar stellen van goedkope ruimtes voor starters, het oprichten van creatieve broedplaatsen, etc. Dit soort zaken gebeuren ook in Almere. Toch ontstaan er maar weinig banen. Dus zitten de obstakels ergens anders.

Wethouder Scholten stelt terecht dat het beleid voor de lange termijn is. Daar ben ik het mee eens. Ik zou echter de focus en activiteiten veel meer op jongeren in Almere richten. Zij kunnen ondernemender en innovatiever worden als je dat al op jonge leeftijd stimuleert. Ik zou willen dat elke scholier in Almere een ondernemers- en innovatiebrevet haalt door ze spannende opdrachten te laten uitvoeren. In groep 8 van de basisschool zou dit goed kunnen. Ze mogen natuurlijk ook zelf iets bedenken. De ervaring dat het leuk is om iets te creëren en construeren kan het begin zijn van later ondernemerschap. Het is belangrijk om nieuwsgierigheid aan te moedigen. Dit kan met een opdracht om iets uit te zoeken of zelf iets te bedenken, te ontwerpen en te maken en vervolgens te kijken hoe je dit kunt realiseren. Daarbij is het belangrijk dat leerlingen in kleine groepjes samen werken zodat ze kunnen leren gebruik te maken van elkaars talenten. De beoordeling van de projecten gebeurt door het uitnodigen van een ondernemer in de klas. Het mes snijdt aan twee kanten. De leerlingen horen het verhaal van een ‘echte’ ondernemer en kunnen hem of haar vragen of zij bijvoorbeeld duurzaam ondernemen. De kritische vragen kunnen een ondernemer ook een zetje geven om daar meer mee te doen. Het is de bedoeling om de jongeren in het voorgezet onderwijs een tweede proef te laten doen.

Deze visie hebben we rond 2004 onder de naam ‘Spinlab’ uitgewerkt in een voorstel en ondersteuning gekregen van de Stichting Nederland Kennisland. Nog steeds proberen overheden banen te creëren, maar slagen daar nauwelijks in. Wij denken dat de voedingsbodem voor het creëren van banen al op jonge leeftijd kan worden gelegd met aanpakken zoals het ‘Spinlab’. Veel meer jongeren moeten het leuk gaan vinden om zelf te creëren en construeren. in de laatste twintig, dertig jaar zijn veel nieuwe bedrijven ontstaan doordat de oprichters het ‘leuk’ vinden en een ‘uitdaging’ om een nieuw product op de markt te zetten. Ze weten vaak precies ‘waarom’ ze dat doen. Met een aanpak als het Spinlab kunnen jongeren ervaren dat het leuk is om iets te bedenken en maken. Daarmee kan ondernemerschap en innovatie in het DNA van de jongeren in Almere gaan zitten. Dat is de basis voor een beleid voor de lange termijn dat past bij een growing green city als Almere!

Share

Peuters met zelfbeheersing zijn later succesvoller

Peuters met zelfbeheersing blijken later in het leven succesvoller stellen de Britse hoogleraren psychologie en neurowetenschappen Terrie Moffitt en Avshalom Caspi. Zelfbeheersing blijkt al vroeg een psychologische kenmerk te zijn dat in je jeugd bepaalt welke kant je leven op gaat. Dit kenmerk is cruciaal voor latere gezondheid, rijkdom en succes. Dit beeld was ook te zien in het onderzoek naar ruim 1100 Britse tweelingen. De tweelingbroer of –zus die over minder zelfbeheersing beschikte, deden het op 12-jarige leeftijd slechter: ze rookten vaker, presteerden minder op school en vertoonden meer asociaal gedrag.

