Tagarchief: West Beat

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam om de stad aan te passen aan ingrijpende veranderingen

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam en innovatieve stadsontwikkeling zijn nodig om de stad aan te passen aan ingrijpende veranderingen en om problemen zoals de woningnood aan te pakken. In dit artikel een analyse van de veranderingen in de stad en de wijze waarop nieuwbouwprojecten voorzien in de nieuwe wensen van bewoners en gebruikers van de stad. 

Toon Jansen – januari 2018

Inleiding

Woningnood, te weinig betaalbare woningen voor starters en middeninkomens, stijgende huizenprijzen, gentrificatie, vermogende huizenmelkers, woningonttrekking door airbnb, luchtvervuiling door verkeer en onveilige fietspaden zijn problemen die Amsterdam teisteren. Daarnaast zorgen globalisering, robotisering en flexibilisering van de arbeid voor ingrijpende veranderingen in het sociale leven van de stadsbewoners. Netwerken worden steeds belangrijker om werk te krijgen. Amsterdam is een magneet voor nieuwkomers, elk jaar meer dan 11.000. Het sociale leven vindt meer buitenshuis plaats. Het aantal evenementen groeit enorm en mensen bezoeken allerlei locaties om te ontmoeten en werken.

Nieuwe publieke en commerciële functies faciliteren de veranderingen in het sociale leven. Bewoners zijn actiever geworden. Zij (de stadmakers) ondernemen veel initiatieven om de kwaliteit van hun leefomgeving en de stad te verbeteren. De concentratie van menselijke activiteiten is toegenomen. Alles bij elkaar zet dit grote druk op de fysieke ruimte en de eigenschappen van de stad. De stad moet zich voortdurend aanpassen. Hier en daar is te zien dat een nieuwe stad in de maak is.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
Bret – initiatief bij station Sloterdijk – bron foto van Nul20

Woningnood

Er zijn duizenden Amsterdammers die een woning zoeken en elke maand komen er nog eens duizend nieuwkomers bij. Woningen worden echter voor steeds meer mensen onbetaalbaar, mede omdat te weinig nieuwe woningen worden gebouwd. Vermogende Nederlanders kopen op grote schaal woningen die zij verhuren voor hoge huurprijzen. Hoe kunnen verpleegkundigen, onderwijzers, politieagenten en vuilnisophalers en mensen met een laag of gemiddeld inkomen dan nog aan woonruimte komen? Een goed functionerende stad heeft woningen nodig voor beroepen die fysiek in de stad aanwezig moeten zijn. Ook voor flexibele arbeidsrelaties is het belangrijk dicht bij werk te wonen. Extra reistijd en overvol openbaar vervoer is dan een extra last.

Fransje Sprunken van projectontwikkelaar VORM: De moderne stadsbewoner is veel meer buiten. Er is een grote groep die niet meer kookt, maar buiten de deur sport en eet. Daardoor kunnen de woningen kleiner worden. Appartementen van zo’n 30 m² zijn nu heel gewoon. Daar staat tegenover dat we grote dakterrassen of buitenruimtes creëren voor gemeenschappelijk gebruik, zodat je bij mooi weer niet altijd in het park hoeft te zitten.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
zolderkamer in de PIJP (bron AT5)

De woningnood in Amsterdam wordt in grote mate veroorzaakt door het tekort aan sociale huurwoningen en betaalbare woningen van 60-100 m2 met een huur van tussen de 600 en 1200 euro per maand. Er zijn veel te weinig woningen voor gezinnen en voor de gentrifiers die gaan samenwonen en kinderen krijgen. Daarom vluchten zij de stad uit naar slaapsteden als Almere. Woningnood kan ook politieke gevolgen hebben, waarschuwt de voormalige hoogste ambtenaar in Engeland:

Housing crisis could push young voters to extremes, says former Whitehall chief Bob Kerslake. He says failure to provide cheap social housing may boost far right and the housing crisis ‘symbolises some of the big divisions in this country’. Bron: The Guardian Robert Booth 27 December 2017

Huurwoningen steeds vaker onbetaalbaar voor middeninkomens

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schrijft in een studie: Voor huishoudens met middeninkomens is het steeds moeilijker om een betaalbare woning te huren. Een maandelijkse huur van €700 is al te hoog. De vrije huursector is vaak onbetaalbaar terwijl een sociale woning of koopwoning niet toegankelijk is voor de middeninkomens. Daar komt ook nog eens bij dat steeds meer mensen te weinig overhouden van hun besteedbaar inkomen als zij hun huur hebben betaald. Het deel dat arbeid krijgt in het nationaal inkomen is in de afgelopen decennia gedaald. Maar dit betekent niet dat er geen vraag is naar dure appartementen.

Wonen met veel witte wijn

Amsterdam heeft een behoorlijk aantal woontorens bij gekregen met dure appartementen en luxe penthouses. Een ‘verrijking’ voor de stad, mooie architectuur en van belang voor de economie en cultuur van de stad. De video hieronder maakt ‘reclame’ voor Bold, een nieuw appartementsgebouw op Overhoeks. Wonen met witte wijn? Er wordt nogal wat klare wijn geschonken in de video. Best grappig en het is ook een teken van de internationalisering van de stad.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam: voorbeelden van de ‘nieuwe’ stad in de maak

Hieronder volgt een aantal voorbeelden van projecten die laten zien dat nieuwe denkbeelden worden omgezet in stedelijke vernieuwing. Het eerste voorbeeld past bij de waarschuwing van Bob Kerslake over de woningnood in Engeland en komt uit Colombia.

1.    Sociaal Urbanisme in Medellín Colombia

Het op een sociale manier ontwikkelen van de stad heet in Medellín sociaal urbanisme. De term werd bedacht door Sergio Fajardo, burgemeester van 2004 tot 2007. Problemen met geweld en drugs zag hij niet als een eenzijdig veiligheidsprobleem dat moest worden opgelost door meer politie in te zetten, maar als symptomen van dieperliggende problemen die integraal moesten worden aangepakt. Hij zag een rechtstreeks verband tussen de twee grootste problemen in de stad: de extreme ongelijkheid en een cultuur van geweld. Alleen investeringen in onderwijs, mobiliteit en de leefomgeving konden naar zijn mening de vicieuze cirkel waarin Medellín zat doorbreken.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
Medellin voorbeeld social urbanisme

Architectuur heeft een belangrijke politieke boodschap. Als je in de armste wijken de mooiste gebouwen neerzet, geeft dat een gevoel van waardigheid.

Sergio Fajardo, voormalig burgemeester en zijn opvolgers, lieten scholen, bibliotheken en culturele centra bouwen in de meest kwetsbare en gewelddadige delen van de stad. Elektrische roltrappen en gondola’s werden aangelegd om de hooggelegen wijken met de stad in de vallei te verbinden. Ze geven toegang tot werk, studie en sociale contacten. Wijken die jaren verguisd en vergeten waren, hadden opeens de architectonische pareltjes van de stad en de en meest vooruitstrevende projecten. De inwoners voelden zich trots en gezien; niet in de laatste plaats doordat ze nauw bij de totstandkoming van de projecten worden betrokken en er zelf aan meewerken.

