Tagarchief: UVA

Marineterrein: van scheepswerf naar innovatiecampus

Marineterrein wordt innovatiecampus

Een innovatiecampus ontwikkelen op het Marineterrein is van groot belang voor de economische en wetenschappelijke positie van Amsterdam. Het is een prachtige locatie in het centrum van de stad. Met de fiets, veerponten, trein en metro zijn universiteiten, HBO’s en kennisinstellingen gemakkelijk te bereiken. Breng een grote diversiteit aan disciplines en ambitieuze mensen bij elkaar om maatschappelijke problemen op te lossen. Zo ontstaat weer nieuwe kennis, samenwerking en nieuwe mogelijkheden. Door de verzamelingen van mensen, kennis, creativiteit en ambitie ontstaat een brandpunt van dynamiek en ruimte voor vernieuwing.

Aan de oostkant van het Marineterrein kan een compacte woon-werkwijk ontstaan voor studenten en start-ups. Geen torenhoge verticale campus zoals in veel Amerikaanse steden, maar smalle straatjes, pleintjes en witte woon-werkcomplexen met groene dakterrassen. Beeldbepalende, industriële gebouwen blijven behouden. In de compacte wijk ontmoeten studenten en startende ondernemers elkaar op straat, op de pleintjes en de groene dakterrassen. Voor innovatie is nabijheid van interessante mensen en allerlei functies een belangrijke voorwaarde.

De locatie kan dan uitgroeien tot een internationaal zeer gewilde plek.

Het witte en groene karakter van de Plantage-buurt kan als basis dienen voor de architectuur van de nieuwe wijk. Door compact en met vijf tot acht etages te bouwen kunnen de kosten van de bouwwerken en de infrastructuur worden beperkt.

Marineterrein - innovatiecampus - wild projects
optie: innovatiecampus en muziekplein

Amsterdam presteert nog onvoldoende als universiteitsstad

Met 6,6% internationale studenten blijft de stad ver achter bij steden als Londen (26%), Parijs (22%), Berlijn (16%), Zürich (24%), Wenen (23%), Barcelona (11%) en Brussel (26%), zo blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau StudentMarketing.

Toch is Amsterdam wereldwijd nummer 5 van de meest bezochte steden door jongeren. De stad profiteert dus veel te weinig van de populariteit onder jongeren. Amsterdam wordt door jongeren vooral gezien als een stad om te bezoeken en te feesten, maar niet om te studeren.

Banen en inkomsten door buitenlandse studenten
“Internationaal hoger onderwijs zorgt voor veel werkgelegenheid. Elke internationale student creëert ongeveer een derde lokale baan en 10.000 euro aan extra economische activiteit. Internationale studenten zorgen daarnaast voor meer bezoekers. Van de buitenlandse studenten geeft 90 procent aan dat ze in hun studiestad willen blijven. Dit betekent dat een hoger aandeel internationale studenten Amsterdamse bedrijven zullen voorzien van een ruimer aanbod jong talent.”

Bron: www.classof2020.nl/amsterdam-university-capital 

Afgestudeerde internationale studenten die in Amsterdam hebben gestudeerd, willen graag blijven. Zij vinden echter onvoldoende aansluiting naar werk. Daarnaast zijn er te weinig betaalbare woon- en werkruimten.

Hoog tijd om in deze situatie verandering aan te brengen met de innovatiecampus op het Marineterrein.

Geen Neelie Kroes campus

De campus is bedoeld als verzamelplek voor alle disciplines en geen ICT-campus met een app’je hier en een app’je daar. Internet bedrijven kunnen uitgroeien tot grote wereldwijde spelers, zoals Booking.com, maar dat zijn uitzonderingen. Bij een ICT-gedreven campus, zoals bij de StartUpDelta, heerst een onbegrensd geloof in de wonderen van big data, open data, apps en andere ICT-toepassingen.  Rutger Bregman van de Correspondent schreef hierover een artikel met de titel De Grote Disruptive-Start-up-Out-Of-The-Box-Co-Creation-in-the-Cloud-Bullshit-Bingo.

Bejubeld worden ze, zo schrijft Bregman: de ‘innovatieve start-ups’ die vanuit Nederland de wereld veroveren. Maar als je ziet voor welke problemen deze bedrijven oplossingen bedenken, rijst de vraag: waarom eigenlijk?

