wild_projects_social_smart_cities

smart city

Smart City is meer dan informatietechnologie

Is de smart city een digitale stad boordevol met ICT en technologie? Er zijn steden die dat zo benaderen. Den Haag stelt: “Smart City: samen slimmer sturen op middelen door middel van technologie”. Overigens heeft deze stad de visie en doelen heel concreet uitgewerkt.

Technologie is inderdaad een belangrijk middel, maar wij zien dit als één van de bouwstenen van de stad van de toekomst. Er zijn nog legio andere opties, zoals het voorbeeld van de caminos-escolares uit Barcelona (verderop in dit artikel) laat zien.

Wij vinden een hoog ontwikkeld organisatievermogen ook smart!

Het gaat dan met name om het ontwikkelen van het organisatievermogen van een stedelijke samenleving naar een hoger niveau zodat burgers, innovatieve bedrijven, de gemeente en andere partijen samen de stad innovatiever, leefbaarder en duurzamer kunnen maken.

In een echte smart city kunnen burgers en innovatieve ondernemers mee bepalen hoe de samenleving zich ontwikkelt. smart_cities wild projects

 ICT in een smart city

Mensen kunnen betere en vooral ook duurzamere besluiten nemen als zij op een handige manier informatie uit verschillende bronnen kunnen koppelen en afstemmen. Apps zijn prima tools hiervoor. ICT-toepassing van ‘de smart city’ kunnen vooral nuttig zijn om het verkeer van personen en goederen efficiënter, veiliger en schoner te maken. Verder bij het delen van duurzame energie.

Het is een uitdaging om big data te vertalen in waarde voor mensen; dit lukt echter alleen als mensen de data-sets zelf kunnen vormgeven (en beveiligen) met apps en de toepassing daarvan kunnen aanpassen aan de eigen situatie en behoefte.

Stel dat u met uw smartphone informatie kan verzamelen uit verschillende organisaties, bijv. over lesroosters, afspraken en reistijden dan kunt u veel effectiever uw dagdeling organiseren. 

Als u vervolgens ook nog lokale informatie als feedback kunt toevoegen dan ontstaat een interactief informatiesysteem. Omdat de leefpatronen van veel mensen ingewikkelder worden, zullen dergelijke toepassingen heel handig en nuttig kunnen zijn om de dagindeling efficiënter en duurzamer in te richten. Maar wel met maximale bescherming van de privacy en de persoonlijke data moet het eigendom zijn van de gebruiker.

Risico van een ICT-hype

Wij vinden dat de waarde van ICT voor Smart Cities initiatieven te sterk wordt benadrukt en dat er zodoende een ICT-hype is gecreëerd. Voorstanders van ICT roepen steden op hierin sterk te blijven investeren. De vraag is of het verstandig is om ICT (en bijvoorbeeld big data) te zien als de (voornaamste) ‘enabler’ van de ontwikkeling van de stad van de toekomst. ICT, sensoren, big data en apps kunnen prachtige toepassingen bieden. Maar er zijn vaak ook andere, slimme(re) oplossingen mogelijk.

‘No one likes a city that’s too smart’

Wij zijn het eens met de socioloog Richard Sennett als hij stelt dat de nadruk op ‘te smart’, kortom efficiency ten koste gaat van de leefbaarheid.

In de Guardian schreef hij een artikel met de titel ‘No one likes a city that’s too smart’. Het is natuurlijk prettig als alles in een stad goed geregeld is, maar de manier waarop dat gebeurt vindt hij te bedacht en te veel van bovenaf opgelegd. Hij nam daarbij de Koreaanse Smart City New Songho als voorbeeld.

China lijkt deze Koreaanse smart city wel te waarderen en schijnt er twee te willen ‘bestellen’. Dan lijkt de smart city inderdaad een gefabriceerd product, maar misschien is dat wel nodig om de groei van de wereldbevolking in goede banen te leiden. Gelukkig hebben we in de steden een sterke beweging van burgers en kleine bedrijven die de samenleving van onderop wil veranderen en vormgeven. Kijk maar eens op de website www.dezwijger.nl .