Bron: LOLA Landscape – Fabrications – contemparary urban metabolism / evolutionary urbanism and architecture

2.    Gebouw WEST BEAT met functies voor de buurt: 150 hoogwaardige woningen en op de begane grond werk-, cultuur- en ontmoetingsfuncties

Ontwikkelaar Lingotto en architect Studioninedots zijn geselecteerd om in Amsterdam Nieuw-West het nieuwbouwproject ‘West Beat’ te ontwikkelen. De gemeente Amsterdam koos voor het plan vanwege de indrukwekkende vormgeving in combinatie met een sterk programma. Het realiseren van een ‘wow-effect’ was een van de belangrijkste uitgangspunten in de tender voor de kavel.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
impressie West Beat (bron: vastgoedontwikkelaar Lingotto)

West Beat wordt een multifunctioneel woon- en werkgebouw dat zal bestaan uit circa 150 hoogwaardige woningen, op de begane grond werk-, cultuur- en ontmoetingsfuncties en een ondergrondse parkeerkelder. Wethouder Grondzaken Eric van der Burg: “Het aantrekkelijk vormgegeven gebouw wordt een nieuwe hotspot op het gebied van cultuur, horeca en ontmoeten. West Beat vormt de ‘sprong over de ring’ als verbinding tussen het centrum en Nieuw-West. Het geeft een grote impuls aan de transformatie van de Lelylaan en maakt het een aantrekkelijke, levendige woonomgeving.”

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
inpandige moestuin in gebouw New West (80 appartementen – 40 meter hoog) een ontwerp van architectenbureau “Olaf Gipser Architects”

3.    Gebouw JONAS met 250 appartementen en in de plint kantoren, horeca, een filmzaal en een gemeenschappelijke huiskamer

Het plan Jonas, ontworpen door Orange Architects, refereert aan de legende ‘Jonas en de Walvis’. Het ontwerp is ruimtelijk en sculpturaal.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
Jonas, mixed use gebouw van Orange Architects

De binnenzijde is warm, gastvrij en spectaculair en geeft uitdrukking aan een modern en duurzaam gemeenschapsleven.

Aan de voorzijde van het gebouw ligt een openbaar plein dat wordt begrensd door een houten ‘rots’ met trappen. Deze rots, die tevens de ingang van de parkeergarage is, fungeert als driedimensionale speelplek en kan tevens dienst doen als tribune bij evenementen en voorstellingen. Het plein wordt voltooid met een informele groenplek en in de zomer een stadsstrand.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
dwarsdoorsnede van het gebouw Jonas van Orange Architects

De ruggengraat van Jonas wordt gevormd door de ‘canyon’. Deze bijzondere ruimte verbindt alle programma’s. Overdag is de begane grond publiek toegankelijk. De bewoners van IJburg kunnen koffiedrinken in de ‘huiskamer’ of tot rust komen in ‘het bos’ achter in het gebouw. De rest van het gebouw is alleen toegankelijk voor de bewoners. Vanuit de huiskamer leidt een pad dwars door het gebouw naar het dak met een zonneterras. Verder zijn in het gebouw verschillende gemeenschappelijke ruimtes voor de bewoners opgenomen, zoal een bibliotheek, werkplek en logeerplek. Bron van deze tekst.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
ontspannen op het dak van Jonas (bron: Orange Architects)

4. Gebouw SLUISHUIS waar mensen ruimtes delen en dat door het ontwerp sociale ontmoeting en interactie bevordert

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
SLUISHUIS met binnenhaven is een ontwikkeling van VORM, Besix RED, BIG, Barcode Architects, City of Amsterdam

Het Sluishuis krijgt 380 energieneutrale koop- en huurappartementen en biedt ook ruimte aan horeca en varende woonschepen. Bij het ontwerp van het Sluishuis is volop rekening gehouden met de ligging aan het water zodat Amsterdammers daar straks kunnen sporten en ontspannen. Met het panoramadak en horecavoorzieningen wordt het Sluishuis een plek waar niet alleen IJburgers, maar ook voor mensen uit de hele stad.

Het Sluishuis wordt een gebouw met een natuurlijke overgang naar de meer kleinschalige bebouwing in de omgeving. Met zonlicht in de binnenhof van het gebouw en terraswoningen is het Sluishuis ontworpen met alle aspecten van het stedelijk leven, zegt een van de architecten, de Deen Bjarke Ingels. Bezoekers kunnen het dak beklimmen om te genieten van de panoramische uitzichten op het IJ. Het Sluishuis krijgt een grote open poort voor boten om het gebouw in te varen.
Het woningaanbod wordt zeer gevarieerd en geschikt voor verschillende doelgroepen, variërend van alleenstaanden tot meergeneratiegezinnen.

5. Het Bajes Kwartier, een nieuwe, autoluwe stadswijk met 1350 woningen

Op de plek van de Bijlmerbajes komt een nieuwe woonwijk het Bajes Kwartier met 1350 woningen. Eén van de zes gevangenistorens wordt omgebouwd tot ‘groene toren’. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft het terrein van de Bijlmerbajes voor ruim 84 miljoen euro verkocht aan gebieds- en vastgoedontwikkelaar AM, onderdeel van BAM. Samen met AT Capital, Cairn en de ontwerpers OMA, Fabrications en Lola Landscape ontwikkelt AM er het Bajes Kwartier. Het is de eerste keer dat in Amsterdam een nieuwe stadswijk wordt ontworpen waar de voorbeelden die hierboven zijn beschreven organisch bij elkaar aansluiten. Het geplande aantal woningen valt wel wat tegen. Maar het kan wel eens een doorbraak betekenen voor toekomstige wijken.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
ontwerp van het Bijlmer Kwartier (deelnemers zie hierboven in de tekst)

In de enig overgebleven gevangenistoren komt ‘een verticaal park’ en stadslandbouw. Parkeren gaat ondergronds en de huizen krijgen geen aardgasaansluitingen. Het bestaande hoofdgebouw van de Bijlmerbajes wordt een ‘design cluster’ voor kunstenaars. Ook komen er horeca, een gezondheidscentrum en een school voor voortgezet onderwijs.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
impressie van het Bijlmer Kwartier

Volgens de plannen worden alle gebouwen energieneutraal. Het grootste deel van de energie komt van zonnepanelen en ingebouwde windturbines. Organisch afval uit de wijk wordt omgezet in elektriciteit. Bij het bouwen wordt 98 procent van het materiaal uit de gevangenis opnieuw gebruikt.