Nog belangrijker is dat zij stellen dat het bijspijkeren van de vaardigheid zelfbeheersing de levenskoers van kleuters kan veranderen. In welke klasse een kind is geboren ligt vast en het IQ kan een beetje worden verbeterd. Maar zelfbeheersing kan fors worden verbeterd. Dat biedt volgens Moffitt en Caspi de mogelijkheid een hele bevolkingsgroep te verheffen. Kan dat tot extra welvaart en welzijn leiden en kan de samenleving daardoor veiliger worden? Moffitt vindt dat zelfbeheersing voor deze eeuw net zo doorslaggevend kunnen zijn als alfabetisering rond 1900. Volgens Moffitt begint “een nieuwe periode, waarin psychologische eigenschappen in de samenleving het verschil maken. Niet hoe rijk je ouders zijn, of hoe slim je bent, maar vooral hoeveel discipline je hebt”.

peuters volwassenen en zelfbeheersing
pianotrap

Volgens Moffitt en Caspi kan het bijspijkeren van de vaardigheid zelfbeheersing de levenskoers van mensen veranderen.  We kunnen stellen dat er sprake is van een grote doorbraak in het denken over de ontwikkeling  van mens en samenleving. In de afgelopen twintig jaar is er veel kritiek geweest op het idee van de maakbaarheid van de samenleving. Maar via de “psychologische maakbaarheid van de mens”, staat ook de maakbaarheid van de samenleving weer op de agenda.

Ik vind het bijspijkeren van vaardigheden bij kinderen een meer kansrijke aanpak dan het behaviour change beleid van de Amerikaanse en Engelse regeringen. Dit beleid wordt ingezet om obesitas aan te pakken en voorkomen. Het beleid is gebaseerd  op de Nudge-theorie van Richard Thaler & Cass Sunstein. Hun idee is dat mensen met een zachte hand, met een zetje (nudge) in de rug, naar betere keuzes worden geleid zonder hen te beperken in hun keuzevrijheid. Hierop is onder meer kritiek gekomen van de Science and Technology Sub-Committee van de The House of the Lords: ‘Nudging’ on its own is unlikely to be successful in changing the population’s behavior (meer lezen op www.parliament.uk). Ook The Guardian publiceerde een reeks artikelen met kritiek op deze ‘zachte’ aanpak. Deskundigen die zich bezig houden met obesitas en duurzaamheid geloven niet meer dat mensen vrijwillig met zetjes en prikkels zijn te corrigeren. Maar misschien kunnen we jongeren wel een ‘zetje’ geven om hun vaardigheid zelfbeheersing bij te spijkeren.

Bronnen: Ellen Visser, Wie zich inhoudt krijgt een beter leven’. Volkskrant, 3 november 2012.

(2009) Richard Thaler & Cass Sunstein, Nudge. Naar betere beslissingen over gezondheid, geluk en welvaart.

Meer info op de website van Moffitt en Caspi.

Zintuigen staan op scherp bij een bordje patat

Share

Afval is voedsel in stad van 2050

In 2050 zal naar verwachting 70% van de wereldbevolking in de stad wonen, op slechts 2% van het totale aardoppervlak. De vraag is of zo’n enorme groei wel kan samengaan met een gezonde kwaliteit van leven. Zal er in de steden genoeg gezond voedsel, schoon drinkwater en duurzame energie zijn voor miljarden bewoners? Met de wijze waarop onze huidige economie is georganiseerd zal dat niet lukken. Denk alleen maar eens aan de bergen afval die dan ontstaan. Dit probleem is oplosbaar als we kunnen zorgen dat afval voedsel is voor een nieuwe kringloop. We zullen daarvoor een cradle2cradle of met andere woorden een circulaire economie moeten ontwikkelen. Maar bovendien zullen steden de komende decennia steeds meer voedsel,

plan voor stadskas in Rotterdam

drinkwater en energie in de stad moeten produceren. Daarmee kan Almere een goede start maken. Want in 2022 staat de Floriade van Almere in het teken van de Growing Green Cities. Dit biedt een mooi platform om te experimenteren met de productie van stadsvoedsel, stadswater en stadsenergie. De Floriade in Almere kan aan waarde en betekenis winnen als er een verbinding wordt gemaakt met de Filmwijk en de andere wijken. Al ruim voor het tentoonstellingsjaar kunnen stadskassen in de groenstrook worden geplaatst waar nu nog hoogspanningsmasten staan. Dit kan worden gecombineerd met kleine energiecentrales en warmwatercollectoren voor lokale energielevering. Laten we de tijd benutten door te experimenteren en niet te wachten tot de opening in 2022.