Op de internationale innovatiecampus komen kennis, allerlei vakgebieden en ambitieuze mensen bij elkaar die maatschappelijke problemen willen oplossen. Zo ontstaat weer nieuwe kennis, samenwerking en nieuwe mogelijkheden. Door de verzamelingen van mensen, kennis, creativiteit en ambitie ontstaat een brandpunt van dynamiek en ruimte voor vernieuwing.

Wat is het doel van de innovatiecampus?

Het doel van de campus is:

  • Aanzienlijk meer buitenlandse studenten naar Amsterdam trekken
  • Creatieve, innovatieve en ondernemende studenten met een grote mix aan studierichtingen in de campus huisvesten (studenten moeten ‘solliciteren/motiveren’ om toegelaten te worden)
  • Afgestudeerde (internationale) studenten faciliteren om een bedrijf te starten
  • Een internationale ontmoetingsplaats voor wetenschappers, designers, bezoekers uit de hele wereld realiseren
  • Een nieuwe aantrekkelijke, internationale wijk in het centrum met innovatieve mode- en designwinkeltjes, ateliers, etc. ontwikkelen.

Verdeelsleutel en criteria

Voor het toewijzen van woon- en werkruimten aan creatieve, innovatieve en ondernemende studenten en starters kan een bepaalde verdeelsleutel worden gehanteerd. Bijvoorbeeld 30% Nederlandse studenten, 40% buitenlandse studenten en 30% veelbelovende starters. Studenten worden niet zomaar toegelaten. Zij worden geselecteerd op basis van hun passie om een bijdrage te leveren met hun studie aan een betere wereld.

Veder kunnen aan de hand van selectiecriteria -zoals bijvoorbeeld de kwaliteit van een businessplan- talentvolle afstudeerders worden gefaciliteerd. Het is belangrijk voor de kennisdeling en versnelling van het innovatieproces dat in de wijk een mix wordt gehuisvest van studenten die (medische) technologie, life & neuro sciences, informatica, design, etc. studeren. Want diversiteit van disciplines, talent, passies en ervaringen is een belangrijke voorwaarde voor creativiteit, innovatie en ondernemerschap.

In het begin zal er sprake zijn van organische groei en zullen de criteria flexibel worden gehanteerd om de woonruimtes vol te krijgen in het geval er nog te weinig buitenlandse instroom op gang is gekomen. Dit kan door buiten de categorie en criteria vallende studenten een tijdelijk huurcontract te geven. Maar het realiseren van het doel -meer talentvolle buitenlandse studenten aantrekken- heeft prioriteit. Omdat dit van groot belang is voor de ontwikkeling van Amsterdam

innovatiecampus_wild_projects

Gezamenlijk aan de slag

De campus kan een gezamenlijk project en investering worden van de gemeente Amsterdam, de UVA, VU, enkele nieuwe universiteiten, de HVA, AMC, VUmc, kennisinstellingen en investeerders zoals de Pensioenfondsen ABP en PGGM, commerciële investeerders en woningbouwcorporaties zoals de Key.

Om de risico’s te verdelen kunnen blokken van de compacte wijk door verschillende partijen worden ontwikkeld. Wel zullen de gehanteerde doelen, opzet, karakter, architectuur en de criteria door alle betrokken partijen gedeeld en nageleefd dienen te worden.

“Het aantrekken van meer buitenlandse (top)studenten (…) is een speerpunt van onze gezamenlijke inzet samen met de Board (Amsterdam Economic Board) de komende periode.” Louise Gunning, collegevoorzitter UvA en HvA.

Waarom is de innovatiecampus voor Amsterdam een noodzaak?