In het plan zijn 67 tuinen opgenomen voor groenten en fruit, plekken voor balsport, klimmen en fitness en voor watertuinen met riet en waterlelies waarin je kunt zwemmen.

De nieuwe wijk zal het eilandkarakter van de Bijlmer behouden. De verschillende tuinen en segmenten worden met elkaar verbonden door fiets en loopbruggen. De verschillende functies, wonen, werken, kunst, horeca, gezondheid en educatie, gaan zorgen voor een bruisende mix. Zo ontstaat volgens plan een groene wijk met een grootstedelijk karakter.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
entree van het Bijlmer Kwartier

De voordelen van een groene omgeving zijn groot. Oppervlakten met planten zorgen voor verkoeling en voor een beter klimaat in woningen. Volgens experts hebben bomen, bloemen en planten een positief effect op de gezondheid van de mens. Ze dragen bij aan de leefbaarheid van een wijk en men gaat er zelfs beter door presteren.

6. Gebouw de Valley op de Zuidas

De afbeelding in de kop van dit artikel is van architectenbureau MVRDV van met name Winy Maas. Opdrachtgever voor het gebouw is OVG. De Valley wordt een mixed-use gebouw met woningen, kantoren, skybar, horeca, retail, ondergrondse parkeergarage en culturele voorzieningen. Landschapsarchitect Piet Oudolf heeft het ontwerp van de beplanting van de vallei en de terrassen gemaakt. Duurzaamheid en gezond werken en wonen staan centraal. De Valley zal voor een deel ook publiekelijk toegankelijk zijn met openbare ruimtes die dwars door en over het gebouw lopen. Volgens Winy Maas zal de tussenliggende vallei als een soort dorpsbrink fungeren.

Stedelijke vernieuwing in Amsterdam
mixed-use gebouw de Valley op de Zuidas (bron MVRDV) 

De next step: kunnen we samen de woon-werkwijk van de toekomst bouwen?

Is het mogelijk om een CPO-wijk te bouwen? Op initiatief van (toekomstige) bewoners om samen een groene, interactieve woon-werkwijk in collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) te ontwikkelen? In samenwerking met gemeente, woningbouwcorporaties en ontwikkelaars met investeringen door pensioenfondsen? Meer lezen over Tulip City, de woon-werkwijk van de toekomst.
Bronnen van dit artikel

Foto in de header van dit artikel komt van de website van OVG Real Estate.

Bij de afbeeldingen in dit artikel zijn de namen van de architectenbureau’s en andere betrokkenen gemeld. Indien er nog bronnen ontbreken dan graag een reactie plaatsen.

Share

Gentrificatie, zegen én vloek?

Gentrificatie heeft veel voordelen, maar ook grote nadelige effecten. Hoe kunnen we zorgen dat de gecreëerde waarde in de wijken blijft en niet verdwijnt in de zakken van vastgoedeigenaren? Hoe kunnen we werken aan een samenleving waarin voor iedereen winst wordt gecreëerd? Een economie voor mensen: circulair, armoedevrij en inclusief? [i] Deze vragen zijn het uitgangspunt voor het schrijven van dit artikel én bovendien (indirect) actueel door de aanslagen in Parijs. Wijken met mensen die niet mee (kunnen) doen, kunnen een voedingsbodem zijn voor radicalisering. Het ontwikkelen van inclusieve buurteconomieën kan voor nieuw perspectief zorgen.

Gentrificatie en verhipping van steden

De Engelse sociologe Ruth Glass bedacht de term gentrification waarmee ze de lokale overheid van Londen waarschuwde voor het verdringen van armen uit de stad. Zij bestudeerde de problemen op de woningmarkt in Londen en kwam tot de volgende conclusie: “One by one, many of the working class quarters have been invaded by the middle class – upper and lower … Once this process of ‘gentrification’ starts in a district it goes on rapidly until all or most of the working class occupiers are displaced and the whole social character of the district is changed.” (London, Aspects of Change. 1964).  Dit proces van verdringing is een actueel maatschappelijk probleem. Het huidige college van Amsterdam ziet gentrificatie als een kans voor de stad. Argument is dat de instroom van hoogopgeleide jonge mensen goed is voor de internationale concurrentiekracht van de stad.

May 2002: Richard Florida publishes The Rise of The Creative Class, selling governments across the world on the notion that distressed inner-cities can be revived by an influx of cafe-going creative professionals.

De Balie schrijft op zijn website: Wereldwijd zien we een verschuiving op de woningmarkt in steden waarbij er steeds minder plek is voor de midden- en arbeidersklasse. De oorzaak hiervan wordt vaak aan gentrificatie en bevolkingsdichtheid toegewezen, maar volgens wereldberoemd socioloog Saskia Sassen is dat niet het grootste probleem. Zij stelt een onderbelicht aspect ter discussie namelijk de landroof door grote corporaties in steden. 

gentrificatie
Saskia Sassen

In een Skype-interview met Het Parool (28 november 2017) zegt Sassen dat kantoorgebouwen en appartemententorens in wereldsteden als New York, Londen en Peking zijn uitgegroeid tot handelswaar. Vorig jaar ging er wereldwijd 217 triljoen dollar in om. Dat is een getal met achttien nullen en meer dan de omvang van de wereldeconomie. 

Gentrificatie verspreidt zich ook in Amsterdam als een olievlek door alle buurten.  Dit komt door de enorme druk op de woningmarkt. Het zadelt de stad op met een dilemma. We komen daar later op terug.

Op zoek naar betaalbare woon- en werkruimte

In populaire steden zijn duizenden bewoners continu op zoek naar betaalbare woon- en werkruimte. Dat lukt meestal alleen in wijken die er wat minder florissant bij staan en waar de huren nog relatief betaalbaar zijn. De nieuwe bewoners vormen de voorhoede van een stroom volgers, die daar ook gaan zoeken. Creatieve initiatiefnemers huren in zo’n wijk werk- en winkelruimten om een bedrijfje te kunnen starten. Een leuke wijk trekt weer nieuwe woningzoekers zodat na verloop van tijd de wijk het predicaat ‘hip’ krijgt. In Amsterdam gebeurde dit in de jaren tachtig en negentig met de Pijp en meer recent met de Indische Buurt. Bos en Lommer, tien jaar geleden nog aangeduid als Vogelaarwijk, is inmiddels ook een leuke wijk aan het worden. Soms maakt de gemeente gebruik van lokhipsters om een buurt aantrekkelijk te maken voor nieuwe bewoners.

Het minder leuke aspect van deze ontwikkeling is dat zodra een wijk populair wordt, de vastgoedbezitters de huren verhogen. De stijging is niet alleen het gevolg van de verhipping en de populariteit van een wijk maar ook van schaarste op de woningmarkt. Door het enorme tekort aan betaalbare huurwoningen is de concurrentie op de woningmarkt groot. Het beleid van de huidige regering en het college van Amsterdam zorgt bovendien voor een afname van het aantal sociale huurwoningen.