Kortom, smart is één van de aspecten van de stad van de toekomst. Die kunnen we realiseren met creatieve, innovatieve en ondernemende burgers. Aan de steden om die te faciliteren!

Data is niet neutraal

smart_city wild projects
meetkast RIVM

RIVM heeft in Amsterdam meetkasten opgesteld om de vervuiling door CO2 en fijnstof te meten. Deze meetkasten staan niet op kruispunten met de meest vervuilde locaties in de stad maar op plekken waar de vervuiling ‘gemiddeld’ is. De locatie van de kasten is het gevolg van een politieke besluitvorming. Daarom komt er uit die kasten data die niet neutraal is. Ook al staat voor 100% vast dat mensen die langs snelwegen wonen, korter leven, dan nog kan een kabinet besluiten om de maximum snelheid te verhogen. Er is dus geen garantie dat zelfs door de wetenschap gevalideerde data tot de juiste politieke besluitvorming leidt. ‘Juist’ met als resultaat dat wonen langs de snelweg gezonder wordt.

Cruciale vraag is wie bepaalt welke data wordt verzameld

Er wordt steeds meer data geproduceerd. Daarom wordt het voor burgers steeds belangrijker om de data zelfstandig te kunnen interpreteren en op waarde te kunnen schatten. Dat kan met open data. Maar omdat wij stellen dat data niet (altijd) neutraal is, zal ook de besluitvorming over de wijze waarop de data wordt verzameld, openbaar moeten worden. Bovendien kan software ook nog data manipuleren en fabriceren voor eigen gewin zoals met de dieselauto’s van het Volkswagen concern.

In software kán ook opzettelijk geheime spookdata worden gebracht om de gebruikers daarvan op het verkeerde been te zetten. In wetenschappelijk onderzoek gebeurt dit wel eens om te kijken of analyseteams bepaalde signalen oppikken zodat de werking van een experiment kan worden getest. Gelukkig zijn er geen voorbeelden bekend uit de dagelijkse praktijk.     

Big data leidt niet altijd tot ‘gezonde’ politieke besluitvorming

smart_city_wild_projects
Quadruple Helix

Ondanks het feit dat er harde bewijzen zijn dat het klimaat snel opwarmt, neemt de Nederlandse regering onvoldoende maatregelen of soms zelfs maatregelen die schadelijk zijn voor het klimaat. Daarom is Urgenda naar de rechter gestapt om een stringenter klimaatbeleid af te dwingen bij de Nederlandse Staat. De Haagse rechtbank heeft de eisers in het gelijk gesteld; de overheid moet volgens de rechter meer en effectievere klimaatacties ondernemen.

Een aantal gemeenten in Nederland stimuleert de smart city. Maar het is niet duidelijk met welke uitgangspunten wordt samengewerkt met bedrijven. En welke data wordt gebruikt.  Gemeenten zullen daarom veel transparanter moeten zijn bij het vormgeven van hun smart city.

Amsterdam heeft in 2017 zes richtlijnen opgesteld voor het ontwerpen van de digitale datastad. De richtlijnen hoe om te gaan met data is te  zien in deze video.

Geen zwarte dozen in de smart cities

De gemeente Eindhoven en TU Eindhoven slaan de handen ineen om maatschappelijke uitdagingen structureel aan te pakken. Ze koppelen technologie, design en innovatie in living labs aan uitdagingen op het gebied van mobiliteit, energie, gezondheid, educatie, licht en de openbare ruimte. Wethouder Mary-Ann Schreurs (Innovatie en Design) wil met een proeftuinaanpak innovatieve projecten in de praktijk onderzoeken.