  1. Klimaatverandering, matige leefbaarheid in steden en spanningen in de samenleving vragen om grotere inspanning om problemen aan te pakken. Talent uit binnen- en buitenland is nodig om deze uitdaging te kunnen oppakken.
  2. Door de globalisering vindt het proces van kennisontwikkeling en -toepassing veel sneller plaats. Het faciliteren van excellente leer-, ontwikkel- en maakplekken is een noodzakelijke voorwaarde daarvoor.
  3. Kennistoepassing vindt efficiënter en effectiever plaats in steden met veel ontmoetingsplekken, broedplaatsen, tijdelijke, experimentele locaties zoals De Ceuvel, internationale kennisinstellingen, onderzoekscentra zoals Sarphati Institute, maakacademies zoals Design Academie Eindhoven, intermediaire organisaties zoals Mediamatic en Pakhuis de Zwijger, en vooral ook door bottom up initiatieven gefaciliteerd door de lokale overheid.
  4. De relatie tussen universiteiten en samenleving is nog vrij onderontwikkeld. De moderne wetenschapper leeft in een naar binnen gekeerde wereld, mijdt het publieke debat en is vooral bezig met het schrijven van onderzoeksaanvragen en artikelen voor vakgenoten.[1] Een grote internationale campus met ondernemende studenten en start-ups kan zorgen dat wetenschappers zich meer gaan richten op kennistoepassing.
  5. Meer creatieve en innovatieve experimenten, start-ups en bedrijven zijn nodig om de ontwikkeling richting circulaire economie en een gezonde, sociale en slimme, clean tech stad te versnellen. De internationale innovatiecampus stimuleert dit innovatieve proces.
  6. Amsterdam heeft een grote achterstand voor het aantrekken van buitenlandse studenten. Volgens de Class of Amsterdam trekt de stad “ieder jaar 1,2 miljoen jonge toeristen, maar maakt nauwelijks plaats voor buitenlandse studenten. In een vergelijking tussen negen Europese steden is Amsterdam de minst internationale studentenstad. De achterstand van Amsterdam op andere steden groeit de komende jaren.” Bron persbericht via http://classof2020.nl/amsterdam-university-capital/
  7. Amsterdam heeft minder internationale studenten. Met 6.750 internationale studenten (6,6%) blijft Amsterdam onder het niveau van vergelijkbare Europese steden. Londen is in Europa koploper met ruim 100.000 studenten uit het buitenland, maar ook steden als Kopenhagen, Berlijn, Madrid en Wenen hebben ieder ruim driemaal zoveel internationale studenten als Amsterdam. Ook binnen Nederland is het aandeel internationale studenten lager dan gemiddeld. Bron: rapport Wordt Amsterdam de University Capital van Europa? Internationaal Hoger Onderwijs als economische motor? Aanbevelingen van The Class of 2020 Conferentie aan de stad Amsterdam. Februari 2014.
  8. Volgens dezelfde bron: Als de stad het aantal internationale studenten zou weten te verdubbelen dan zorgt dit voor een pool aan internationaal talent die de economie hard nodig heeft. Het levert duizenden banen, miljoenen aan investeringen en honderden mogelijke nieuwe startups op. Maar zelfs met een verdubbeling hoort Amsterdam bij de achterhoede van Europa.
  9. Afgestudeerde internationale studenten willen graag blijven, maar vinden onvoldoende aansluiting naar werk en ondernemerschap. Het actief koppelen van studenten aan bedrijven via stages en het ondersteunen van startups verhoogt de kans op een langdurig verblijf in de stad. Zie bron via http://issuu.com/buenagente/docs/the_class_of_2020_magazine_report_20110914_m. Ook uit onderzoek van Bureau Broedplaatsen blijkt dat bijvoorbeeld internationaal talent van de Rietveld Academie vertrekt omdat er onvoldoende betaalbare woon- en werkruimte is.
  10. Amsterdam groeit de komende tien jaar naar verwachting met 60.000 inwoners (tot 2040 komen daar nog zo’n 100.000 bij). Indien er geen aparte internationale campus wordt gebouwd zal de druk op de woningmarkt nog verder stijgen en zal Amsterdam er waarschijnlijk niet in slagen het aantal buitenlandse studenten te laten stijgen.
  11. Amsterdam loopt in vergelijking met Londen en andere Europese steden extra werkgelegenheid en inkomsten mis. Elke internationale student creëert ongeveer eenderde lokale baan en 10.000 euro aan extra economische activiteit. Internationale studenten zorgen daarnaast voor meer bezoekers. Ook de extra dynamiek en sociale mobiliteit zal de stad dan mislopen.

Growth of the student population of the Netherlands and Amsterdam between 2007 and 2013. The percentage of foreign students in Amsterdam grew less rapidly than for the Netherlands as a whole. Bron: Nuffic, 2014

Aantrekkelijke studies voor buitenlandse studenten en experimentele vrijplaatsen

Om meer buitenlandse studenten te trekken zal Amsterdam op technologie-ontwikkeling en -toepassing gerichte studies moeten aanbieden. Het gaat bijvoorbeeld om:

Medische technologie: combinatie van neuroscience, life sciences, medische technologie, onderzoeksinstituten zoals AVL en MESA+ nanotechnology research institute (Twente) en bedrijven zoals Philips medische technologie en start-ups op de Internationale InnovatieCampus (IIC)

Circulaire economie, klimaatverandering en stad van de toekomst: combinatie van onderzoek, stedelijke- & technologie-ontwikkeling door samenwerking tussen universiteiten en HBO’s, AMS Institute (Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions), bedrijven, start-ups en het toepassen van nieuwe concepten en technologie op experimentele locaties en test beds in Amsterdam (zoals de Ceuvel) en Almere Floriade en Oosterwold.