VPRO Tegenlicht Gentrification
Amsterdam for Sale? VPRO Tegenlicht

Een kwalijk gevolg is dat bewoners (en ook de lokhipsters), die de hogere huren niet kunnen betalen, worden gedwongen te verhuizen naar de randen van de stad. Of naar locaties waar de vervuiling het hoogst is, zoals langs de snelwegen. De hippe wijken gaan op slot voor mensen met lage(re) inkomens. In steden, als Londen en San Francisco, zijn bijna geen betaalbare woningen meer te vinden. Amsterdam lijkt dezelfde kant op te gaan. Ook het verhuren van woningen via Airbnb zorgt voor stijgende huurprijzen. Om een nieuw appartement te kunnen kopen houden kopers soms bij voorbaat al rekening met de verhuur van hun toekomstige woning aan toeristen.

Gentrificatie, de zegen

Hoogopgeleide, creatieve, initiatieven nemende inwoners zijn essentieel voor de ontwikkeling van grote steden. Zij zorgen voor innovatie, dynamiek en veerkracht. Steden fungeren als een economische motor, die steeds meer door maatschappelijke initiatieven tot stand komt. [ii] Populaire steden werken als een magneet voor nieuwkomers; in Amsterdam tot wel duizend mensen per maand. Vaak zijn de nieuwkomers hoogopgeleide (jonge) mensen. Niet alleen Amsterdam, maar bijvoorbeeld ook Rotterdam, Eindhoven en Arnhem zijn de laatste jaren verrijkt met initiatieven van de inwoners. Grote steden zijn veel aantrekkelijker geworden. Het aantal start-ups neemt toe en broedplaatsen puilen uit met bedrijfjes die nieuwe producten en diensten op de markt zetten. In deze steden zijn nieuwe cultureel/maatschappelijke ‘lagen’ ontstaan. In de jaren tachtig en negentig draaide ‘cultuur’ voornamelijk om ‘traditionele’ culturele instellingen, zoals schouwburgen, theater, poptempels, bioscopen en filmhuizen. Nu zijn er in wijken ontmoetingsplekken gecreëerd in leegstaande gebouwen, oude fabrieken omgetoverd tot cultureel/maatschappelijke hotspots en een groeiende beweging van sociaal ondernemers die werken aan de economie waarin voor iedereen winst wordt gecreëerd. Bijna altijd gaat het om bottom-up initiatieven van burgers, soms –vaak na lang overleg- gefaciliteerd door de lokale overheid. Het gaat goed met de steden en dan vooral met Amsterdam waar de economie hard groeit. Toch zijn er ook zorgen.

Een stad van iedereen?

Luca Bertolini, directeur van het Centre for Urban Studies van de UVA, stelt in de Folia: ‘Amsterdam is erg leuk, maar het dreigt op dit moment een stad voor alleen maar hippe mensen te worden. (…) in de jaren negentig (…) was het meer een stad van iedereen. (…) Steden zijn het mooist als verschillende soorten mensen zichzelf kunnen ontplooien en spontaal met elkaar in aanraking komen. Dat lukt nu bijna niet meer’. Hij stelt dat er gelukkig in Amsterdam nog genoeg mooie bewonersinitiatieven zijn, zoals De Ceuvel. Bertolini stelt dat het ultieme ideaal van de stad de mogelijkheid is om anderen te ontmoeten.[iii]

Hij wordt op z’n wenken bediend. In veel Nederlandse steden ontstaan in de wijken publieke ontmoetingsplekken waar initiatiefnemers bij elkaar komen en samen werken om hun buurten leefbaarder te maken.

gentrificatie_wild_projects
bar in Shoreditch

Gentrificatie, de vloek, protesten tegen hipsters en Airbnb

De tekorten aan betaalbare woningen en de stijgende prijzen leidt tot grote ongelijkheid in steden. Eind september leidde dat in de Londense wijk Shoreditch tot protest waarbij een hip ontbijtrestaurantje het doelwit van betogers was. In de Guardian vertelt Dan Hancox wat hij van de ongelijkheid vindt: ‘(…) the brutality of the gentrification that is destroying the lives and demolishing the homes of some of London’s most vulnerable people. Some 49% of the children in the borough live below the poverty line. Property developers and private landlords are making millions forcing these children and families out of their homes, often through violent evictions, and they are regularly moved into inadequate temporary accommodation and sometimes on to the streets. Many parents in the area suffer the indignity of relying on food banks to feed their children while the new Shoreditch residents can make a successful business selling children’s cereal for £5 a bowl.’

gentrificatie - wild projects

In San Francisco werd begin november het hoofdkantoor van Airbnb bezet door een groep demonstranten. Zij hadden spandoeken bij zich met de tekst ‘stop de uitzettingen’ en ‘stop de hebzucht’. De demonstranten houden Airbnb verantwoordelijk voor de negatieve gevolgen voor de wijken. Spreker na spreker vertelde verhalen over mensen die hun huis uitgezet zijn door de hoge huren. Zij eisten maatregelen tegen huizenbezitters die huurders uit hun woningen zetten om die vervolgens alleen nog maar te verhuren aan toeristen. Sara Shortt, executive director of the Housing Rights Committee. “We have people who are being priced out, and anybody that’s actually looking for housing in this market cannot find it. And at the same time we have a large percentage of our housing stock going to tourists.”[iv]

De keerzijde is dat de sociale ongelijkheid door verdringing van bewoners toeneemt. Ook het beleid van de huidige regering en het Amsterdamse college om het aantal sociale huurwoningen drastisch te verminderen, kan dit effect versterken.

Gentrificatie is een vloek als de ‘armere’ wijken snel veranderen en verhippen. Voor de oorspronkelijke bewoners kan dit grote gevolgen hebben. Door de stijgende huurprijzen moeten de armere bewoners wijken voor de nieuwkomers die de hoge(re) prijzen wel kunnen betalen.[v]

Dilemma

Steden kunnen niet overleven zonder jonge, hoogopgeleide, creatieve en innovatieve bewoners en nieuwkomers. Zij hebben de drang naar vernieuwing en geven de steden nieuwe impulsen voor duurzame groei. Maar deze bewoners zorgen ook voor de veryupping en verhipping van buurten. Vastgoedeigenaren maken maar al te vaak gebruik of misbruik van de opwaardering door de huren flink te laten stijgen. Bewoners met lage(re) inkomens kunnen daarvan de dupe worden. Dit kan leiden tot minder diversiteit. En tot minder vernieuwing als creatieve inwoners met lage inkomens de hogere huren niet meer kunnen betalen. Luca Bertolini stelt dat het voor de ontwikkeling van de stad juist van belang is dat verschillende soorten mensen zichzelf kunnen ontplooien. Een stad moet dus zorgen voor voldoende betaalbare woon- en werkruimten om aantrekkelijk te blijven. Is dit niet meer het geval dan trekken jonge mensen naar andere wijken of naar andere steden.