De toekomst is in de woorden van Schreurs ‘meer dan een technologisch systeem met een designsausje erover’. Toegepaste data, modellen, robotica en nieuwe vormen van samenwerking tussen TU en gemeente moeten uiteenlopende en onverwachte oplossingen dichterbij brengen. Door het open karakter van de samenwerking wordt in co-creatie gewerkt en uitgevoerd met diverse andere partijen.

In de video hieronder zegt wethouder Mary-Ann Schreurs. ‘Met elkaar zijn we ons ervan bewust dat we de nieuwe wereld aan het maken zijn. We weten niet hoe die er precies uit gaat zien, maar we weten wél dat wij daarin een rol kunnen spelen en dat is fantastisch. Met elkaar zijn we aan het ontdekken – hérontdekken – wat een samenleving is, wat kwaliteit van leven is en hoe we dat kunnen realiseren.’  Daarbij is het van belang dat we geen zwarte dozen creëren waarvan we niet weten wat er (technologie, data, etc.) in zit. Het moet open en toegankelijk zijn.  {waarvan akte}

Hoe voorkom je ‘zwarte dozen’ in de Smart Cities?

slimmer organiseren!

Op een universiteit in de VS is aan studenten gevraagd hoe zij naar een smart city kijken. In de video hieronder is het resultaat te zien en het blijkt dat ICT niet prominent wordt genoemd.

Wij zien een smart city vooral als een stad waarin de overheid initiatieven van burgers, kleine bedrijven en sociale ondernemers faciliteert.

De grootste uitdaging voor de komende tien jaar is dat we gaan leren om de ontwikkeling van onze steden samen vorm te geven. Slimmer, socialer en duurzamer organiseren staat hoog op onze agenda. Burgers, start-ups, creatieven en professionals kunnen samen met de overheid problemen op lossen die de overheid alleen niet kan oplossen. Om dit te kunnen realiseren is het noodzakelijk om beter te leren samenwerken. De complexiteit van de vraagstukken vereist een hoger ontwikkeld organisatievermogen. Waarbij ook wordt vermeden om alle problemen te willen oplossen met ICT. Een voorbeeld uit Barcelona geeft goed aan wat we hiermee bedoelen.smart_city_wild_projects

Caminos-escolares: veilige schoolroutes in Barcelona

Bezoekers van Barcelona hebben misschien signalen met groene golven op straat gezien met de tekst “Camí escolar, espai amic”. Dit betekent schoolroute, vriendelijke en veilige plek om over te steken. Het ‘smart city’ project is bedoeld om te stimuleren dat scholieren zelf veilig naar school en weer terug naar huis kunnen gaan. En ook om hun wijk beter te leren kennen en het gevoel voor oriëntatie te verbeteren. Deze schoolroutes zijn projecten waaraan veel partijen samenwerken.

Los caminos escolares son proyectos participativos que forman parte de las políticas de sensibilización y educación vial, que apuestan por una nueva cultura de la movilidad que prioriza la calidad de vida y el respeto al entorno tanto ambiental como social.

Het schoolroute project is een onderdeel van beleid dat burgers bewust moet maken van een nieuwe mobiliteitscultuur met prioriteit voor de leefkwaliteit met respect voor de sociale omgeving en het milieu.

Het schoolroute-project richt zich op kinderen en hun families, scholen, organisaties van schoolouders en de omgeving van de scholen. Dit betekent dat ook winkeliers, buren, de lokale politie, etc. verantwoordelijkheid nemen als betrokkenen bij het onderwijs. Dit project gaat echter verder dan alleen het maken van veilige routes. Het is ook de bedoeling om iedereen te betrekken om het voortdurend beter te maken.

117 scholen en onderwijsinstellingen in alle wijken deden mee in 2014

smart_city_wild_projects

 

 

 

 

 

 

Dit project in Barcelona toont aan dat je een stad ook slimmer kunt maken zonder ICT toe te passen!