Share

Patat zet zintuigen op scherp

Zintuigen bij mens en dier

Vergeleken met dieren, bomen en planten komt de mens er maar bekaaid af als het om het aantal zintuigen gaat. Planten hebben er wel twintig tegen een mens maar vijf. Ze kunnen bijvoorbeeld zwaartekracht, elektromagnetische velden en vochtigheid voelen en berekenen. Wetenschappers gaan er vanuit dat vogels navigeren met behulp van het magnetisch veld van de aarde. Een zangvogeltje dat de zomer in Nederland doorbrengt vliegt tegen de winter duizenden kilometers en voelt en berekent aan de hand van het magnetisch veld waar hij of zij moet landen. Vogels leren door afkijken van elkaar. In de jaren vijftig zette de melkboer – die toen nog aan huis kwam- de melkflessen bij de voordeur. In Engeland en later ook in Nederland pikten de pimpel- en koolmezen de melkdoppen open om het laagje room van de melk op te slurpen. Binnen korte tijd leerden steeds meer mezen deze truc.

We onderschatten wat er in de kop van vogels gaande is. Hoe weten spreeuwen dat ze in september in onze tuin en op andere locaties rijpe lijsterbessen kunnen eten? zintuigen van spreeuwen en lijsterbessen

Hoe besluit een duivenpaartje om samen de aanval te openen op een ekster die te dicht bij hun nest komt? Dieren hebben scherpe zintuigen en intelligente breinen om te kunnen overleven.

Hebben mensen minder (scherpe) zintuigen omdat wij al duizenden jaren in staat zijn veiliger te leven? We weten dat informatie van verschillende zintuigen zich mengt zonder dat mensen daar controle over hebben. Sommige mensen zien kleuren wanneer ze naar muziek luisteren. Wat gaat er door je heen als de ober een groene biefstuk voor je neus op tafel zet? Kunnen we nog genieten van tonijn bij het zien van de bloederige vangst van deze vis? Wie geniet er wel en wie niet van zijn eten als keiharde hardrock muziek wordt afgespeeld?

Onderzoek naar de samenwerking van zintuigen

Door ontwikkelingen op het gebied van de neuroscience zullen we in de toekomst beter begrijpen hoe zintuigen (samen) werken. Daarom zou het mooi zijn als wij in een laboratorium kunnen experimenteren met onze zintuigen. Dan kunnen we bijvoorbeeld leren dat alle zintuigen op scherp staan als we een bordje patat eten.

Volgens de Brit Charles Spence is een groot deel van onze smaakbeleving niet gerelateerd aan alleen het eten of drinken. Zijn onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat hoe zwaarder het bestek en glaswerk zijn, hoe beter een gerecht ons smaakt. Ook de kleur van je bord speelt een rol.  

Op de website van het VPRO programma The Mind of the Universe staat het volgende over hem: Charles Spence (Groot-Brittannië, 1969) is nogal een opmerkelijk figuur. Hij is een typische academicus. (…) Spence gelooft dat verschillende zintuigen bijdragen bij het vormen van een beleving en dit is terug te zien in zijn dagelijks leven. Hij heeft dimbare lichten en bloemen in zijn huis, want dat verhoogt de stemming. Ook draagt hij ​​bijna altijd rode broeken, omdat mensen die rood dragen aardiger gevonden worden. ‘Mensen die in het rood zijn, hebben meer kans om een ​​gratis lunch te krijgen,’ stelt Spence. (…)