Initiatiefnemers en stadmakers kunnen het slachtoffer worden van de energie die zij in buurten steken als de huren stijgen en de maatschappelijke waarde die zij met hun initiatieven hebben gecreëerd, in de zakken van de huiseigenaren verdwijnt. Dit is geen oproep om dan maar te stoppen met het nemen van initiatieven. Wel om na te denken wie nou eigenlijk zou moeten profiteren van de maatschappelijke waardecreatie. En vooral ook hoe we dat kunnen organiseren.

wild projects - gentrificatie

Wat kan de overheid doen?

Het zelf organiserend vermogen van de samenleving groeit, maar de lokale overheid geeft nog te weinig ruimte aan initiatiefnemers. Het kabinet meent dat een nieuwe bestuursstijl nodig is waarin de overheid open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving. Mooie woorden die in de praktijk maar moeizaam van de grond komt. Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) is een vereniging van en voor vrijwilligers die zich sterk maken voor hun buurt. Leden zijn bewonersgroepen. Het LSA pleit voor buurtrechten waardoor burgers meer zeggenschap over hun directe leefomgeving.

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam wil dat grote steden veel gentrificatie - wild projectsmeer te zeggen krijgen. Hij signaleert een nieuwe stedelijke revolutie; het beleid van het Rijk zou daaraan moeten worden aangepast. De burgemeesters van de vier grote steden willen meer macht, maar of ze dat ook willen delen met de burgers in hun steden? Wat kan de lokale overheid doen om de ongewenste effecten van gentrificatie in te dammen?

  • Bouw duizenden betaalbare huurwoningen in en aan de randen van de hippe buurten zodat er voldoende concurrentie ontstaat op de woonmarkt in deze wijken;
  • Stop met het verkopen en slopen van sociale huurwoningen.[vi] [vii]
  • Zorg met maatregelen dat huren gematigd stijgen om te zorgen dat bewoners die daar al vele decennia wonen, in de stad kunnen blijven wonen, zoals in de Amerikaanse stad Philadelphia;[viii]
  • Geef meer ruimte voor initiatiefnemers en faciliteer bewonersinitiatieven. Het kabinet signaleert als belangrijke trend de komst van de mondige burger. Dit vraagt om meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven van burgers, een nieuwe bestuursstijl, een  overheid die open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving.
  • Geef wijken budget voor het realiseren van buurtinitiatieven. Dit kan met buurtrechten. Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) wil geïnspireerd op de Localism Act uit Engeland buurtrechten waarmee burgerinitiatieven worden gestimuleerd.
  • Faciliteer publieke ontmoetingsruimten in de wijken naar het voorbeeld van de Meevaart in de Indische Buurt in Amsterdam.[ix] Dit zorgt voor de toename van sociale netwerken en goede doelen activiteiten in de wijk.
  • Verplicht projectontwikkelaars en woningcorporaties dat zij de plinten van nieuwe gebouwen voorzien van ruimtes voor sociale ondernemers, wasserettes, publieksfaciliteiten en werkplekken. Maak gebouwen onderdeel van de buurt en niet meer alleen voor de bewoners.  Een voorbeeld is het nog te bouwen West Beat, een plan van Lingotto en Studioninedots. Het wordt een multifunctioneel woon- en werkgebouw met een bijzonder concept en ontwerp. Het gebouw zal bestaan uit circa 150 hoogwaardige woningen, op de begane grond werk-, cultuur- en ontmoetingsfuncties en een ondergrondse parkeerkelder.

West Beat

Wat kunnen bewoners doen?

Hoe kunnen we zorgen dat de gecreëerde waarde in de wijken blijft en hoe kunnen we lokale economieën ontwikkelen? Het zou zomaar kunnen dat buurtcoöperaties daarbij een belangrijk middel zijn. De voorbeelden komen uit Amsterdam, Den Haag en Rotterdam.

De buurtcoöperatie van de Jan Evertsenstraat

Met een ‘freezone‘ zoals in de Jan Evertsenstraat bepalen bewonersgentrificatie en ondernemers samen wat wel en niet kan, omdat de stedelijke regels en vergunningen daar niet meer gelden. De Jan Evertsen BuurtCoöperatie (JEBC) is een initiatief van Winkelstraatvereniging Jan Eef met als doel een diverser winkelaanbod in de straat te realiseren. De coöperatie bestaat uit bewoners, gebruikers, ondernemers en buurtgenoten. Getracht wordt het aanbod te laten aansluiten bij de behoeftes uit de buurt. Dit is een nieuwe manier om de winkelstraat op te waarderen en diverser te maken. De buurt coöperatie wil panden gaan huren of kopen en deze vervolgens door verhuren aan ondernemers die voor een diverser aanbod zorgen. Om panden te kunnen huren of kopen is er kapitaal nodig. De JEBC vraagt belanghebbenden – bezoekers, klanten, ondernemers en buurtgenoten – in te stappen.

Sara Mohammadi, projectleider van de buurtcoöperatie JEBC: “Nu (…) gaat heel veel vrijwilligerswerk en initiatief van de buurt verloren aan de vastgoedeigenaren die daar aan verdienen. En dat is het niet alleen, bijkomstig is dat veel vastgoedeigenaren niet dezelfde visie delen als de buurtbewoners en daardoor minder geneigd zijn om mee te werken.”

Gentrificatie kan een zegen zijn als het initiatiefnemers in een wijk lukt om een inclusieve buurteconomie te ontwikkelen. En om daarbij bewoners te betrekken die niet gewend zijn om initiatieven te nemen.

De Delfshaven Coöperatie

De Delfshaven Coöperatie in Rotterdam:
Samen bereik je meer dan alleen. Maar hoe krijg je dat voor elkaar? En: hoe krijgt vernieuwing en experiment een plek? De Coöperatie verbindt lokale initiatieven in Delfshaven aan overheid en bedrijfsleven. Ons doel is economische ontwikkeling en veerkracht in Delfshaven. We verleiden en ondersteunen initiatieven (van bewoners).

De Haagse Markt

De Volkskrant schrijft over de vernieuwde Haagse Markt: gentrificatie‘Kansloze’ jongeren lopen er stage. ‘Ze vinden er een familie’. De multiculturele bazaar is een van Europa’s grootste openluchtmarkten. De markt is een coöperatie waarbij de meeste marktkooplieden zijn aangesloten. De Coöperatie werkt samen met de middelbare school voor praktijkonderwijs De Einder in Transvaal. De schooldirecteur is lyrisch over de samenwerking:

Jongeren die anders kansloos zijn, worden hier gesocialiseerd. Vegen is misschien geen droombaan, maar je hoort wel bij de familie. De marktkooplieden zijn ongelofelijk betrokken. Het zijn doeners met een groot sociaal hart’.  