Compared with the other cities, Amsterdam has few international students. In 2020 the difference is even greater. Bron: Studentmarketing, Wenen

 

[1] Universiteit blinkt uit in opschepperij. Interview met Henk Wesseling over perverse prikkels in het universitair onderwijs en onderzoek. De Volkskrant 12 april 2014

Voor meer informatie over campusontwikkeling www.campus.uva.nl

Artikel van Rutger Bregman https://decorrespondent.nl/2516/De-Grote-Disruptive-Start-up-Out-Of-The-Box-Co-Creation-in-the-Cloud-Bullshit-Bingo/213909907376-05eb134d

Bij de teksten en afbeeldingen zijn voor zover mogelijk de namen van de makers en andere betrokkenen gemeld. Indien er nog bronnen ontbreken dan graag een reactie plaatsen.

Share

Studentenwoningen in Almere tegen kamertekort

Studentenwoningen in Almere en woon-werk broedplaatsen zijn nodig om te voldoen aan de grote vraag naar goedkope woon- en werkruimte.

Het Parool schrijft: De Uva wil het kamertekort in Amsterdam tegengaan door in Almere 3000 studentenwoningen te gaan bouwen. De Uva is in gesprek met de Gemeente Almere om tot een concreet plan te komen.

In 2013 schreef ik de volgende blog

Voordat we het plan voor een woon-werk broedplaats presenteren vertel ik eerst iets over de aanleiding voor dit idee.

Energiesubsidies verzwakken Nederlandse economie

De regering subsidieert de traditionele sectoren met miljarden euro’s per jaar. Dit remt de transitie naar een duurzame economie. Het verzwakt bovendien de economie. De bedrijven in deze sectoren hoeven door de riante subsidies niet te investeren in het duurzamer maken van hun productietechnologie. Vanuit geo-strategisch perspectief is het niet verstandig om Nederland zo afhankelijk te laten zijn van de leveranciers van fossiele brandstoffen. De ruzies tussen Nederland en Rusland laten zien waar dit toe kan leiden.

Do it yourself

Ondanks de recessie en het kabinetsbeleid is er iets opmerkelijks aan de gang. Er zijn steeds meer burgers die initiatieven nemen. Dit gebeurt in broedplaatsen in de grote steden, op tijdelijke lege plekken of zelfs op onverwachte momenten met zogenaamde pop-up activiteiten. Deze ontwikkeling van onderop wordt vaak aangeduid als de do it yourself economie (1). Vaak werken mensen in een wijk samen met het aanleggen van een stadstuintje of het runnen van een tijdelijk buurtcafé in een leegstaande school. Veel jongeren willen hun eigen werk creëren en zoeken daarvoor goedkope werkplekken.

Studentenwoningen en broedplaatsen

Een signaal dat deze beweging groeit is de grote vraag naar goedkope woon- en werkruimten in de grote steden. Vooral de vraag naar een woning met een werkruimte is groot. Ik beschouw deze ontwikkeling van onderop als een nieuwe, waardevolle toevoeging aan onze samenleving. Daarbij heb ik de indruk dat politiek Den Haag dit fenomeen nog niet goed in de gaten heeft. Gelukkig stimuleren en faciliteren gemeentebesturen van steden als Eindhoven en Amsterdam deze ontwikkeling van onderop al volop.

Super innovatief zonder cent subsidie

In het schema hieronder heb ik de do it yourself economie als nieuwe laag toegevoegd aan de bestaande economische structuur. Weliswaar aan de onderkant maar de bedrijfjes zorgen voor veel dynamiek en leveren (op termijn) ook een bijdrage aan de innovatie in de economie daar boven.

Broedplaats 2.0
nieuwe economische structuur

De lerende economie ontstaat van onderop

Op kunst, kunstonderwijs en cultuur is hard bezuinigd, terwijl creativiteit steeds belangrijker wordt om nieuwe producten te kunnen ontwikkelen. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) stelt dat onderwijs Nederland uit de achterstandspositie moet halen. Beter onderwijs zorgt namelijk voor een hogere productiviteit, die weer nodig is om Nederland in economische opzicht uit de opgelopen achterstand te halen.