Spence is een pionier in het onderzoeken, manipuleren en verbeteren van de zintuigen. Hij is de enige in het veld die zich richt op álle zintuigen: de zintuigen verbinden, combineren en beïnvloeden elkaar op onverwachte manieren in de hersenen. Het onderzoek van Spence richt zich op hoe een beter inzicht in de menselijke geest zal leiden tot een beter ontwerp van multisensorische voedingsmiddelen, producten en omgevingen in de toekomst.

het manipuleren van zintuigen kan mensen gezonder maken

Zo ontdekte hij dat de witte en ronde vormen en hoge tonen geassocieerd worden met zoetheid en zwarte en hoekige vormen en lage tonen met bitterheid. Het manipuleren van voedselervaring biedt beloftes voor de toekomst. ‘Als we zoete en zoute smaken kunnen opwekken zonder eigenlijk suiker en zout toe te voegen, kunnen we mensen gezonder maken.’

kunnen kleuren de smaakbeleving manipuleren?

De wijze waarop voedsel wordt geserveerd is van invloed op onze ervaring van het gerecht. Chef-kok Jozef Youssef en professor Charles Spence werken als duo om smaakbeleving in kaart te brengen. Zij onderzoeken met hun project Kitchen Theory hoe onze zintuigen invloed hebben op onze perceptie van smaak en onze gehele smaakbeleving.

Jozef Youssef was in 2016 in Amsterdam om zijn theorie over voedsel en zintuigen te demonstreren.

Hoe beleven we patat?

De smaak van frieten is pas goed als ze nog een beetje naar aardappel proeven en een beetje zout zijn. Daar hebben we smaaksensoren voor nodig op de tong. Maar daarnaast moeten frieten ook nog naar frieten ruiken, waarvoor de neus nodig is. Ze moeten goudbruin gebakken zijn, waarvoor we ogen nodig hebben. Ze moeten kraken als erin wordt gebeten, en daarvoor hebben we weer druk- en spiersensoren nodig, inclusief een gehoor dat naar behoren werkt. Ze moeten gloeiend heet zijn, en daarvoor hebben we weer warmte- en pijnsensoren nodig. En dan hebben we het nog niet gehad over dat het bij friet toch eigenlijk gaat om de mayonaise en, voor sommigen onder u, smaken frieten alleen op de zondagavond, óp de bank met Studio Sport.  

Fragment uit de rede ‘Horen met de ogen, zien met de oren’ van Prof. dr. Jean Vroomen

Meer lezen?

  • De zintuigen van vogels. Ornitholoog en schrijver Tim Birkhead
  • Briljant groen – De intelligentie van planten. Stefano Mancuso & Allessandra Viola
  • Horen met de ogen, zien met de oren. Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar in de psychologische functieleer aan de Universiteit van Tilburg op 22 september 2006 Door Prof. dr. Jean Vroomen. Downloaden: http://spitswww.uvt.nl/fsw/psychologie/cognitive-neuropsychology/Pubs/Jean/Rede_Inauguratie.pdf

 

Share

Flamingo’s lusten geen vis die naar kip smaakt

TED talk Dan Barber: How I fell in love with a fish

Een boeiend en humoristisch pleidooi door Dan Barber voor beter voedsel. Geen gekweekte vis die naar kip smaakt omdat 30% van het visvoer bestaat uit kip. Waarom: er is nu eenmaal te veel kip in de wereld en dus voeren we vis met kip. Bovendien vinden mensen de smaak van kip lekker. Hij vertelt over een ecologisch project in Spanje waar de vis geen voer krijgt en flamingo’s dagelijks 150 kilometer heen weer vliegen om daar lekkere vis te eten. Overigens zorgen de flamingo’s voor een betere kwaliteit van het water. Aan het eind van z’n verhaal vraagt hij zich af hoe wij condities kunnen creëren die elke gemeenschap in staat  stelt om zelf voedsel te produceren. Een interessante vraag die ook kan worden gesteld bij het ontwerpen van de Floriade in Almere.

