samenwerken

sociale innovatie

Creatieve, innovatieve en ondernemende burgers bepalen steeds meer de kwaliteit en kracht van steden: mensen maken de stad. Make your cityIn het artikel ‘Gentrificatie, vloek of zegen’ beschrijven we de buurteconomie als ‘nieuwe’ motor voor stedelijke ontwikkeling van onderop.

Met elkaar samenwerken is dé innovatie die de wereld leefbaarder en duurzamer kan maken.

Sociale innovatie is succesfactor

Een nieuwe visie op werken en innovatie van werkprocessen is voor veel organisaties noodzaak om te kunnen overleven. Niet vasthouden aan het verleden maar open staan voor nieuwe technologische en vooral voor sociale innovaties.

sociale innovatie
ontwerp toon jansen
Een voorbeeld van innovatie bij Scania eind jaren tachtig

Eind jaren tachtig kwam ik regelmatig in de vrachtwagenfabriek van Scania in Zwolle. Dit gebeurde in het kader van een onderzoek naar kwaliteitszorg en kwaliteit van de arbeid in de Nederlandse industrie. Een van de mooiste projecten die ik in mijn carrière als onderzoeker en consultant heb mogen meemaken vond plaats in deze fabriek. In die tijd liep Zweden, en vooral Volvo, wereldwijd op kop met de humanisering van de arbeid. Scania in Zwolle was in de jaren tachtig voortdurend bezig met het verbeteren van de kwaliteit en zodoende een voorbeeld in de Nederlandse industrie. Dit gebeurde met kwaliteitskringen waarin medewerkers uit de fabriek samen nadachten hoe allerlei zaken verbeterd konden worden. Rond 1989 was ook het eerste deel van de

innovatie
een Scania in de jaren zestig

assemblagelijn aan de beurt, waarin het platform (het frame) van de vrachtauto in elkaar werd gezet. Tot dat jaar voerden de medewerkers iedere dag dezelfde repeterende taken uit. Het werk was vermoeiend omdat zij steeds zware apparaten moesten tillen. Medewerkers kregen rugklachten.

Toen zij in een kwaliteitskring aan verbeteringen mochten gaan werken, grepen zij hun kans om innovaties door te voeren. Het resultaat was dat er een apparaat werd gemaakt waarin het hele platform kon worden gekanteld zodat zij niet steeds hoefden te bukken. De zware apparaten werden met contragewichten boven de assemblagelijn opgehangen, zodat ze een stuk minder wogen. De medewerker gingen alle taken uitvoeren en deden om de beurt de eindcontrole. Resultaten waren foutloos assembleren, optimale arbeidsomstandigheden en veel leuker (team)werk.

samenwerken
icoontje toontje

Bijna iedereen is in staat zijn of haar eigen werk te managen

Nog steeds zien we in veel (overheids)organisaties starre structuren en veel controle door managers op mensenProfessionals in het onderwijs en de zorg worden gehinderd door bureaucratie bij het uitoefenen van hun werkzaamheden.

Innovaties in het werk zijn nodig om de overheid beter te laten functioneren. Meer aandacht is nodig om verspilling van tijd aan bureaucratische procedures tegen te gaan. Ingrediënten voor verbetering zijn het werken met teams, zelfsturing en alleen (meewerkend en meeproducerend) management als het aantoonbaar nodig is. Dat het zoveel beter kan, toont Buurtzorg Nederland aan. 

Deze organisatie heeft een vernieuwend concept voor verpleging en verzorging aan huis ontwikkeld. Met betere oplossingen voor de cliënt, duurzaam en effectief. Hoog opgeleide wijkverpleegkundigen en wijkziekenverzorgenden werken in kleine autonome Buurtzorgteams. Zodoende wordt het oplossend vermogen en de professionaliteit van medewerkers ten volle benut.

SPINLAB: innovatie is ook het geven van uitdagend onderwijs op de basisschool 

Geef leerlingen in groep 8 een opdracht om zelf iets te bedenken, te ontwerpen en vervolgens te laten uitzoeken hoe zij dit kunnen realiseren. Daarbij is het belangrijk dat zij in kleine groepjes samen werken zodat ze kunnen leren gebruik te maken van elkaars talenten. Deze visie is in 2005 onder de naam Spinlab uitgewerkt en heeft ondersteuning gekregen van de Stichting Nederland Kennisland. Nog steeds proberen overheden banen te creëren, maar slagen daar nauwelijks in. Daarom moet het creëren van je eigen werk al op jonge leeftijd worden gestimuleerd met aanpakken zoals het Spinlab.