De Haagse Markt zorgt voor sociale cohesie en versterkt de lokale wijkeconomie.  Jongeren die niets hebben te verliezen, vinden dat de markt nu van hen is. Bron: Tussen de kramen leeft jongere op. De Volkskrant 20-11-15 

De experimenten in de wijken tonen aan dat burgers zoeken naar alternatieven voor de neoliberale manier waarop de samenleving kan worden ingericht.

Een wijk van en voor iedereen?

In een ‘achterstandswijk’ zijn andere maatregelen nodig dan in een hippe wijk. In het schema staan voorbeelden voor beide wijken. Een wijk kan bijvoorbeeld het groenonderhoud door kansarme, werkloze jongeren laten uitvoeren. Met allerlei activiteiten kan gebouwd worden aan een inclusieve buurteconomie en een sterke identiteit.wild_projects_inclusieve_buurteconomie

Door de aanslagen in Parijs moet het verbeteren van de leefbaarheid in buurten en wijken absolute voorrang krijgen. Het stimuleren en faciliteren van sociale cohesie en inclusie kan voorkomen dat jongeren in een uitzichtloze situatie belanden en radicaliseren.

Gentrificatie kan helpen om de positie van een wijk te verbeteren mits het verdringingseffect wordt voorkomen en de wijk van en voor iedereen blijft.

De beweging van onderop, initiatiefnemers, stadmakers en de zogenaamde hipsters, kunnen een positieve rol spelen. Deze moet dan wel de kenmerken krijgen van een een brede, mobiliserende, sociaal/inclusieve beweging. Daarnaast zullen de stadsbestuurders en ambtenaren veel meer open moeten staan voor de vernieuwingsinitiatieven van burgers. Overigens blijft de overheid in grote mate verantwoordelijk voor het nemen van (fysieke) maatregelen die nodig zijn om achterstandswijken te renoveren en de negatieve effecten van gentrificatie, met name stijgende huren, te voorkomen .

Gebouwen worden stadsplekken

Architectuur en stedenbouwkundige planning kunnen een essentiële bijdrage leveren aan diversiteit, gemengde woongebieden, functiemenging en leefbaarheid. Een voorbeeld is het plan om op IJburg het gebouw JONAS te bouwen.

In de plint op de begane grond is ruimte gereserveerd voor kantoren, horeca, een filmzaal en een gemeenschappelijke huiskamer. Aan de voorzijde van het gebouw ligt een openbaar plein dat wordt begrensd door een houten ‘rots’ met trappen. Deze rots, die tevens de ingang van de parkeergarage is, fungeert als driedimensionale speelplek en kan tevens dienst doen als tribune bij evenementen en voorstellingen. Het plein wordt voltooid met een informele groenplek en (in de zomer) een stadsstrand. Voorzieningen met een  duidelijk duurzaam-, community-, of IJburgs profiel.

Door de verschillende collectieve ruimtes in en om het gebouw – de rots, het plein, het zwembad, de huiskamer, de canyon, het bos, het bergpad, het strand en de mirador aaneen te schakelen ontstaat een bijzondere leef- en verblijfwereld. Deze is niet alleen toegankelijk voor de bewoners maar deels ook voor IJburgers die het gebouw bezoeken. De huiskamer en het bos zijn publiek toegankelijk. Overdag is de canyon te bezoeken en kan iedereen door het gebouw het rondje om de haven maken. In de zomer zijn het gebouw en de omliggende ruimtes de basis voor allerlei activiteiten.

Jonas - gentrification - wild projects
publieke huiskamer in het gebouw Jonas (Orange Architects)
voetnoten

[i] Formulering door Social Enterprise NL. Social Label hanteert het begrip socio economics: samen werken aan een economie die de samenleving verbetert.

[ii]  Bron: Kabinetsreactie Rli adviezen Toekomst stad en Kwaliteit zonder groei. 19 september 2014. Rli is de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, het strategische adviescollege voor regering en parlement op het brede domein van de fysieke leefomgeving. Het kabinet stelt in de reactie op Toekomst stad en Kwaliteit zonder groei: Een andere belangrijke trend is de komst van de mondige burger (…) Dit vraagt om meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven van burgers (…) zoals het oprichten van coöperaties (…) Het kabinet verwelkomt deze ontwikkeling en meent dat daar een nieuwe bestuursstijl bij hoort waarin de overheid open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving. (…) Een concurrerende en aantrekkelijke stad zal zijn zelf organiserend vermogen zo veel mogelijk moeten benutten.’

[iii] Folia, HVA & UVA, 7 oktober 2015, blz. 38

[iv] Protesters occupy Airbnb HQ ahead of housing affordability vote. The Guardian, 2 november 2015

[v] De ongelijkheid in steden wordt aangeduid met gentrificatie. Voor meer informatie https://nextcity.org/gentrificationtimeline#intro en inzicht over gentrificatie in Amsterdam het artikel ‘Wil je verbetering in de stad, begin dan binnen de Ring’ van Cody Hochstenbach in Het Parool van 28-7-14

[vi] Volgens het akkoord van de regering Rutte met corporaties en de gemeente mag het aantal sociale huurwoningen van woningcorporaties jaarlijks drieduizend woningen slinken, tot 162.000 in 2019.

[vii] Acht verenigingen van lokale huurders in Amsterdam stellen dat er geen enkele sociale huurwoning in Amsterdam meer mag worden verkocht of gesloopt. Ook moet verboden worden dat sociale huurwoningen in de vrije sector terecht komen. Bron Het Parool, 4 november 2015

[viii] Philadelphia launches the Longtime Owner Occupants Program (LOOP), a real-estate tax break for longtime residents to protect them from rising property taxes. The policy is closely watched as a replicable remedy for gentrifying cities trying to reduce displacement of working- and lower-middle-class residents.  nextcity.org/gentrificationtimeline

[ix] Volgens recent onderzoek helpen buren in etnisch gemengde wijken elkaar. Veel bewoners van arme wijken wonen er prettig en de sociale netwerken van bewoners zijn vaak diverser dan gedacht. Rotterdam heeft veel bezuinigd op publieke voorzieningen, ‘maar zo maak je dus meer stuk dan je beseft’, aldus Anouk Tersteeg, stadsgeograaf en onderzoeker Divercities, een internationaal wetenschappelijk onderzoek in ‘hyperdiverse’ wijken in elf EU-steden, Istanbul, Zürich en Toronto. De Volkskrant, 7 november 2015.

Bronnen: Het Parool, De Volkskrant, steden in transitie, Folia, The Guardian, The Just City Essays. 26 Visions for Urban Equity, Inclusion and Opportunity. EDITED BY TONI L. GRIFFIN | ARIELLA COHEN | DAVID MADDOX

Foto: hip restaurant in Malaga (foto-tj2015)

MEER LEZEN?