Chef Dan Barber squares off with a dilemma facing many chefs today: how to keep fish on the menu. With impeccable research and deadpan humor, he chronicles his pursuit of a sustainable fish he could love, and the foodie’s honeymoon he’s enjoyed since discovering an outrageously delicious fish raised using a revolutionary farming method in Spain.

Dan Barber is a chef and a scholar — relentlessly pursuing the stories and reasons behind the foods we grow and eat: “For the past 50 years, we’ve been fishing the seas like we clear-cut forests. It’s hard to overstate the destruction. Ninety percent of large fish, the ones we love — the tunas, the halibuts, the salmons, swordfish — they’ve collapsed.” (Dan Barber)

 TED talk met 681,376 Views / meer informatie op de website van finca Veta La Palma

Share

De fabriek van de toekomst midden in de stad (1)

Escher uit de 3D printer

Terwijl in Eindhoven de Dutch Design Week op zaterdag 20 oktober van start ging werd in New York The Factory of the Future geopend. Nu zult u zich afvragen wat de gebeurtenissen in Eindhoven en New York met elkaar te maken hebben.  ‘Veel’,  kan ik u vertellen. In Eindhoven – op de Dutch Design Week – zijn al enkele jaren sieraden en andere gebruiksvoorwerpen te zien die met 3D printers zijn gemaakt. Op de Dutch Design Week van dit jaar zijn ook kopjes van porselein en bestek van metaal uit de printers te bewonderen. Veel van deze producten komen uit de printers van Shapeways. Dit bedrijf, dat in Eindhoven begon en tegenwoordig in New York opereert, gaat in een hal op Long Island City met tientallen 3D printers zo’n 5 miljoen gebruiksobjecten fabriceren (bron: de Volkskrant 21-10-2012). Zoals sieraden, lampenkappen, auto-onderdelen, en zelfs delen van landingsgestellen voor vliegtuigen. Met 3D printers kan de VS een deel van zijn producten zelf fabriceren in plaats van deze te importeren.

Met 3D printing is het mogelijk om unieke ontwerpen eenmalig of in serie te produceren. In de jaren negentig werd dit ook wel massa-individualisering genoemd. Toen was er nog geen 3D printer en was deze vorm van productie nog maar beperkt mogelijk. Nu lijkt de droom uit te komen. Je kunt je eigen bestek ontwerpen, digitaliseren en printen. In de printer wordt het digitale ontwerp met dunne laagjes roestvrijstaal, zilver, glas, kunststof of porselein in een fysiek object opgebouwd. Daarmee kunnen zeer ingewikkelde vormen worden gerealiseerd. Niet alleen kleine objecten, zoals sieraden of mondimplantaten en kunstkaken op maat, maar bijvoorbeeld ook grote voorwerpen als stoelzittingen.

Shapeways heeft al een miljoen objecten voor klanten geprint. Het bedrijf werkt met meer dan 6000 onafhankelijke ontwerpers, die hun ontwerpen verkopen via de online marktplaats. In principe kan iedereen met een laptop zijn eigen producten fabriceren. Daarmee keert de productie terug naar de steden waar het ooit begon in ambachtelijke werkplaatsen.

3D printing is een revolutionaire stap die grote gevolgen heeft voor onze manier van produceren en vooral voor de locatie waar geproduceerd kan worden.

Voordelen: geen voorraden meer van bijv. onderdelen omdat bij een bestelling direct wordt geproduceerd; minder transport als 3D printers in de buurt staan; duurzamer, want minder grondstoffen nodig en minder transport. Nadelen: minder arbeid en vakmanschap nodig voor het produceren van objecten en onderdelen; op lange termijn ook minder gunstig voor lage lonenlanden.