Verbeelden van gebeurtenissen met verhalen, blogs, installaties en schilderijen. 

social design
Een mooi voorbeeld van de toepassing van social design zijn Petra Janssen & Simone Kramer van Social Label. They compiled the SOCIAL DESIGN ROUTE of the Dutch Design Week in 2017 with “Design and communication open up new perspectives on the changing society and set the labour market in motion.”

Onze visie

Nederland kan zoveel meer en beter. Veel politici en veel ondernemers kunnen zich niet aanpassen aan een snel veranderende wereld. Zij blijven dezelfde, traditionele belangen dienen of dezelfde producten en diensten leveren. Organisaties kunnen veel slimmer en duurzamer worden ingericht door te  werken met teams en het aantal managers te beperken tot nul, tenzij zij aantoonbaar toegevoegde waarde hebben.

Onze samenleving is vastgelopen. Daarom moeten we zoeken naar nieuwe concepten, technieken, producten, organisaties, leefwijzes en verbindingen die de vastgelopen systemen kunnen vervangen. We moeten meer experimenteren om nieuwe banen te scheppen en de samenleving slimmer, dynamischer en duurzamer te maken.

sociale innovatie
is onze samenleving vastgelopen? Dit een ontwerp voor een 3D horloge (tj17)
Zero-management

Bestuurders en managers hebben de samenleving te veel op kosten gejaagd met hun fusies, schaalvergroting en zelfverrijking. We hebben ook veel te veel managers in Nederland. Het is tijd om de bakens te verzetten en professionals op de werkvloer centraal te stellen.

Om deze visie wat extra te aan te dikken, gebruiken wij de term zero-management. Omdat managers geen productieve arbeid verrichten hebben zij tijd om allerlei activiteiten te verzinnen waar de mensen op de werkvloer last van hebben. Managers krijgen meestal veel meer salaris dan de werknemers die het uitvoerende werk moeten doen. Bezuinigingen treffen bijna altijd werknemers die produceren en niet de bestuurders en managers. Het wordt tijd om de managementlagen weg te snijden en sociale innovaties in het werk door te voeren. Een meewerkend voorman of -vrouw die produceert en daarnaast leiding geeft, werkt in de praktijk vaak wel goed.

Werken en leren

Door de ontgroening en vergrijzing is het van belang om mensen beter te benutten. Ieder talent dat verloren gaat is verspilling. Veel mensen hebben geen baas meer nodig.

Zonder managers ontwikkelen medewerker in organisaties  sneller nieuwe competenties, leiderschapskwaliteiten en verantwoordelijkheidsgevoel. Dit ervaren bedrijven die zonder managers werken.

Leerlingen op de basisschool kunnen al leren beter om te gaan met veranderingen. Samen op ontdekkingstocht en iets concreets construeren met behulp van creatieve opdrachten (zie het voorbeeld van Spinlab op de website).

Sluimerend conflict tussen managers en werknemers op de werkvloer

In een groot aantal bedrijven, organisaties in de zorg en bijvoorbeeld ook in woningbouwcorporaties is sprake van een botsing tussen het beleid en de mentaliteit van bestuurders en managers enerzijds en de werknemers die produceren anderzijds. Veel mensen op de werkvloer moeten steeds harder werken tegen lagere lonen. Zorginstellingen gaan failliet door wanbeleid van bestuurders en managers. Gabriël van den Brink stelt in een artikel in de Volkskrant dat over een conflict in de ING gaat:

Wat we veelvuldig zien is dat bedrijven, managers of leidinggevenden een cynische visie hebben en denken dat alles om macht en marktaandeel gaat. Moraliteit speelt voor hen geen echte rol. Terwijl veel professionals juist wel door morele idealen gemotiveerd zijn.

Tot op heden komen de managers daarmee nog weg, zegt Van den Brink, mede-auteur van het boek Beroepszeer – waarom Nederland niet goed werkt.

Professor Gabriël van den Brink (Universiteit van Tilburg) deed onderzoek naar conflicten op de werkvloer. Met name tussen professionals die bepaalde beginselen of idealen op na houden en in botsing komen met de heersende codes in hun bedrijf. ‘Dat loopt maar al te vaak verkeerd voor de betrokkenen af’ aldus van de Brink in de Volkskrant van 5 maart 2013. Meer informatie over het omgaan met conflicten op de werkvloer vindt u op de website www.therra.nl.

Lees het artikel ‘Gentrificatie, vloek of zegen’ met informatie over buurteconomieën en social design in buurten. Meer informatie via Nieuw Nederland – steden in transitie

social_design

ontwerp geodesign toonjanz2013

Bij de afbeeldingen zijn de namen van de makers en andere betrokkenen gemeld. Indien er nog bronnen ontbreken dan graag een reactie plaatsen.’

Share

Een gedachte over “sociale innovatie”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

kunst, cultuur en architectuur