Artikel in Trouw maart 2017: De keerzijde van de ‘buurt in opkomst’
Een coöperatie starten, hoe doe je dat? 
Rapport Tussen Wet en Praktijk van Platform 31 – beschrijft ontwikkeling van wooncorporaties.
Wie profiteert van waardecreatie in wijken?
Adri Duivesteijn schreef een essay over de coöperatie waarmee burgers ongeacht hun inkomen weer invulling kunnen geven aan hun eigen woonbehoefte.
Over segregatie in de stad:

Hieronder een video over de toenemende (ruimtelijke) afstand tussen arm en rijk op basis van een grootschalig onderzoek naar de sociaal-economische segregatie in dertien Europese hoofdsteden.

 

 

Share

Waardecreatie: wie profiteert?

Waardecreatie: wie profiteert?


Mooie, uitdagende architectuur kan een grote aantrekkingskracht hebben op mensen met creatieve beroepen. Zo lang de actieve bewoners ook eigenaar zijn van hun woning levert waardecreatie vooral voordeel voor henzelf op. Nadeel is dat nieuwkomers een (te) hoge prijs moeten betalen.

Maar je ziet ook het omgekeerde gebeuren. Een wijk die het niet zo goed doet, kan door de komst van creatieven opbloeien. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het beter gaat met een wijk als er creatieven (gaan) wonen. Want zij nemen vaak initiatieven om hun buurt aantrekkelijker te maken. Door iets leuks op straat te doen, gaan mensen met elkaar communiceren en dit kan dan de aanleiding zijn voor anderen om ook iets te doen.

De inspanningen van creatieven zie je ook terug in de bestaande wijken van onze grote steden. Wijken gaan bloeien door de grote instroom van jonge bewoners, de creatieven en stadmakers die allerlei initiatieven nemen, sociale ondernemingen starten en publieke ontmoetingsruimtes creëren. Na een tijdje wordt zo’n wijk hip en neemt de interesse van de vastgoedsector toe. De prijzen van huren en woningen stijgen.  Maar dit proces van gentrificatie is vooral in het voordeel van banken, gemeente en vastgoedsector. (1)

waardecreatie_stadmakers_wild_projects_ABN_AMRO

Gecreëerde waarde verdwijnt in de verkeerde zakken

Creatieven en stadmakers creëren  waarde in buurten van steden. Dit levert mooie projecten op, contacten, leefbaarheid, experimenten, je leert organiseren, etc. Maar de energie die zij in buurten steken, kan ook nadelig uitpakken. Omdat een buurt leefbaarder en aantrekkelijker is geworden, stijgen de huren en de prijzen van woningen. De maatschappelijke waarde die zij met hun initiatieven hebben gecreëerd, verdwijnt in de zakken van banken en de verhuurders en verkopers van woningen. Ook de gemeente profiteert want ontvangt een hogere WOZ-waarde.

De creëerde waarde wordt in feite niet eerlijk verdeeld. Zijn de mensen die het meeste energie en waarde hebben gestopt in een wijk uiteindelijk de verliezers? Of geeft het voldoening dat ze in ieder geval een leuke tijd hebben gehad? Je bent een verliezer als na verloop van tijd de huurprijs te hoog wordt voor je inkomen.

Dit is geen oproep aan de stadmakers om dan maar te stoppen met het nemen van initiatieven. Wel wordt het tijd om na te denken over wie nou eigenlijk zou moeten profiteren van de maatschappelijke waardecreatie. En vooral hoe we dat kunnen doen.

Waardecreatie: voorbeelden in wijken


‘Yuppenparadijs: hip en hoogopgeleid neemt Amsterdam over’

Zo luidde Het Parool de alarmbel op 15 februari 2015.  Uit het artikel komen de volgende stukken tekst:

waardecreatie wild projects
van der Pekbuurt Amsterdam-Noord

De Van der Pekbuurt is één van die frontlinies van de zogenoemde gentrificatie, het proces van opwaardering dat zich vanaf de jaren zeventig vanuit de ooit verloederde Jordaan verspreidt over heel Amsterdam. Oude, sleetse buurten worden herontdekt, opgeknapt en ingenomen door nieuwe bewoners.

Hoogleraar sociologie Jan Rath van de Universiteit van Amsterdam: ‘Het gaat in veel opzichten ontzettend goed met Amsterdam. Het is een populaire stad met veel bedrijvigheid. Daardoor is de druk op de stad gigantisch.’

Die voorspoed is natuurlijk een goede zaak, benadrukt Rath, maar het succes heeft een keerzijde. ‘Het gemeentebestuur en de woningcorporaties zijn erop gericht de ‘betere’ mensen in de stad te faciliteren: de bewoners met een hogere opleiding, een hoger inkomen, een hogere WOZ-waarde en een smaak die overeenkomt met de smaak van de beslissers. Het is een ontwikkeling waar de mensen die niet hip, cool en hoogopgeleid zijn niet of nauwelijks van profiteren.’

Die laatste groep komt in toenemende mate in de knel, waarschuwt Rath, want ‘…. een stad heeft ook rafelwijken nodig. Wijken met een goedkope supermarkt en een goedkope drogist in plaats van alweer een taartenarchitect en een mineraalwaterspecialist.’

De keuze om de creatieve klasse ruim baan te geven, leidt volgens de socioloog ironisch genoeg op termijn tot een stad waar steeds minder ruimte is voor creativiteit. ‘Veel creatieven zijn vooral ambachtelijk bezig.

Zij huren een pand dat als gevolg van hun activiteiten enorm in waarde zal vermeerderen. Niet zij profiteren daarvan, maar de eigenaren van de panden.

waardecreatie wild projects Londen
protest in Londen tegen yuppies

De hipsters effenen het pad voor de miljonairs. Want die eigenaren zullen niet nalaten de huren te laten meegroeien met de populariteit van de buurt. Die wordt op den duur juist minder toegankelijk, ook voor de nieuwe creatievelingen.’

Het gevolg van die ontwikkeling is dat de succeslozen, zoals Rath ze omschrijft, langzaam maar zeker uit de stad worden verdreven. ‘Het is een beladen term geworden, maar de bestuurders bedrijven wel degelijk bevolkingspolitiek in de stad. Het heet officieel een zoektocht naar de juiste sociale mix in de wijk, maar het komt er per saldo vooral op neer dat het aantal woningen voor de mensen met de laagste inkomens steeds verder wordt verkleind. Die mensen worden in de komende jaren steeds verder in de richting van de uitgang gedreven, naar een goedkope woning in Purmerend of Almere.’

LEES het hele artikel in Het Parool.