Share

Charlie Chaplin in een nieuwe remix

De beroemde speech van Charlie Chaplin uit de film The Great Dictator is voorzien van beelden van tragische en hoopvolle gebeurtenissen uit de recente geschiedenis. De koppeling van de speech aan historische beelden zorgt voor een indringend en dramatisch effect. Bekijk de video op youtube door te klikken op deze link: de remix op basis van de speech

Lees verder Charlie Chaplin in een nieuwe remix

Share

‘Meer met minder’ in de auto-industrie

Autofabrikanten lopen voorop met het in de praktijk brengen van het leveren van meer prestaties met minder materiaal en energie. Door de hoge en alsmaar stijgende olieprijs hebben onder meer Ford, Citroën en VW motoren ontwikkeld met drie cilinders. Minder cilinders zorgen voor minder wrijving in de motor, minder gewicht door minder materiaalgebruik én een lager verbruik. De driecilinder motor is bezig met een opmars. Zelfs BMW komt met zo’n motor die 225 pk levert terwijl het gewicht 15% lager is dan een vergelijkbare viercilinder.

de driecilnder motor van Ford

De auto-industrie is al dertig jaar het voorbeeld voor andere industrieën. Rond 1990 verscheen het boek The Machine that changed the world. Dit boek zorgde er voor dat het ontwerp, productie- en assemblageproces in recordtempo grondig werd gemoderniseerd. Vooral de keten van toeleveranciers werd op z’n kop gegooid. Het aantal geproduceerde auto’s steeg enorm en veel auto’s zoals van Volvo konden na gedane arbeid geheel worden gerecycled. Nadeel was dat auto’s door allerlei veiligheidseisen zwaarden werden. Door het klimaatdebat rond 2005 en de stijgende olieprijzen zijn de fabrikanten begonnen met het lichter en zuiniger maken van auto’s. Meer doen met minder materiaal en energie zal de nieuwe trend worden.

Door de vergrijzing zullen we vanaf 2015 jaarlijks met minder mensen de economie en samenleving aan de gang moeten houden. De productiviteit zal aanzienlijk opgeschroefd moeten worden. Dit kan met ICT en het toepassen van apps en vooral met sociale innovaties in het werk. Meer doen met minder mensen kan bijvoorbeeld door te werken met zelfsturende teams en het rigoureus beperken van het aantal managers. Het gaat om het invoeren van het principe dat iedereen (mee) produceert zodat er -geen van producerende taken- vrijgestelde werkenden meer zijn. Door realisatie van dit principe zal de bureaucratie snel verdwijnen en zullen mensen zich zinvoller en effectiever op waardevolle activiteiten kunnen richten.

Share

Slimmer leren (1)

Na 2015 zal het aantal leerkrachten 2015 fors dalen en de instroom van jongeren op de arbeidsmarkt teruglopen. Tijd dus om slimmer om te gaan met mensen en met hun kennis. De komende tien jaar zal digitaal leren op grote schaal worden ingevoerd. Dat kan bijvoorbeeld met de I-pad in de trein of thuis op de bank. In de afgelopen jaren hebben we al veel ervaring opgedaan met elektronische leersystemen. Nu is het tijd om te zorgen dat de effectiviteit groter wordt. Dit kan bijvoorbeeld met serious games voor toepassingsgerichte opleidingen of cursussen. Volgens Jurriaan van Rijswijk in Het Parool van 29 september 2012 werken deze computerspellen zo goed omdat ze inspelen op het onbewust veranderen van gedrag.

Eva Jinek stuurt je naar Afghanistan..

On The Ground Reporter Afghanistan is een educatieve game, ontwikkeld op de doelen van Burgerschap (MBO: Leren, Loopbaan, Burgerschap en VO: maatschappijleer) voor MBO, HBO, en VO. Het brengt complexe vraagstukken als mediawijsheid en burgerschap op een toegankelijke en uitdagende manier in de belevingswereld van jongeren. Handig voor de docent, leuk voor de leerling, goed voor het onderwijs.

Share