* Stadmakers werken al heel ‘smart’

‘Wij maken de stad’  is een veelgebruikte terminologie in steden als Rotterdam, Amsterdam en Almere. Pakhuis de Zwijger gebruikt de term stad maker op de volgende manier: ‘”Stadmakers noemen wij ze. Een eretitel.”

Stadmakers zijn mensen die initiatieven nemen om de stad socialer, leefbaarder, aangenamer en duurzamer te maken. Meestal zijn dat initiatief nemende burgers, creatieve professionals en sociale ondernemers. Maar een ambtenaar die dat faciliteert noemen we ook een stadmaker.

De beweging van stadmakers wordt ook wel do-it-yourself genoemd. Wij spreken liever over do-it-together! Pakhuis de Zwijger coördineert deze beweging in Nederland en Europa.

Creativiteit is een belangrijke eigenschap van stadmakers.

wild projects - smart city
smart_city_wild_projects_creativiteit

2016, het jaar van de Europese stadmakers?

In het voorjaar van 2016 is Nederland voorzitter van de EU. De Europese top is in Amsterdam. Tegelijkertijd vindt een top van Europese burgers plaats. Deze burgers willen de Europese leiders laten zien hoe zij aan transities in hun steden werken. Een unieke bijeenkomst, georganiseerd door Pakhuis de Zwijger in Amsterdam.

Burgers, creatieven en innovatieve ondernemers worden stadmakers (citymakers) genoemd. Op de website http://www.stedenintransitie.nl staan veel voorbeelden van geslaagde projecten. Stadmakers willen dat gemeenten initiatiefnemers structureel meer ruimte geven om hun plannen te realiseren. In een aantal gemeenten zijn daarvoor proefprojecten opgestart, zoals de ‘Right to Challenge’ in Rotterdam.

De rol van burgers in de Europese steden wordt ook erkend door de EU. Daarvoor is de Urban Agenda ontwikkeld. Nederlandse ministeries werken aan de Agenda Stad.

smart_city_wild_projects
afbeelding: Europese website van stadmakers

Bronnen: de Europese website van stadmakers is https://citiesintransition.eu en het plaatje bovenaan deze pagina is van smart city Amsterdam.

Gemeenten en smart cities

Een aantal steden zijn bezig met het ontwikkelen van hun smart city. Zoals Amsterdam, Barcelona, Eindhoven, Londen en Rotterdam. Sommige steden leggen een direct verband met technologie, zoals Londen:  ‘Using the creative power of new technologies to serve London and improve Londoners’ lives’. 

Zoals uit het voorgaande duidelijk wordt, leggen wij deze koppeling juist niet. Bovendien beschouwen wij het smart city beleid als een onderdeel van de overkoepelde visie en strategie voor de stad van de toekomst. Verder gaan de veranderingen zo snel dat het voor een college en het ambtelijk apparaat steeds moeilijker wordt om adequaat te handelen zonder de bottom-up initiatieven te faciliteren.

Om de innovatie in de steden meer vaart te geven zijn de volgende bestuurlijke aanbevelingen van belang:

  • creëer ruimte voor initiatiefnemers om te experimenteren, een buurteconomie te ontwikkelen, enz.
  • zorg voor een gelijk speelveld tussen de overheid en creatieve, innovatieve burgers en ondernemers
  • neem de problemen en de uitdagingen in de stad als uitgangspunt voor innovatie
  • zet de menselijk maat tegenover technologie
  • bewaak de privacy van burgers
  • organiseer afstemming en samenwerking tussen de steden om kennis en ervaring te delen en veelbelovende projecten te kunnen opschalen. 

De video geeft een goed voorbeeld van de stad Amsterdam die startups uitnodigt oplossingen te bedenken voor stedelijke vraagstukken.

En voorbeeld van een model voor landelijke ‘smart-regie’ en smart-governance’.smart_cities_coördinatie_wild_projects

NAAR-BEGIN-PAGINA

Share

slimmer, creatiever, duurzamer organiseren