BouwRai Filmwijk Almere


Hieronder een voorbeeld van een wijk waar de kwaliteit van de architectuur vanaf het begin creatieven heeft aangetrokken. Kan in Amsterdam waardecreatie in wijken leiden tot meer ongelijkheid, in de BouwRai Filmwijk in Almere ligt dat toch wat anders.

waardecreatie_Filmwijk_Bouwrai
BouwRai Filmwijk trekt veel bezoekers in 1992

In 1992 werd de Filmwijk geopend, een zogenaamde BouwRai-wijk. Het was een ontdekkingsreis naar toekomstige woningbouw. Architecten zochten naar flexibiliteit en de mogelijkheid om hun ontwerpen te laten meegroeien met toekomstige maatschappelijke veranderingen. Dit was terug te zien in de indeling van de woningen. De Filmwijk kreeg internationale aandacht vooral van bezoekers uit Japan.

De wijk is gebouwd door architecten van naam, zoals Aldo van Eyck, Herman Hertzberger, Liesbeth van der Pol, Frits van Dongen, Sjoerd Soeters, Mecanoo en Benthem & Crouwel.

De foto hierboven doet erg gedateerd aan. Het lijken wel de jaren vijftig, maar de foto is genomen bij de opening van de BouwRai wijk in het voorjaar van 1992.

In de Filmwijk wonen veel creatieve mensen. Wie weet is er een relatie met de grensverleggende architectuur van die tijd. Voer voor architectuurpsychologen, tenminste als die bestaan.

Een bewoner schrijft vele jaren later over de zomer van 1992 het volgende:

Trots als we waren op ons nieuwe huis in de Filmwijk organiseerden mijn vrouw en ik in de zinderende nazomer van 1992 een groot feest. Een parade van creatieve én podiumkunsten. Passend bij al die unieke, fleurige en originele huizen van de BouwRai in dat jaar. Alle bewoners van ons huizenblok en vrienden en familie uit heel Nederland werden uitgenodigd. Het werd een feest dat tot in de nachtelijke uurtjes duurde.

waardecreatie

Creatieve ‘doe het zelvers’

Bewoners van de Filmwijk zijn creatieve doe het zelvers op het gebied van kunst en cultuur. Er wordt heel wat afgeschilderd, niet alleen de huizen maar ook op schildersdoek, muziek gespeeld, geschreven en gezongen.

Sinds het begin van de wijk bestaat de Filmwijkkrant. Al 23 jaar schrijft een wisselend team van schrijvers/journalisten de krant die vier keer per jaar huis-aan-huis wordt verspreid in de Filmwijk. De schrijvers en de bezorgers zijn vrijwilligers uit de wijk. De krant heeft een professionele uiterlijk en staat vol met verhalen, nieuws, foto’s en vaste rubrieken. Een actueel thema is de ontwikkeling van de Floriade.

waardecreatie_wild_projects_Herman_Brusselmans
Herman Brusselmans

Een andere activiteit is het jaarlijks terugkerende Schrijversfestival. In november 2015 komen Redmond O’Hanlon, Nelleke Noordervliet, Ronald Giphart, Jan Terlouw, Wim Daniëls, Bert en Hannah Wagendorp en Artur Japin naar de Filmwijk. De schrijvers nemen plaats aan de keukentafel in evenzoveel woningen. Informatie over deze editie van het festival is terug te vinden op www.schrijversblock.nl.

Herman Brusselmans slaakte een diepe zucht nadat de derde sessie van het Schrijversblock, in een woning aan de Hollywoodlaan, er op zat.

“Pfff, dat is hard werken. Je verzorgt in feite in één keer drie optredens. Ik ben doodmoe. Maar dit is wel leuk om te doen”,

aldus de Gentenaar, die even daarvoor ruim een uur uit eigen werk had voorgedragen en vragen van belangstellenden beantwoord.

Hollywoodlaan_Filmwijk_2017
muziek in de binnentuin Hollywoodlaan Filmwijk sept. 2017

Metropoolregio Amsterdam: er staat veel op het spel

Amsterdam moet de komende 20 jaar 240.000 nieuwe woningen bouwen. Dit is bijna een niet voor te stellen opgave. De druk op Amsterdam neemt in de komende jaren geweldig toe. Dit heeft ook gevolgen voor de metropoolregio Amsterdam en dus ook voor de omliggende gemeenten. Naast de enorme bouwopgave worden ook de eisen op het gebied van energie, water(opvang), technologie, voedselvoorziening, transport en mobiliteit alsmaar hoger. Integrale gebiedsontwikkeling zal voor passende, duurzame en leefbare oplossingen voor die uitdagingen moeten zorgen.

West_Beat_waardecreatie_wild_projects

West Beat in Amsterdam, een gebouw met gedeelde functies

Een van de vragen is hoe we aantrekkelijke en ecologisch efficiënte woon- en werkgebieden met een mix aan functies kunnen ontwikkelen die bovendien in staat zijn om mee te veranderen. Hoe vergroten we de veerkracht van de stedelijke gebieden en wat is daarvoor nodig? Almere heeft ‘een probleem’ omdat de stad is gebaseerd op extreme functiescheiding terwijl de moderne stad juist vraagt om functiemenging. Maar misschien willen Almeerders het liefst alles bij het ‘oude’ laten. De vraag is echter of Almeerders in de toekomst voldoende in staat zijn om te kunnen participeren in de steeds complexer wordende samenleving. Want je werk en je netwerk is steeds meer in de nabije omgeving waar je woont. De architectuur in Amsterdam past zich aan de nieuwe eisen, zoals bijvoorbeeld het gebouw West Beat (zie foto hierboven). In de ‘oude’ opvatting over wonen zijn gebouwen alleen voor de mensen die er wonen en hebben andere buurtbewoners er niets te zoeken.

waardecreatie is dat een gebouw niet alleen voor wonen is, maar ook een plek voor ontmoeting en verbinding

Nieuwe gebouwen hebben in de plint publiek toegankelijke ruimtes waardoor het gebouw iets toevoegt aan de omgeving. In nieuw te bouwen Sluisbuurt moeten projectontwikkelaars de plinten gedurende 10 jaar verhuren voor een betaalbare prijs. Dan kunnen sociale ondernemingen en publieke organisaties starten zodat er een leefbaar stadsdeel ontstaat.

De nieuwe stadsarchitectuur creëert gebouwen met waarde voor de hele buurt.


(1) er is een groot tekort aan studentenwoningen en huurwoningen met een prijs tussen de 600 en 1000 euro. Deskundigen spreken over een nieuwe woningnood in Amsterdam. Elke maand komen er 1000 nieuwe bewoners bij. Omdat er te weinig woningen zijn gebouwd is sprake van groeiende concurrentie op de woningmarkt. Hierdoor stijgen de huurprijzen snel (dit is ook een gevolg van het regeringsbeleid). Mensen met lage inkomens kunnen de hogere huren niet betalen en worden als het ware verbannen naar wijken buiten de ring. Het aantal te bouwen woningen wordt geschat op 240.000.

Share