In de vorige blog heb ik geschreven dat ik niet geloof dat ‘de politiek’ in staat is om de kwaliteit van het onderwijs top down te verbeteren. Dit is de afgelopen decennia ook niet of nauwelijks gelukt. Daarom denk ik dat het effectiever is om de beweging van onderop te faciliteren. Veel creatieven en startende ondernemers werken samen en leren van en met elkaar. Organisaties als Pakhuis de Zwijger zijn aanjagers van de economie van onderop. In de broedplaatsen ontstaan vanuit het experiment nieuwe, slimme producten, diensten en effectieve werkprocessen. Daarmee is aan de onderkant van de ‘traditionele’ economie al een lerende economie ontstaan. Als nog meer mensen de mogelijkheid krijgen om hieraan mee te doen zal deze dynamiek ook van grote waarde worden voor MKB en grote bedrijven.

Studentenwoningen en ateliers in broedplaats 2.0: het idee

Broedplaats 2.0 is een broedplaats én innovatiecentrum, wonen én werken bij elkaar, met ontmoetingspleinen, kookplaatsen, indoor- en daktuinen, fitness en sportzalen, pleintjes met café en gemeenschappelijke eetkeuken, werkplaatsen, ateliers en werkruimten in flexibel in te richten gebouwen op basis van vraag naar wonen en werken, in een groene omgeving dicht bij het stadscentrum.

Voor ambitieuze, creatieve, talentvolle, ondernemende mensen die dromen van een betere wereld en willen samen werken op een experimentele en pragmatische wijze aan het ontwikkelen en produceren van innovatieve producten en diensten.

De tekening hieronder geeft een beeld van een indeling van een broedplaats 2.0. Andere variaties zijn ook mogelijk.

Broedplaats 2.0
flexibel in te delen Broedplaats 2.0

Duizenden mensen vragen woon- en werkruimte om zelf aan de slag te kunnen gaan. De do it yourself economie is in de grote steden snel aan het groeien. In de oude industriële gebouwen ontstaat een nieuwe stedelijke maakindustrie. Steden als Amsterdam, Eindhoven en Rotterdam faciliteren dit met het beschikbaar stellen van leegstaande gebouwen.

Studentenwoningen voor 3000 studenten uit Amsterdam is strategisch voor ontwikkeling Almere

Maar door de grote vraag naar betaalbare woon- en werkruimten blijft de vraag veel groter dan het aanbod. Dit biedt kansen voor bijvoorbeeld Almere. Er zijn geen oude industriële gebouwen en nieuwe leegstaande gebouwen zijn te duur voor creatieven en starters. Maar Almere kan met het bouwen van nieuwe broedplaatsen 2.0 snel inspelen op de do it yourself economie. Almere kan dan mee profiteren van mensen die zelf producten en diensten creëren.

Met relatief goedkope huren kan Almere talentvolle en ondernemende Amsterdammers verleiden aan de slag te gaan in een Almeerse Broedplaats 2.0!

De broedplaatsen kunnen op basis van de vraag naar woon- en werkruimte flexibel worden ingericht. Als een broedplaats volstroomt, kan met de bouw van een nieuwe broedplaats worden gestart. Zo kan er een creatieve innovatiewijk ontstaan vol met bedrijvigheid.

Broedplaats 2.0
vier broedplaatsen met groene daken in een innovatiewijk (bovenaanzicht)

De do it yourself economie heeft niet dezelfde betekenis als het begrip participatiesamenleving, dat door het huidige kabinet is gelanceerd. Het eerste is de beweging van onderop waarbij burgers samenwerken om ‘de wereld beter, duurzamer en leuker te maken’. Het tweede kan worden gezien als een -van boven opgelegde- boodschap van het kabinet dat de overheid verwacht dat burgers mee gaan helpen met het verlenen van zorg aan familie en buren. De vraag is of het kabinet met het verkondigen van de participatiesamenleving maatschappelijke betrokkenheid kan stimuleren. Of kan afdwingen door te bezuinigingen op de zorg. 

Hoe kunnen we dit realiseren?

Wordt vervolgd met nieuwe blog met toelichting over de onderstaande optie voor een aanpak.Broedplaats 2.0Gemeente Amsterdam heeft een Bureau Broedplaatsen. Woonstichting de Key realiseert Amstelcampus Leeuwenhoek. Er is een steeds groeiende vraag naar studentenwoningen in Amsterdam. Almere kan hierop inspelen.

Share